|
Pėrmbajtja:
· Me njė
akademi pėrkujtimore, sot nė Prishtinė u shėnua 5-vjetori i vrasjes sė
komandant Drinit
· Nėna Terezė
· Aleatėt e natyrshėm
dhe lufta speciale kundėr spektrit nacionalist politik e ushtarak
· "Shqipėria Etnike-pėr
fėmijė"
· Ju paraqesim shkrimtarėt tuaj:
· Lapsi me kėmbė
· Uku bifuku kajde
minuku
· HUMOR - HAXHILLĖKU NĖ KOSOVĖ!
· Kadare-Qosja,
raundi i parė
· Pse u
zhgėnjyen me ne miqtė tanė gjermanė?!
· Ekscesi i tandemit
Gagica-Gėrvalla
· Rend, o shqiptar!
· Nėna ime e dashur-
Qamile
· Nėna shqiptare
· Dy petrita
· T r a d h t a r i
· Marshi i
pėrgjakur, apo Tivari i dytė?
·
Dita e dėshmorėve-ditė e
ringjalljes kombėtare shqiptare
· Avash, Veton,
avash- mos e ngrit kokėn si dash!
· Kongresi Shqyptar i
Trieshtės
· Pajtohem me zotin
Fahri Pengili, kundėrshtoj zotin Ismail Kadare
· FJALĖ TĖ PĖRBĖRA
· Si nuk paska
nevojė pėr korrigjim?
· Njeriu qė ngriti
flamurin mbi Rajshtag
· Anti-Kapllan
Resulit-Buroviēit
· Degjenerimi i
tė qytetnuemit (1)
· Njeriu i Vitit
2001-"Llapaqeni i Vitit 2005"!!
· "Vetem
kopilat e kombit mund tė lehin kundėr Kadaresė
· "Njė pasdite me shokun Enver Hoxha
Ramė Muja i Gashit luftėtar
i ashpėr kundėr hegjemonistėve jugosllavė
|
|
SHQIPĖRIA ETNIKE
Revistė e pavarur semestrale:
informative-kulturore-politike
Pėr:
-Shqipėrinė Etnike nė kufijtė e saj
-Riatdhesimin e Shqiptarėve tė dėbuar
me dhunė
-Luftėtarėt e Rėnė tė Kombit Shqiptar
Viti V nr. 1/
Nistor-Shkurtor-Larcor 2005
Ēmimi: pėr Diasporė: 5 CHF, 3 , 3 $
Pėr Vend: ( Kosovė-Maqedoni-Shqipėri)
1.50
Prokredit Bank Prishtinė-(Kadri Osmani)
Nr. i llogarisė:1110162085000136
Albanische Gemeinschaft Schweiz
Konto: 30-517726-4
(code: POFICHBE)
Drejtor: Agim Gashi
Kryeredaktor: Idriz Zeqiraj
Zv/Kryeredaktor: Zeqir Rama
Redaktor pėrgjegjės: Kadri Mani
Lektore: Jeta Bytyēi
Anėtarė
Nderi nė Redaksi:
Rexhep Bunjaku, Ibrahim D. Hoxha,
dhe Fetah Berisha
Simboli: Qamil Nivokazi
Shtypshkronja: KOSOVA- Prizren
Adresa: "Shqipėria Etnike"
c/o Kadri Osmani
Charlottenweg 5
8212 Neuhausen, S c h w e i z
etnike@gmail.com
Redaksia ka tė drejtėn e redaktimit
e tė lekturimit tė punimeve
Shkrimet dhe fotografitė mund
tė kthehen: me kėrkesėn dhe
shpenzimet e autorit.
________________________
Numri i parė i revistės tonė
"Shqipėria Etnike" doli mė
10
Qershor 1999: nė 121-vjetorin e
Lidhjes Shqiptare tė Prizrenit 1878-1999; prandaj kjo Lidhje ėshtė busulla
jonė orientuese
|
|
|
Kryeartikulli
Iu shahen tė pesė shqisat, pus...
Shkruan: Kadri Mani
Me njė grusht lexuesish dhe dashamirės, gati-gati arritėm nė
5-vjetorin e lindjes e tė rritės tė revistės tonė mujore, dymujore,
tremujore-(nganjėherė 6-mujore e vjetore!), "Shqipėria Etnike",-
duke pasur pėrballė-(dhe pas shpine-tinėzarė!), kundėrshtarė dhe indiferentė,
gjithėsesi elementė destruktivė tė tekave dhe interesave private dhe egoiste,
e personale meskine.
E ata qė nuk u pėrgjigjėn-(madje edhe kur ishim nė
interesin e tyre, kur punonim pėr ta!), tanimė janė bėrė shumė: dhjetra e
qindra individė, politikanė e gazetarė, redaksi e redaktorė, institucione apo
kasaphane!?
Dhe tė mos mendojė kush se kėto prapėsira i bėjnė nga mosdija-JO. Por
ngaqė janė tė mbushur helm e tė dhėnė kryekėput pas jetės sė tyre tė
shthurur: duhanit, rakisė e mezes, drogės dhe prostitucionit e
korrupsionit...Dhe qė tė gjithė ata e shohin rrezikun nga ne qė po i luftojmė
pamėshirė.
Nė fshatin tonė tė humbur prapa shtatėdhjetė e shtatė bjeshkėve,
Makreshi i Poshtėm- Artana, ne ēobanėt e fshatit ia shanim shqisat
shoqishoqit kur dikush nė meset tona dėgjonte e nuk pėrgjigjej, shihte dhe
paraqitej se nuk po sheh-(natyrisht tash bisedėn e atėhershme tė stilizuar
pėr rastin konkret): Or ti, akėcili dhe akėkushi, katili e makushi!! Pse ore
nuk po pėrgjigjeni?- ku i keni ēadrat e premisat, ua pshurrshim shqisat!! Hej
bre, kthenani mesazhet, ua pshurrshim bagazhet!!
Me kėtė rast i falėnderojmė tė gjithė pajtimtarėt, nė veēanti kėta qė
e ndihmuan revistėn edhe financiarisht:
Zotni Shaqir Shabani
1500.- DM
1.
Zotni Halim
Jashari
..1000.-Euro
2.
Zotni Qamil
Nivokazi
......
.500.-Fr.
3.
Zotni Shemsedin
Kajtazi
..
.400.-Fr.
4.
Zotni Ylber
Osmani
.
.
.400.-Fr.
5.
Zotni Nazmi
Berisha- Dyzi...........................
300.-Fr.
6.
Zonja Shukrije
Bunjaku-Osmani
......
._______________________________________________________________________________________________________________________________.
._________________________________________________________________________________________________200.-Fr.
7.
Zotni Salih
Tahiraj
.......
..200.-Fr.
8.
Zotni Idriz
Kelmendi
.........
200.-Fr.
9.
zonja Afėrdita
Salimi-Cėrnica
......
.200.-Fr.
10.
Zotni Behxhet
Krasniqi
...
.......
200.-Fr.
11.
Zonja Sabrije
Zeqiraj-Mahmutaj
....
....100.-Fr.
12.
Zonja
Gjyzepina-Pina Thani
...
..
.....100.-Fr.
13.
Zotni Xhevdet
Ademi
.
....100.-Fr.
14.
Zotni Tefik Berisha.............................................100.-Fr.
E ATYRE QĖ NUK PĖRGJIGJEN, iu shahen tė pesė shqisat,
pus...vijimisht e nė kontinuitet pėrderisa tė pendohen botėrisht, duke na
bindur me fakte se skanė pasur ndonjė prapavi, as-bisht!?!
Ēka mund
tė presim tani?
Pastaj doli edhe njė farėsoj organizimi, MJAFT, tek i cili sėrish
duket se u mashtruam: themi kėshtu, sepse ata dolėn me moton Nano ik, dhe
pėrfunduan me turp ata harama: mirėse vjen Edi Rama!!
Formimi i Shoqatės
pėr Identitet dhe Bashkim Kombėtar (SH.A.
"IBK"), pėrfaqėsuar nga Kryetari zotni Fehmi LUCA, shpresuam se
ėshtė njė nismė e mbarė pėr forcimin e identitetit kombėtar dhe pėr
kontributin nė procesin e bashkimit tė kombit shqiptar: dhe nė njė tubim
broshurat e tyre: "Programi dhe Statuti i Shoqatės Atdhetare pėr
Identitet dhe Bashkim Kombėtar", i gjuajti dikush nė njė tavolinė dhe ne
i rrėmbyem: ama fill u zhgėnjyem, sepse aty skishte adresė!?! Megjithatė, e
lexuam me vėmendje: Populli shqiptar ėshtė i shtrirė nė pesė shtete, nė
shtetin amė, nė Mal tė Zi, nė Sanxhak, nė Kosovės, nė Maqedoni dhe nė
Greqi.-f. 7.
Anėtari i Shoqatės ka pėr detyrė:
-Tė jetė i papajtueshėm me gjeste, apo vese qė ulin figurėn morale tė
shqiptarit...
-Tė ndihmojnė ēdo shqiptar qė ka nevojė pėr tė.-f. 26. Nuk na pėlqeu
Neni 17:
-Mbledhjet e shoqatės zhvillohen, si rregull, njėherė nė ēdo dy
muaj.-f. 28: pėrse ky komoditet, kur po na shqet dheu nėn kėmbė!?! Dhe edhe
njėherė- pėrse pa adresė!?!
Prandaj pėr mendimin tonė, mė seriozja, mė dinjitozja dhe mė
pėrmbajtėsorja deri nė kėtė moment, ėshtė, zbulimi epokal teorik-(familja
jonė kaherė e ka zbatuar nė praktikė, pas mėsimeve tė Vaso Pashė Shkodranit),
ama skemi ditur ta formulonim nė teori, sikurqė na e dha tė kristalizuar,
zotni Bleron Baraliu:
"...se ekziston nevoja pėr krijimin e religjionit tė ri
Shqiptar, unik, tė krahasueshėm me besimet ilire ndaj natyrės si e shenjtė nė
vend tė fenomeneve si ikona, religjion qė i sjell ata mė afėr vlerave tė
vėrteta tė popullit tonė si tėrėsi kulturore dhe historike, sidomos tė
dualizmit familje-komb, dualizėm ky qė ėshtė njėri ndėr faktorėt veēantues
nga popujt e tjerė tė Evropės. Qė Shqiptarėt tė futen nė njė thes me
evropianėt tjerė, si: grekėt vrasės; serbėt masakrues; anglezėt pushtues,
prej pushtimeve tė sė cilėve lindėn konflikte botėrore tė pambarim;
gjermanėve likuidues, qė vranė mbi 6 milionė hebrenj, ėshtė pameritė dhe
fyese. Qė Shqiptarėt t`i takojnė krishterimit, qė ishte bazė e luftės kundėr
shkencės dhe progresit, apo islamit, qė ende mbetet simbol i pabarazisė sė
shenjtė tė burrit me gruan, ėshtė pameritė dhe fyese. Shqiptarėt nė histori,
prej se njihet historia, ishin njerėz tė dashurisė, jo urrejtjes, tė
progresit dhe jo shkatėrrimit, njerėz qė besonin thellė nė barazinė themelore
tė gjinive e racave dhe jo nė segregim dhe skllavėri.
Prandaj, mos ma fyej kombin Shqiptar: tė ma quash tė krishterė, mos
ma fyej tė ma quash islamist, mos i fyej figurat tona tė mėdha, tė m`i quash
nė shėrbim tė fesė. Mbi tė gjitha, mos ma fyej kombin tim tė ma quash
evropian. Shqipėria natyrisht dhe logjikisht do tė ekzistojė brenda suazave
gjeografike dhe politike nė Evropė, por pėrzierja me grekė, me sllavė, dhe
popuj tė tjerė qė historinė ia kushtuan shtrembėrimit tė historisė dhe
shkatėrruan gjithēka njerėzore nė rrugė pėr kėtė qėllim, kjo pėrzierje nuk
ėshtė e nevojshme. E di qė botėkuptimet e mia mund tė jenė ndesh me njė
shumicė tė madhe tė shqiptarėve, nė tė dyja anėt e pėrkatėsisė fetare, por kjo
ndodh vetėm kur pėrqendroheni nė nivel individual. Unė po e pėrsėris, e
drejtė e secilit ėshtė t`i pėrkushtohet religjionit pėrkatės, por nuk ėshtė e
drejta juaj t`i thėrrisni vlerat e kombit nė baza religjioze. Integrimi i
popullit tė lashtė ilir, ka pėr tu bėrė pėrtej pėrqendrimeve tė sotshme, nėnvizoj-
tė pėrkohshme, religjioze e fetare, sepse religjioni ėshtė dhe mbetet karta e
paqes nė vend tė urrejtjes, nė ballafaqim me bishat pushtuese, dhe si e
tillė, ėshtė kartė qė luhet pa seriozitet nga shqiptarėt- ėshtė xhoker, si tė
thuash. Identiteti ynė i vėrtetė qėndron nė pėrkatėsinė bekuese kombėtare; jo
bekuese nga islamizmi apo krishterimi, por nga natyra vet, nga krijimi i
historisė njerėzore nė baza tė lumturisė pėr njerėzit mė tė dashur. O trima!-
qė kėrkoni me mund e djersė tė ngritni vetėdijen e seriozitetit e
religjioneve tė sotme, ridrejtojeni kėtė energji nė ngritjen e seriozitetit
tė ēėshtjes kombėtare, kur vendi juaj ėshtė copėtuar nė njėqind pjesė, e ju e
pranoni kėtė copėtim si e drejtė e evropianėve dhe tė ashtuquajturit sistem
demokratik, tė cilin ata vetė e krijuan dhe vetė e mohojnė, sa herė qė duhet
tė shkatėrrojnė Shqipėrinė.
_______________________________________________________________________________________________________________________________Pa sulme ndaj preferencave tuaja fetare,"
(Bleron Baraliu, New York: "Pėrgjigje ndaj shkrimit RE: Gjergj Kastrioti, kryeprijės i Arbėrit
dhe "Atlet" i Krishtit", Botoi Agjencia e Lajmeve Albemigrant, mė 27 June, 2005)
Tash, qė tė gjithė idhujt e rremė, zotni Bleron Baraliu i ka-
shembė!-myslimanė e tė krishterė, le tė rrijnė shesh e le tė hanė pėrshesh!!
Mjaft mė me pėrēarje dhe pa asnjė rrugėdalje!!
Urojmė qė nga ky citat, Bleron Baraliu tė na e bėjnė njė Program
Kombėtar?
Qeveria shqiptare padit qeverinė greke pėr shkelje
tė tė drejtave kombėtare dhe ndėrkombėtare tė shqiptarėve brenda shtetit grek
Shkruan: Ibrahim D. Hoxha
Marrėdhėniet shqiptaro-greke tej tėhu kanė qenė tė
ndera, madje armiqėsore; edhe kur nė to nga ana e jashtme dukej njėfarė
pėrmirėsimi, nė thelb ishin "thikė e brisk" pėr shkak tė sjelljeve
keqbėrėse e grindjeshkaktuese tė palės greke. Qėndrimin kryekėput tė
paarsyeshėm tė sė kaluarės sė trashėguar dhe e zbatuan nė tėrė shėmtimet e
veta qeveritė e njėpasnjėshme greke; kjo u duk mė sė miri me tu shpallur
shteti i pavarur shqiptare, sidomos qė mė 4.12.1912, kur luftanijet greke pa
kurrfarė shkaku zbrazėn topat e tyre mbi Vlorė, e kur ministri i jashtėm
grek, Korromilla, pa pikė turpi vuri nė dyshim pėrkatėsinė kombėtare tė
kryetarit tė qeverisė sė pėrkohshme shqiptare, Ismail Qemalit. Ndaj veprimeve
tė shpeshta dėmshkaktuese tė qeverisė greke, me tė drejtė qeveria shqiptare
as u pėrkulėn e as lėshuan pe, nė dėm tė ēėshtjes kombėtare. Pėr kėtė
marrėdhėniet ndėrmjet tyre u ashpėrsuan nga dita nė ditė e nga ora nė orė, aq
sa mė nė fund, u bė i domosdoshėm gjykimi ndėrkombėtar nė Lidhjen e Kombeve.
Qeveria shqiptare e paditė Qeverinė greke, se kjo, me tė vėnė kėmbė nė Ēamėri,
i vuri zjarrin vendit dhe plumbin e thikėn popullatės. Gjakėsia masive e
pranverės sė 1913-ės, pranė Paramithisė, lemeritė e llahtarshme tė 1921-shit,
sidomos nė Ēamėrinė Lindore dhe lloj-lloj keqbėrėsish tė tjera, tė
pėrshkruara hollėsisht nga shtypi shqiptar dhe i huaj, e detyruan Kėshillin e
Lidhjes sė Kombeve qė tė dėgjonte mė 18.5.1921 ankesėn e paraqitur nga
pėrfaqėsia e qeverisė shqiptare, nė emėr tė qeverisė sė vet dhe nė emėr tė ēamėve
tė pėrtej kufirit shtetėror. Mirėpo pėrfaqėsia e qeverisė greke sdeshi ti
thėrriste mendjes dhe vazhdoi pa ngurrim udhėn e vet tė mbrapshtė. Nė vijim,
me qėllim qė tė shkulte pėrfundimisht ēamėrit nga vatrat e vendit tė vet, e
kėshtu tė tjetėrsonte edhe trojet e tyre, qeveria greke i quajti ata "turq"
dhe i pėrzuri nė masė nga Ēamėria, Janina, Follorina, Kopsturi, Konica etj.
Pėr tu shfajėsua ndaj kėsaj pėrbindshmėrie, vuri nė pėrdorim marrėveshjen e
30.1.1923, mbi "Ndėrrimin e popullatave turke e greke". Nė zbatim
tė parashikimit tė vet, nė kundėrshtim tė plotė me tėrė marrėveshjet e
mėparshme shtetėrore osmano-greke greko-shqiptare (sidomos atė "Mbi
pakicat" tė nėnshkruar nė 1921), tėrė ēamėrit e besimit islam, i vuri nė
gjendje ndalimqarkullimi. Qė ata tė mos dilnin dot jashtė farefisit apo qytetit
tė vet, pėrveē njėsiteve tė horofillakėve, ngriti edhe ēeta gjakatarėsh, tė
drejtuara nga vrasės tė tmerrshėm, si: Cil Mastora, Nikollė e Kostė Qamo,
Rexhenjtė etj. Pėr tu ndaluar dorėn gjakatarėve, "Vėllezėrve Ēamėria"
nė SHBA, "Vėllazėria ēame" me qendėr nė Konispol, pėrfaqėsi tė
tjera ēame brenda e jashtė vendit, si edhe Komiteti i pėrbashkėt
"Kosovė-Ēamėri, i themeluar nė Boston mė 1921, iu drejtuan ankesa pas
ankesash LK dhe qeverive tė FM. Ndėrkaq, nė shumė qytete tė shtetit shqiptar,
shpėrthyen manifestime tė fuqishme popullore, nė mbrojtje tė tė drejtave tė
bashkatdhetarėve tė tyre tė viseve shqiptare brenda shtetit grek. Nė mitingun
madhėshtor nė Tiranė, tė drejtuar nga atdhedashėsit Mitat Adem Deliu prej
Margėllėēit tė Ēamėrisė, Sejfulla Malėshovės, A. Pandeles e Xh. Nushit, u
zgjodh njė pėrfaqėsi e pėrbėrė prej S. Malėshovės, Q. Nekiut, Z. Bejlerit,
av. Suat Masar Asllanit dhe A. Shundit; ajo hartoi pėrkujtesėn drejtuar
kryeministrit Fan Noli. Nė tė kėrkohej ndėrhyrja e ngutshme pėr ndalimin e
dėbimit me dhunė tė pakicės shqiptare brenda shtetit grek dhe mbrojtja e tė
drejtave tė saj kombėtare; kėrkohej, gjithashtu, edhe caktimi i njė
pėrfaqėsuesi tė posaēėm shqiptar pranė Komisionit tė pėrzier Ndėrkombėtar, i
cili merrej me ndėrrimin e popullatave greke-turke.
Mehdi Frashėri nė gusht tė vitit 1923, me porosi tė qeverisė
shqiptare, i drejtoi LK ankesėn e qeverisė sė vet. Qeveria greke, pėr tė
mbyllur zėrin e ēamėve dhe pėr tė fshehur tė vėrtetėn, pėrndoqi egėrsisht
prijėsit mė me peshė: Haki Musa Sejkon, Omer Caparin, Adem Brahon, Musa Hamit Demin, Usni Abazin, Xhevdet
Marushin etj. Lidhja e Kombeve, e gjetur para ngjarjesh aq tė hidhura e aq tė
shėmtuara, vendosi ta mbante ēėshtjen ēame nė rend tė ditės dhe dėrgoi nė Ēamėri
njė komision me nė krye gjeneralin spanjoll, De Lara; komisioni vėrteto
pėrkatėsinė shqiptare tė ēamėve dhe ndaloi pėrzėnien e mėtejshme tė tyre. Mbi
tė dhėnat e komisionit nė fjalė, nė mars 1926 LK njohu botėrisht tė drejtat
kombėtare tė ēamėve, tė drejta qė qeveria greke i mohoi tėrėsisht edhe andej
e pas pa kurrfarė pėrgjegjėsie ndėrkombėtare. Veē kėsaj deri atėherė nga Ēamėria,
Janina, Konica, Follorina, Kosturi etj. Ishin zbuar e dėrguar pėrdhunisht nė
Anadoll mbi 70.000 shqiptarė myslimanė. Veē kėsaj tė keqeje, shqiptarėt e
besimit ortodoks pse qenė tė njė besimi fetarė me grekėrit, nuk u cilėsuan
shqiptarė. Tėrė kėto i dhanė dorė qeverisė greke, atėherė e mė pas, tė
ndėrtonte dhe tė vinte nė veprim keqbėrėsi e gjakėsi tė tjera, edhe mė tė
lemeritshme se tė deriatėhershmet; njė prej prapėsinave tė paudha tė saj
ishte edhe pėrdorimi i ushtarėve ēamėr tė shėrbimit tė detyruar pėr punė tė
rėnda krahu, pa iu besuar kurrė pajisjen me armė. Kurse mė 1930, me qėllim qė t`i rripte
ekonomikisht, botoi njė ligj, sipas tė cilit ēdo ēam mysliman mund tė mos
merrej ushtar, po qė se paguante njė shumė tė caktuar tė hollash. Ēami
mysliman ishte i zhveshur edhe nga e drejta ligjore; ndaj njė tė krishteri,
para gjyqit ishte i humbur. Megjithė ngulmimin e qeverisė shqiptare, ajo solenoid
kurrė ēeljen e shkollave shqipe, edhe pse njė nga ministrat e arsimit tė saj,
Mirash Ivani, si kundėrpėrgjigje dha urdhėr pėr mbylljen e shkollave tė
pakicės greke brenda shtetit shqiptar. Pas aq e aq shkeljesh tė drejtash
kombėtare e njerėzore, LK, mbi bazėn e ankesave tė pareshtura tė ēamėrve dhe
tė qeverisė shqiptare, i tėrhoqi sėrish veshin qeverisė greke. Pėr ta vėnė LK
nė gjumė, ministrat e JP tė qeverisė greke, Mihalakopullo e Kaklamano, iu
zotuan pėrfaqėsuesve tė qeverisė shqiptare, Mehdi Frashėrit e Iljaz Vrionit
se do tė heqin masat shtypėse ndaj ēamėrve e do tu kthehen atyre
menjėherė "shtėpitė, arat,
vreshtat ullishtet" e gjithēka tjetėr qė u ishte marrė. Gjithnjė me
qėllim mashtrimi, qeveria greke rrallė e tek dėrgonte nė Ēamėri e
Janinė zyrtarė tė lartė- siē ishte rasti i komandantit tė Horofillaqisė,
gjeneral Koēonės- pėr tė bindur LK se ajo Ēamėrinė e kujdesonte. Nė tė
vėrtetė ata vėnin atje per tė zbuluar nga afėr atdhetarėt shqiptarė dhe pėr
t`i kėrcėnuar. E qė "zbulimi" i tyre tė jepte pėrfundime tė dėshpėruara,
udhėtimet e tyre shoqėroheshin me fushata tė ashpra shtypi, i cili i padiste
ēamėrit myslimanė se po "merrnin
armė e municione nga jashtė", e se ishin gati tė "hidheshin nė
kryengritje".
Moskthimi i pronave, veēanėrisht i tokės sė bukės, shkaktoi uri e
varfėri aq pėrvajtuese, edhe politikani janinas, Jorgj Spiro Caka, nė njė
shkrim tė botuar nė fletoren "Gravji" dt. 8.6.1936, ndėr tė tjera,
vėrente: "Uria e zia ka pllakosur popullin e Ēamėrisė... Kėta tė gjorė
presin vdekjen dita-ditės...Kanė plot tė drejtė pėr tė thirrur, pėr tu
ankuar, pėr tė ngritur zėrin, pėr tė kėrcėnuar... Qeveria ka mbushur barkun e
tyre me premtime tė kota". Ndaj fajeve tė tilla, nė qershor 1928,
qeveria shqiptare e paditi qeverinė greke nė LK. Me tėrė shkapėrderdhjet e
stėrholluara tė MPJ tė qeverisė greke, Nikolla Politit, Lk i drejtoi ankesėn
dhe ngarkoi pėrfaqėsuesin e Polonisė, Zaleskin, tė ndiqte ēėshtjen; ai u
pėrkrah edhe nga pėrfaqėsuesi anglez dhe ai gjerman. Po LK e zvarriti punėn
si bisht lugati, gjė qė i dha mundėsi qeverisė greke pėr tė shtrėnguar ēamėr
tė tjerė tia ktheni krahėt vatrave dhe krahinės sė tyre. Gjendjen e mjeruar
tė ēamėrve tė pėrtej kufirit dhe padrejtėsitė e qeverisė greke, Jorgji Meksi,
e paraqet nė fletoren "Demokratia" tė dt. 23 XI.1029, me kėto
fjalė:
"Diferendi jonė me Greqinė, nuk
ėshtė vetėm ekonomik e financiar, por ėshtė mė tepėr politik. Ėshtė etnik,
racional; ėshtė ēėshtje e pakicave, e tė drejtave tė kėtyre pakicave. Kur ne
shqiptarėt pėrhapemi pothuaj deri nė fund tė Peloponezit, grekėrit mezi
arrijnė deri jashtė Gjirokastrės. Kėsaj pune ēi bėn?".
Nė kushte tė tilla plot e pėrplot familje ēame myslimane, mundėn tė
dilnin fshehurazi jashtė kėtij kufirit. Qeveria shqiptare - edhe pse e varfėr
dhe pa kurrfarė pėrkrahje nga jashtė - i vendosi nėpėr pronat shtetėrore,
duke iu dhėnė edhe ndihma nė tė holla pėr ndėrtim shtėpiash, pajisje tė
domosdoshme dhe bereqet. Duke parė se Ēamėria po zbrazej nga banorėt e vet,
shtypi shqiptar lėshoi kushtrimin. Fletorja "Demokratia" dt.
24.X.1931, shkruante:" Duket se Greqia ka vendosur tė mos heqė dorė nga
veprimet e saj ēnjerėzore nė Ēamėri, gjersa tė shkretojė fare ate vend".
Dhe mė tej:" Ska aspak dyshim se po tė vazhdojnė metodat qė pėrdorin
sot autoritetet greke, njė ditė do tė mos mbetet kėmbė shqiptari nė Ēamėri".
Kurse gazetari zviceran, William Martin, nė "Journal de Geneva" dt.
27.1.1932, pas qortonte LK pėr mosmbrojtjen si duhej tė pakicės shqiptare
brenda shtetit grek, pėrmendte thėnien e Briandit:" Mbrojtja e tė
drejtave tė pakicės ėshtė njė detyrė e shenjtė e Lidhjes sė Kombeve".
Dhe kjo sepse pakicat as shkėputėn vetė e as vihen me dėshirėn e tyre brenda
shteteve fqinje; ato lihen atje pėrdhunisht nga qeveritė fuqiplotė, po
gjithnjė nėn mbrojtjen e tyre sipas marrėveshjeve tė posaēme.
Qeveria greke, pėr tė mėnjanuar sado pak pėrgjegjėsinė para botės dhe
pėr tė zbutur disi pėrshtypjen e keqe, nxiti veglat e veta tė hidheshin nė
sulm. Kryeprifti athino-fanarit nė Gjirokastėr, Vasili, iu drejtua LK kundėr
Kongresit Ortodoks tė Beratit, kundėr gjuhės shqipe dhe kundėr qeverisė
shqiptare. Si nuk i mori dot lopata ujė, sė toku me njėfarė Duli, mė 1921, i
kėrkuan LK ringjalljen e ish-qeverisė epirote tė viteve 1914-16, anėtarė tė
sė cilės ishin edhe tė dy ata onxho-bonxhora. Siē dihet, ajo e ashtuquajtur
"qeveri", pėrbėhej nga ish--ministra e oficerė madhorė grekė, pra
ishte degė e qeverisė greke. Meqė LK sua vuri veshin hiēkėlave tė gatuara nė
vorgullėn athino-fanarite, e qepėn sa kohė, nė fillim tė 1924-ės LK i
dėrgoi dy ankesa tė njėpasnjėshme e ashtuquajtura shoqėri gjithė ēipirote; nė
njėrėn prej tyre qahej pėr martesėn e njė djali mysliman me njė tė krishtere,
qė tė dy gjirokastritė. Njėherit LK i drejtuan dy anėkesa edhe tė
vetėquajturit pėrfaqėsues tė Himarės; ata kėrkonin qė krahina e tyre tė mos u
nėnshtrohej detyrimeve shtetėrore mbi tė ardhurat. Meqė LK sėrish nuk ua vuri
veshin, mė 1929 kryqtarėt athino-fanaritė iu drejtuan LK nėpėrmjet Koēo
Tasit, Foto Ducit e kryepriftit Jerothe; ky i fundit, nėn emrin
"Kryepeshkop i Korēėsės", nga Follorina ku qe strukur- pasi i
kishin vėnė drurin korēarėt- i drejtoi LK pesė ankesa tė njėpasnjėshme; nė to
ngrihej kundėr formimit tė Sinodhit Ortodoks Shqiptar, kundėr meshimit shqip
nėpėr kisha, quante fajtor dhespotin e Gjirokastrės pse lejonte shqipen nėpėr
kisha, kėrkonte kthimin e vetė nė Korēė e pėrralla tė tjera. Pėr shqyrtimin e
tyre Lk ngriti njė komision tė pėrbėrė nga pėrfaqėsuesi i Anglisė, Augh
Dalton, i Italisė, Pilloti dhe i Finlandės, J. Prokope. Nė vendimin e tij tė
16.1.1930, qeveria shqiptare u quajt e pafajshme.
Si rrjedhim i pėrplasjeve tė pandėrprera, edhe marrėveshjet e lidhura
ndėrmjet qeverive greke e shqiptare gjatė 1926.ės, u zbehėn dhe u venitėn,
duke u dergjur nėpėr sirtarėt. Mbi kėtė tė metė, fletorja "Demokratia"
e 16.7.1932-tės, nė kryeshkrimin e vet, theksonte:"Ne jemi tė detyruar
tė mbrojmė tė drejtat tona qė shkelen, sidomos nė ēėshtjen e pakicės dhe tė
pasurive tė patundshme".
Duke u marrė me ēėshtjen e tė drejtave kombėtare tė pakicave,
veēanėrish nė lėmin e arsimit, sgtypi shqiptar bėnte kėtė krahasim: Si mundet
qeveria greke tė ketė gojė tė flasė kundėr qeverisė shqiptare, kur dihet
botėrisht qė gati nė ēdo fshat tė pakicės greke kėtej kufirit, ne kemi ēelur
shkolla nė gjuhėn greke, kur pakicės sonė pėrtej kufirit qeveria greke s`i ka
ēelur as edhe njė shkollė tė vetme? Dhe kjo pėr mė tepėr qė pakica shqiptare
pėrtej kufirit shtetėror ėshtė disi e bėrė mė shumė se pakica greke nė
Shqipėri?! Veē kėsaj, edhe nė ato fshatra, nė tė cilat pėr shkak tė vogėlsisė
apo tė pamundėsisė fnanciare nuk ishin ēelur shkollat nė gjuhėn greke,
qeveria shqiptare ka lejuar qeverisė greke dhe kryepleqėsinė e fshatit
pėrkatės tė ēelin shkolla me po ato tė dreja (vlerė) qė kanė edhe shkollat
qeveritare.Duhet thėnė edhe se tėrė mėsuesit e atyre shkollave- qė siē
shkruante drejtori i arsimit per qarkun e Gjirokastrės, Jan Minga, qenė
shndėrruar nė "kazerma tė ushtrisė sė ardhshme greke", ishin
diplomuar nė shkollat e posaēme tė shtetit grek.
Pakicat kombėtare ngjajnė me vocėrrakėt; ėshtė nė nderin e ēdo
qeverie qė tė kujdeset pėrzemėrsisht pėr ta dhe t`ua mėsojė jetesėn; tė
ndjejnė nė gjirin e kombit ku i kanė mbėshtetur po atė ngrohtėsi dashamirėse,
po atė mbrojtje e pėrkrahje qė ndjen dhe gjen edhe fėmija nėn sqetullėn a
gjirin e nėnės sė vet. Njė qeveri qė vepron ndryshe, njė qeveri qė pėrbuz,
keqpėrdor, mjeron e mundon pakicat, e mbulon veten me turp dhe vetvetiu ia
heq vetes tė drejtėn pėr t`u quajtur qeveri dhe pėr mė tepėr tė flasė edhe
pėr tė drejta pakicash kombėtare.
Ėshtė me tė vėrtetė pėr t`u habitur se qeveria greke si gjatė kohės
sė "Pushtetit popullor" ashtu edhe gjatė kohės sė "Qeverisė
demokratike", i ka zgjatur buzėt deri tek veshi nė dobi tė pakicės greke
kėtej kufirit shtetėror. I lumtė. Po pakicėn shqiptare qė i besuan Fuqitė e
Mėdha kur ndanė kufirin shtetėror, ku e ka? Dėshmi mė bindėse pėr mirėnjohjen
e pakicės greke kėtej kufirit shtetėror janė vendet e larta qė pjesėtarėve tė
saj u janė dhėnė e jetėsu, shkollat e ulta, tė mesme e tė larta nė gjuhėn
greke, vendbanimet e saj qė xixėlluese para vendbanimeve fqinje tė
shqiptarėve; pėr mė tepėr sot qė asaj i janė lejuar edhe dy organizma
politike: "Omonia" dhe "Partia pėr tė Drejta e Njeriut"
Po qeveria greke ē`shembuj krahasues mund tė sjellė si pėrgjigje pėr pakicat
shqiptare tė pėrtej kufirit? Dhe ē`ėshtė edhe mė e habitshme, se disa herė
ajo ka shpallur se brenda kufirit tė shtetit grek, as nuk mund tė bėhet fjalė
pėr pakicė shqiptare, si veproi ajo, padyshim qė as pėr pakicėn greke kėtej
kufirit, s`do tė mund tė bėhej fjalė. E megjithatė, ėshtė pikėrisht ajo qė
shurdhoi botėn me "drejtėsinė e vet ndaj pakicave". Kėsaj i thonė:
"Eqi pu mas hrostusane, mas pirane qe to vojdhi" (Atje ku na kishin
borxh, na morėn edhe kaun!). Nejse!- ē`u bė u bė, s`kthehet mė. Po tė paktėn,
kėtej e tutje i dhėntė Zoti mendjen e hairit.
Ibrahim D. Hoxha,
Anėtar Nderi i Kėshillit tė Pėrgjithshėm tė Shoqatės
sė P. A. "Ēamėria" e kryetar i Komisionit tė Historisė sė SHPA
"Ēamėria" dhe Anėtar Nderi i Stafit Drejtues te revista
"Shqipėria Etnike".
nga Skėnder
Shkupi
Tipari themelor i ēdo ideje, mentaliteti apo programi
nacionalist, nė tė gjitha kombet e botės, ėshtė, jashtė ēdo dyshimi,
pėrpjekja pėr kohezion, pėr harmoni kombėtare, pėr bashkim e solidaritet tė
tė gjithė individėve qė pėrbėjnė kombin e dhėnė, nė funksion tė arritjes sė
njė pikėsynimi tė caktuar kombėtar afatshkurtėr, afatmesėm apo afatgjatė. Tė
gjithė prijėsat historikė qė arritėn tė venė nė jetė programet ambicioze tė
emancipimit, zhvillimit dhe pėrparimit tė thellė tė kombeve tė tyre, u
mbėshtetėn fuqimisht nė parimin e unitetit tė njė numri sa mė tė madh
bashkėkombasish, edhe nė ato raste kur shumė nga ata bashkėkombas qėndronin
tė tėrhequr e indiferentė kundrejt orvatjeve tė tilla. Atyre iu desh tė
shpenzojnė shumė forca dhe energji pėr ti bindur popujt e tyre se pa unitet,
ēdo ndėrmarrje e pėrmasave tė mėdha, e sidomos ajo mė e madhja, mė e
vėshtira, mė e ndėrlikuara nga tė gjitha pėrpjekjet historike tė popujve
zgjidhja e problemit kombėtar do tė ishte thjesht njė utopi.
Kėtė tė vėrtetė e kuptuan shumė shpejt edhe mendjet mė tė ndritura tė
Rilindjes sonė Kombėtare. Mesazhet qė ata lėshuan qėndrojnė edhe sot si
monumente tė pastra tė atdhedashurisė e tė shqiptarizmes. Kujtohet me nderim
tė veēantė kumti i pavdekshėm i Pashko Vasės :
e mos shikjoni kisha e xhamia,
feja e shqyptarit asht shqyptaria.
Kujtohet me emocion tė thellė apostrofi madhėshtor i Naim Frashėrit
:
Ti Shqipėri mė ep nderė,
mė ep emrin shqipėtar
nė njė kohė kur shumė shqiptarė kishin filluar tė josheshin nga
konvertimi nė kombėsi tė popujve pėrreth, pėr shkak tė humbjes sė shpresės se
njė ditė do tė kishte mbi sipėrfaqen e planetit njė Shqipėri tė
pavarur.
Kujtohen me ndjenjėn e ngrohtė tė admirimit e tė dashurisė pėr
simbolin e Kombit dy vargjet e para tė Himnit tonė Kombėtar, tė hartuar rreth
100 vjet mė parė, nga poeti atdhedashės, Asdreni :
Rreth flamurit tė pėrbashkuar,
me njė dėshirė, me njė qėllim
(Seē ka diē tė veēantė ai cilėsori tepėr i rrallė nė gjuhėn shqipe
tė pėrbashkuar diēka qė tė krijon ndjesinė e dinamizmit, tė lėvizjes, tė
njė bashkimi jo skematik e tė menjėhershėm por qė kėrkon njėfarė kohe, qė
nėnkupton njėfarė pėrpjekjeje pėr tu realizuar, qė bėhet jo pa vėshtirėsi,
njė fjalė qė zor se mund ti gjendet korresponduesja nė gjuhė tė
huaja.)
Ishin kėto mesazhe qė pėrgatitėn terrenin shpirtėror tė lėvizjeve
historike antiosmane, Lidhjen Shqiptare tė Prizrenit, kryengritjet e mėdha tė
Kosovės tė viteve 1910 1911 1912, veprimtaritė e ēetave patriotike nė
Shqipėrinė e Jugut e mė nė fund kurorėzimin e atyre pėrpjekjeve tė gjata e tė
pėrgjakshme qė sollėn shpalljen e pavarėsisė mė 28 nėntor 1912.
Pavarėsia gjysmake e Shqipėrisė Perėndimore, e ashtuquajtura
Shqipėri londineze, shėnoi vetėm hapin e parė drejt njė pavarėsie tė plotė
tė tė gjitha territoreve shqiptare tė pushtuara nga fqinjėt ballkanas. Deri
nė vitin 1999, (me njė pėrjashtim tė pjesshėm gjatė viteve 1941-1944 kur njė
pjesė e atyre territoreve kaloi nėn tė njėjtin administrim sikurse Shqipėria
e Londrės), nuk ndryshoi asgjė nė tablonė e trishtuar tė copėtimit tė Kombit
tonė. Ndėrhyrja e NATO-s nė Kosovė pėrbėn hapin e dytė e mjaft tė rėndėsishėm
pėr realizimin e aspiratės sonė kombėtare zgjidhjen e problemit kombėtar
shqiptar. Kosova shpėtoi nga dominimi serb dhe ndodhet nė prag tė shpalljes
sė pavarėsisė sė saj. Nė tė tilla rrethana nė Shqipėri u gjallėruan shumė
diskutimet e debatet pėr njė zgjidhje tė afėrt dhe fatlume tė dramės
shqiptare.
Veēse diskutimet shpesh nuk kanė qartėsinė e nevojshme sepse ende nuk
ėshtė arritur nė njė saktėsim tė unifikuar tė termave vijuese qė pėrdoren
shpesh nė media:
Ēėshtė Shqipėria?
Ēėshtė Shqipėria Etnike?
Ēėshtė Shqipėria e Madhe?
Shqipėria ėshtė bashkėsia e territoreve tė Ballkanit Perėndimor qė mė
28 nėntor 1912 populloheshin, nė shumicė dėrrmuese, nga shqiptarė. Sipėrfaqja
e kėtyre territoreve aktualisht arrin nė 65 mijė kilometra katrore dhe
popullsia nė rreth 7 milionė banorė. Shqipėria Etnike ėshtė bashkėsia e
territoreve qė nė pranverė tė vitit 1878 populloheshin, nė shumicė dėrrmuese
nga shqiptarė. Sipėrfaqja e tyre arrin nė 80 mijė kilometra katrore dhe
popullsia e sotme nė 8 milionė. Kufijtė e saj janė pėrcaktuar shkencėrisht
nga njė sėrė studiuesish shqiptarė e tė huaj. Shqipėria e Madhe ėshtė njė
term spekulativ i krijuar nė kancelaritė e Beogradit e tė Athinės. Pėrdorimi
i kėtij termi, me ose pa dashje, i sjell dėm ēėshtjes kombėtare tė
shqiptarėve. Megjithatė, pėr hir tė simetrisė, nėse nė Serbi apo Greqi janė
tė interesuar tė dinė se ēdo tė thotė Shqipėri e Madhe dhe pėr ti bindur,
gjer nė njėfarė mase, edhe ata shqiptarė qė kėmbėngulin nė pėrdorimin e atij
termi, mund tė shtojmė: Shqipėria e Madhe ėshtė bashkėsia e tė gjitha
territoreve tė pushtuara nė kulmin e fuqisė sė tyre, nga Gjergj Balsha I,
Karamahmut Pashė Bushatliu dhe Ali Pashė Tepelena. Kėto janė territore me
gjerėsi rreth 140 mijė kilometra katrore, qė shtrihen nga thellėsitė e
Bosnjes e deri afėr Athinės. Popullsia i kalon tė 13 milionėt.
Pėrcaktimet e mėsipėrme janė tė domosdoshme pėr tu orientuar drejt
nė situatėn e turbullt tė Ballkanit tė sotėm. Aspirata e bashkimit kombėtar
tė shqiptarėve, (nėse do tė pėrdornim njė frazė tė Enver Hoxhės qė ai e
kishte zgjedhur pėr revolucionin e pėrbotshėm proletar), ėshtė njė ēėshtje e
shtruar pėr zgjidhje. Dhe sado qė ne tė pėrpiqemi ti shmangemi kėtij
problemi nėpėrmjet arsyetimit me koniunkturat, detyrimet juridike apo pėrparėsitė
e integrimit nė BE, ne kurrė nuk do tė arrijmė ti shpėtojmė asaj barre
super tė rėndė qė na ka lėnė mbi kurriz historia. Nuk mund tė ketė njė
Ballkan tė bashkuar e paqedashės me njė Shqipėri tė ndarė. Dhe pa pikė
dyshimi, pėr zgjidhjen e problemit, nė ballė tė kėsaj pėrpjekjeje tė
detyruar, ka qenė dhe mbetet nacionalizmi shqiptar.
Gjatė viteve tė Luftės sė Dytė Botėrore, nė fillimet e Luftės
Nacionalēlirimtare, deviza e bashkimit tė tė gjithė shqiptarėve nė pėrpjekjet
pėr shpėtim kombėtar e pėr ēlirim nga pushtuesit e rinj e tė vjetėr ka qenė e
mirėnjohura ide e unitetit kombėtar PA DALLIM FEJE, KRAHINE E IDEJE. Njė
parullė tepėr e saktė dhe detyrimisht e domosdoshme pėr ēdo lėvizje
ēlirimtare e nacionaliste. Pak rėndėsi ka fakti qė komunistėt abuzuan me kėtė
parullė dhe ashtu si nė tė gjitha drejtimet e tjera, edhe nė kėtė fushė u
treguan hipokritė e mashtrues. E rėndėsishme ėshtė tė theksohet se
nacionalizmi shqiptar nuk ka si quhet nacionalizėm i mirėfilltė nėse i
shmanget, drejtpėrdrejt ose tėrthorazi, vėnies nė jetė tė parullės sė
mėsipėrme.
Evolucioni i komunizmit shqiptar ėshtė mjaft interesant. Nė vitin
1942, nė fillimet e aksioneve kundėr fashizmit, madje pjesėrisht edhe nė
vitin 1945, pėrkrah partizanėve tė Enver Hoxhės ishte pothuajse e gjithė
bota, qė nga Amerika e deri nė Australi. Pas 36 vjetėsh politike tė madhe
nė shėrbim tė kauzės sė revolucionit dhe kundėr imperializmit, komunistėt
shqiptarė mė 1978 u ndodhėn krejt vetėm dhe kundėr tė gjithė botės. Dora
dorės qė largoheshin miqtė e vėllezėrit e shtrenjtė, nė Tiranė bėheshin
pėrpjekje pėr tu kapur diku sepse internacionalizmi proletar e kishte
nxjerrė barkėn e komunistėve nė ishullin e Robinson Kruzosė. U gjet njė liman
i harruar e njėherėsh i anatemuar prej tyre, porta e nacionalizmit, ku tė
vetėbraktisurit nga bota e qytetėruar hynė me vendosmėrinė qė kanė tė gjithė
aventurierėt qė i pėrvishen punėve gjysmake pasi u mungon sinqeriteti dhe
pėrkushtimi i mirėfilltė ndaj kauzave realisht tė mėdha.
Nacionalizmi klasor i Enver
Hoxhės - Pa dallim feje e krahine por jo ideje
Fillimet e tij i gjejmė qė nė vitin 1962, kur menjėherė pas prishjes
me rusėt, Shqipėria Socialiste u kujtua qė pėrveē 29 nėntorit tė lavdishėm tė
pėrbashkėt me jugosllavėt, shqiptarėt kishin edhe njė festė tjetėr, 28
nėntorin, ditėn e pavarėsisė. U bėnė festime tė mėdha nė Vlorė, me rastin e
50 vjetorit tė kėsaj ngjarjeje, megjithėse gjithmonė hierarkėt komunistė nuk
harronin ta quanin atė ditė si festa Nr. 2 e Republikės Popullore ( e mė vonė
edhe Socialiste ) tė Shqipėrisė. U bėnė pėrpjekje pėr rehabilitimin e disa
figurave tė patriotėve tė Rilindjes por gjithmonė nėn njė filtėr tė rreptė
klasor. Tė kamurit, ata qė kishin toka tė mėdha, ara e kullota, shtėpi e
katandi, pasuri tė tundshme e tė patundshme, sikur vezėn e kuqe tė kishin
bėrė, ata mbeteshin tradhtarė e armiq tė Shqipėrisė. Kėshtu patriotėt
kėrkoheshin me kėmbėngulje tė veēantė vetėm nė shtresat e ulėta e tė varfra
tė popullsisė sė qytetit e tė fshatit, madje mė shumė nė ato tė fshatit se tė
qytetit.
Nacionalizmi i Enver Hoxhės ishte i njė lloji tė veēantė: ai ishte njė
nacionalizėm pėrjashtues, pėrzgjedhės dhe konfliktual pasi synonte bashkimin
e atyre qė quheshin ne nė luftė tė papajtueshme me pjesėn tjetėr tė
popullsisė qė quheshin ata. Ky farė nacionalizmi ndofta duhet vėnė nė
thonjėza pasi ishte shumė larg nacionalizmit tė vėrtetė tė rilindasve tanė.
Ai ishte utilitar pasi pėrdorej pėr njė qėllim tė ngushtė tė caktuar:
ruajtjen dhe pėrjetėsimin e Diktaturės komuniste nė Shqipėri. Nacionalizmi
klasor i Enver Hoxhės pėrjashtonte nga platforma e bashkimit kombėtar mė
shumė se 2/3 e popullsisė sė Shqipėrisė Perėndimore, pra rreth 2.5 milionė
shqiptarė pa marrė parasysh mbi 3 milionė tė tjerė qė popullonin pjesėt e
kolonizuara tė vendit nga shtetet fqinjė, pėr tė cilėt ekzistonte edhe
porosia e thėnė disi nėn zė: rrini mirė aty ku jeni; domethėnė nga koncepti
Shqipėri flakej tutje njė sipėrfaqe prej afėr 40 mijė kilometra katrore.
Ndėrkohė, iu dha njė rėndėsi parėsore binomit artificial Shqipėri
Socializėm. Aq e ndjeshme ishte propaganda e asaj kohe ndaj cilėsorit
socialist saqė pa tė fjala Atdhe as mund tė shkruhej madje as mund tė
mendohej. Vetė nacionalizmi klasor i Enver Hoxhės merrte kuptimin e plotė nė
pretendimin e epėrsisė sė komunizmit shqiptar ndaj atij tė tė gjithė botės. U
bėnė pėrpjekje, ndonėse pa sukses, pėr organizimin e njė Internacionaleje tė
Katėrt apo tė Pestė tė tė gjithė marksistė-leninistėve tė botės nė Tiranė,
plan i dėshtuar ndofta si pasojė e faktit qė kriza ekonomike po trokiste fort
nė derė. Tirana nisi tė pretendonte se ishte qendra e botės. Mirėpo ky lloj
nacionalizmi, sado i mangėt dhe absurd tė dukej, megjithatė arriti tė
mashtrojė mjaft shqiptarė dhe jo-shqiptarė tė cilėt nisėn ta klasifikojnė
Diktatorin e Tiranės si nacionalist tė mirėfilltė. Kjo ngjiste sidomos te
njerėzit me formim modest qė identifikonin regjimin me fasadėn e tij
nacionaliste. Ishte njė fatkeqėsi e jashtėzakonshme pėr idealet e vėrteta tė
nacionalizmit shqiptar ky tjetėrsim qė shiste sapunin pėr djathė. Pati tė
rinj tė arratisur qė nėpėr kanalet televizive tė vendeve fqinjė kėrkonin tė
ndėrronin edhe gjakun e tyre qė tė mos u mbetej asnjė gjurmė nga ADN-ja e
shqiptarit, njė pohim sa i hidhur aq dhe revoltues. Me qenė se radiot dhe
televizioni shqiptar jepnin aq pa kursim kėngė e valle popullore nga krahinat
e vendit sa dėgjuesve e teleshikuesve u kishte ardhur nė majė tė hundės,
njerėzit arritėn, nėpėrmjet njė reagimi spontan, tė urrejnė folklorin e tyre
madje dhe tė armiqėsohen me tė. Nė rrafshin e edukimit atdhetar kjo
pėrbėnte njė katastrofė tė vėrtetė.
Nė analizė tė fundit, e gjithė aventura nacionaliste e Enver Hoxhės
injektoi pikėrisht tė kundėrtėn e asaj qė mund tė prisnin njerėzit tė cilėt u
besonin fasadave. Ajo pruri, nė vitet qė pasuan, ftohjen e opinionit publik
shqiptar ndaj idealeve nacionaliste tė cilat shumė njerėz, me njėfarė
mendjelehtėsie, i konsideronin si reflekse tė propagandės sė urrejtur tė
dikurshme. Nė kėtė kontekst, nė vėshtrimin historik, nacionalizmi klasor i
Enver Hoxhės shėnon njė hap prapa nė udhėn historike tė zgjidhjes sė
problemit kombėtar shqiptar. Kjo pėr arsyen e thjeshtė sepse pėr tė nuk
kishte njė problem shqiptar. Pėr tė kishte njė problem social nė pėrmasa
botėrore tė cilin kishin marrė pėrsipėr ta zgjidhnin komunistėt shqiptarė me
Enver Hoxhėn nė krye. Pas fitores ata do tė bėheshin violina e parė e Europės
e ndofta, e botės mbarė.
Vėshtirė tė gjesh nė historinė botėrore njė donkishotizėm politik mė
tė koncentruar se ėndrrat paranojake tė komunistėve tanė.
Verbėria E
Bardhė Apo Murtaja E Zezė E Rimėkėmbjes, Ndėrkėmbjes, Ndėrkryerjes,
Nėpėrkėmbjes, Nėpėrdhėmbjes, Nėpėrgojės, dhe kushdo qė nuk preket nga kjo
sėmundje, duhet tė shtiret se edhe ai ėshtė i prekur, ngase e sulmojnė pėrse
nuk ėshtė si ata, pėrse ėshtė i veēantė nga ata!!
Shkruan: Kadri Osmani-Mani
Banda dhe banditėt e Rimėkėmbjes, Ndėrkėmbjes, Ndėrkryerjes,
Nėpėrkėmbjes, Nėpėrdhėmbjes, Nėpėrgojės tok me laviret dhe lavirėt, alias me
laviret femėrore dhe me laviret mashkullore tė politikės shqiptare, e kanė
humbur ēdo orientim dhe tash vetėm sillen vėrdallė, sikur delet e trullosura
ose sikur lopėt e ēartura!!
Dhe nė prag tė zgjedhjeve, kryebanditi e mafiozi mė i korruptuar dhe
spiuni i shumėfishtė: Abdi Baleta, alias ABDI b..., alias b... ABDIA, doli
me artikullin intrigues:
PSE BERISHA HIDHET NGA
KOP-sat TEK GROPĖ-sat?
RIMĖKĖMBJA 22 / 03/ 2005 dhe "Bota sot" 3
prill 2005, f. 9)
Titullin tonė le tė na e shpjegojė ai vetė: "PĖRSĖRI KRROKATJE
TĖ PAPAGALLIT TĖ KOSHTUNICĖS NĖ "SOT", KASTRIOT m... NUK DURUAKA
DOT MĖ ERĖN E VET NĖ "LLAIKO VIMA"- pra, le tė na e shpjegojė
se ēka ka dashtė tė thotė me shkurtesėn: "KASTRIOT m..."!?!
Nikollė Lesit i thotė se: "kuit"!! Tjetrit i thotė
se i paskėsh ngrėnė "pėrgat" e veta!! Dhe ēohet dhe e kritikon
komentatorin e mirėnjohur ndėrkombėtarisht dhe mikun e shqiptarėve, zotni
Bugajskin!! Tok me kipcin e vet, Ferin-(qė i vaftė shpirti nė ferr!) dalin e
shkarravisin nė faqet e zeza tė Rimėkėmbjes, Ndėrkėmbjes, Ndėrkryerjes,
Nėpėrkėmbjes, Nėpėrdhėmbjes, Nėpėrgojės, se kinse Kadi Mani na qenkėsh:
I. Deri nė vdekje kundėr bashkimit kombėtar,
II. Populli i Shqipėrisė ėshtė i keq!-( nga zjarmia, III e kanė
harruar fare!!!)
IV. Kurrė luftė tė armatosur kundėr pushtuesve serbė!
V. Marrėdhėniet me Serbinė ose si me Shqipėrinė ose fare!
VI. Mosdurimi i paanėsisė partiake dhe anėsisė kombėtare.
Kėto e shpifje tjera rrugaēėrie ua kanė servuar lexuesve tė vet nė
katėr faqe e gjysmė tė lėpushka e tyre e Rimėkėmbjes, Ndėrkėmbjes,
Ndėrkryerjes, Nėpėrkėmbjes, Nėpėrdhėmbjes, Nėpėrgojės mė 27 Maj 2003(ballina
dhe f. 10-11) dhe mė 3 Qershor 2003-(ballina dhe f. 2-3): kėto vetėm sa i
ceka kalimthi, pėr t`i njoftuar lexuesit se pėr 17 vjetėt e mia burgjeve tė
Jugosllavisė, nė kėtė shkallė nuk mė ka fyer kurrkush!!!
Kundėrshtari dhe armiku i gjuhės shqipe, ky kundėrshtar dhe armik i
ēdo pėrparimi dhe i ēdo lirie, ky pėrgojues xhagajdur, edhe kėsaj radhe gjeti
qė tė tentojė ta devijoj momentin e kthesės shqiptare, sikur njė binarėkthyes
i ushtruar, qė trenin shqiptar ta nxjerrė nga binarėt elektoralė, pėr ta
kthyer ēėshtjen shqiptare edhe pėr 100 vjet prapa!!!
I ligu pėr mend, i vonuar pėr tu bėrė poet, bėn dofarė rimash
bajate: "NGA
KOP-sat TEK GROPĖ-sat"!?!-he
zemra i koptė e gropa e mbuloftė!!
Sabri Hamiti
PASKAJORE
(DASHURIA
PASKAJORE ME SHQIPEN)
Kam me tė dashtė pėrjetė edhe mbas vdekjes
Sepse unė nuk due tė vdes por kam me vdekė
Ti nuk je gjuha ime as e Nanės as e Babės tim
Ti je frymė zemra ime ti je shpirti im
Me shkue me shkue krejt njisoj asht me shkue
Nė Prizren me shkue a me shkue nė Shkodėr
Me shkue nė Durrės a nė Tiranė me shkue
Nė Vlorė me shkue a me shkue nė Korēė
Me shkue nė Elbasan a nė Shkup me shkue
Me shkue do me thanė me vdekė pak nga pak
E me mbetė ēka do tė thotė me mbetė pėrjetė
Ti nuk njeh asnji kohė ti nuk njeh asnji vetė
Tė gjitha i ke me vete tė gjitha i mban nė gji
Paanėsi je pafundsi ti je pėrjetėsi
Kur nisem a kur mbetem mos thuaj prit a ik
Me shkue a mbet asht nji infinit
Me pasė gjithė kohėn me pasė gjithė pahapsinė
Me e rrokė Kosmosin si me e puthė shtėpinė
Kur tė ndajnė nė kohė tė coptojnė nė veta
Zemra mue mė grihet gjaku pik ndėr fleta
Kam me tė dashtė ty si e due Vetėveten
Se nė thellėsinė tande e gjej tė vėrtetėn
E di se me mendue asht nevojė njerėzore
Po me dashunue asht domosdo jetėsore
Se jeta e njeriu i donė tė gjitha a hiē
Kam pa nji copė qė tue vajtue vdiq
Me u ngut si lumi e me u derdhė nė det
Ēka me i thanė Babės a Nanės sė shkretė
Me dashtė a me shkue me mbetė a me vdekė
Kam me tė dashtė pėrjetė edhe mbas vdekjes
Sepse unė nuk due tė vdes por kam me vdekė.
Prishtinė,
1.9.2002
Nga Poezia Botėrore
Ahmad Shamlu
( 1925 - 2000 )
Njė nga poetėt mė te mėdhenj bashkohorė iranianė.
HORIZONTI
Do vijė dita kur do i gjejmė pėllumbat tanė E Mirėsia do ecė dorė pėr dorė me Bukurinė. Dita kur dhe Himni mė i humbur do jetė njė puthje. E ēdo njeri do jetė vėlla me njėri-tjetrin. Dita kur njerėzit sdo i mbyllin mė shtėpitė E kyēet e portave do kthehen nė legjendė E pėr tė rrojtur e madhja zemėr do mjaftojė Dita kur ēdo fjalė do tė thotė tė duash, E tė mos kėrkosh mė kot ta gjesh atė. Dita kur muzika e ēdo shprehje do jetė Jeta. E unė sdo rropatem tė gjej rimėn e times poezi. Dita kur nė ēdo buzė do ketė njė melodi. Qė Himnin mė tė humbur ta bėjė dashuri. Dita kur do vish ti. Kur do vish pėrgjithmonė. Me Mirėsjelljen njėlloj si Bukurinė Dita kur do mbjellim grurė pėr pėllumbat tanė E pres atė ditė. Edhe pse kur ajo do vijė Unė sdo jem mė Shqipėruar nga Simbad Detari
BOTIME EKSKLUZIVEMbi
librin e Dr. Vasfi Samimit Nėna Kosovė Shkruan: Bujar ZAJMI Pėr librin e Dr. Vasfi Samimit Shqipėria e vėrtetė-nėna Kosovė
kisha dėgjuar qė nė vogli, por nuk e gjeja dot, munda ta lexoja vetėm tani
(gusht 1995), Botim i Shtėpisė Botuese Afėrdita Tiranė, 1995, me titull Shqipėria e
vėrtetė-nėna Kosovės (1838-1943) Dr. Samimi qe njė dietar, publicist, pedagog i niveleve mė tė larta,
kėtė e tregojnė veprat e shumta qė na ka lėnė, njė ndėr to ėshtė edhe ky
libėr, ku patrioti i madh, intelektuali i shquar, tejt i ndershėm, pati
mirėsinė tė shkruante librin Shqipėria e vėrtetė-Nėna Kosovė, ku ai me
ndjenja aq tė holla e tė ēiltėrta, pėrsshkruan Kosovėn, kėtė tempull
kombėtar, altarin e atdheut me njerėz tė fortė, tė pastėr, fisnikė e
impozantė, tė cilėt iu rezistuan gjihė kohėrave, si njė litė e racės sonė. Pas Luftės sė Dytė Botėrore, libri ishte i ndaluar, nė bibliotekė
ruahej me shėnimin rezervat, ndėrsa autori, u akuzua si kriminel lufte!-
dhe u dėnua si shovenist me burgim. Paradoks i kohės! Me dėnimin e kėtij
libri, tė autorit, dėnohej njė popull i tėrė, dėnohej Kosova, ndėshkoheshin
kosovarėt, shqiptarėt qė jetojnė jashtė kufirit shtetėror tė Shqipėrisė sė
cunguar. Libri Shqipėria e vėrtetė- Nėna Kosovė, fillon kėshtu
Ky libėr iu
dedikohet martirėve tė motshėm e tė rinj, tė kohėrave tė kaluara e tė ditėve
tė sotme, qė kanė ra dėshmorė pėr lirinė e kombit e tė Atdheut. Nė kėtė libėr
nuk ka politikė, shovenizėm dhe pamje tė njėanėshme, por ka vetėm njė
parashtrim tė ēiltėrt, e njė tė vėrtetė tė shenjtė njerėzore!
Dhe mė poshtė
kam shkuar pesė herė nė Kosovė. I jam bėrė pesė herė
dashnor. Njė sintezė e shpirtit patriotik tė autorit, tė frymėzuar ēdoherė
mė shumė nga gjysma vitale e atdheut dhe Kombit, se Nė Kosovė, pėr tė parėn herė, njeriu e
ndjen veten tė hyjė nė tempullin kombėtar. Aty pėr tė parėn herė besoni
vetveten! Me njė nderim tė amshuar, ngjitemi nė altarin e atdheut, me njė
nevojė tė brenshme pėr t`u falur rreth kombit, racės, historisė dhe
dėshmorėve
Bukuria e Kosovės, ėshtė bukuria e sė vėrtetės, e sė drejtės.
Zėri i Kosovės ėshtė zėri i historisė dhe shkėlqimi i saj, ėshtė drita e sė
vėrtetės
a mund tė shprehesh mė mirė se kaq?! Ne shqiptarėt nuk jemi shovenistė dhe e dimė fare mirė se kjo nuk na
pėrshtatet aspak. Ky vetėmohim nuk rrjedh nga vogėlsia e tokės dhe e popullėsisė
sonė kombėtare e historike. Kosova na paraqitet si njė fole e shkatėrruar e
njė bilbili jalkatar
nė kėtė gėrmadhė kombėtare valonte dhimbja e padukshme
dhe ziente njė pėrmallim i virgjėr. Qanė dhe kėndon ai, sėbashku Kosovėn qė i
dha Shqipėrisė kaq trima luftėtarė, dijetarė, mendimtarė, politikanė,
shkrimtarė, artistė tė njohur pėrtej kufijve tė Atdheut. Me njė penė elegante
tė shkathėt si publicist, mendimtar e letrar dr. Vasfiu pėrshkruan atė deri
nė hyjnizim, pėr luftėn deri nė martirizim, tė sakrifikimit tė tyre pėr liri,
dhe besė qė i ka ruajtur nga brezi nė brez, deri nė ditėn e sotme. Duke lexuar librin, e ndjen veten brenda nė botėn kosovare, nė
shpirtin kosovar, por edhe pėrtej ku frynte e trishtuar era e pamėshirshme e
zgjedhės serbe dhe Europa kish mbyllur sytė pėrpara kėsaj padrejtėsie.
Ėshtė e ēuditshme qė Dr. Vasfiu i ka shkruajtur tė gjitha kėto 50-vjet mė
parė dhe gjithēka rrotullohet nnjėlloj nė skenarėt e rinj, por me regjisorė
tė vjetėr!?! Qė nė atė kohė kishte pseudointelektualė qė ankoheshin qė Kosova nuk
na pruri asnjė fuqi kulturore, asnjė pėrparim estetik dhe asnjė lartėsi
shpirtėrore. Tė mos harrojmeė se bėhet fjalė kur Kosova iu bashkua shtetit
shqiptar (1943). A thua edhe sot ka njerėz (them njerėz?!) qė dashtė Zoti tė bashkohej
pėrsėri, nėse do tė shpreheshin pokėshtu pėr kosovarėt!?! Ndėrsa Dr. Vasfiu
iu pėrgjigjej se kosovari, nė tė vėrtetė, formon pjesėn e elitės tė racės
sonė, po dritėson edhe vatrėn e krijimtarisė artistike pse tė habitemi, ne
kemi sot nė mjedisin tonė internacionalistohumanitar, qė mendojnė pėr
strehimin e serbėve tė pėrndjekur nga vatrat e tyre nė Bosnjė, tė cilėt mund
t`i sistemojnė nėpėr Shqipėri, por qė nuk kujtohet njėherė pėr Kosovėn e
robėruar, e pra avazhdohet me vėllezėrit kinezė dhe mbi tė nga Kosova?!
Gjysma e trupit tė mėmėdheut, tė ndarė me dhunė, po ta prekim e
ndjejmė njėlloj si njė trup tė vetėm dhe tė mos harrojmė, ėshtė kjo pjesė ku
i takon ana e zemrės! Dikush pėrpiqet tė ngjall pėrēmimin pėr djemtė e trimat e Kosovės, tė
pėr hapin helm, fatkeqėsisht partiak, tė bazuar tek shovenizmi i komshinjėve
(gjithnjė intelektualisti qė do mė shumė komshiun se shtėpinė e vet?!). Si do
t`i pėrcaktonte Hasan Prishtina Eqrem Ēabej kėta? Pėrgjigjen e jep dr.
Vasfiu: kurrėn e kurrės nuk mund tė cenojmė dinjitetitn e personalitetin e
Kosovės, dhe kosovarit mėmėdhetar, i cili pėr atme e flamur digjet nė zjarr
edhe kėto 50 vjet e kėtej, Kosova e ka treguar me dinjitet se ē`mund tė bėjė
njė popull patriot e liridashės pėr atdhe, mbi tė gjitha, me njė pjekuri e
maturi per t`u admiruar. Qė 50 vjet tė shkuara, dr. Vasfiu dėshironte tė vinte njė gur nė
bashkimin e Atdheut, po shtonte ē`do njeri duhet tė dijė se ne nuk duam
asnjė Shqipėri tė vogėl dhe asnjė Shqipėri tė madhe, por duam vetėm njė
Shqipėri tė vėrtetė. Ai dėshironte tė shtyente mė tej shumė mė larg, deri nė
kufijtė e vėrtetė tė Shqiperisė, ata gurė tė bardhė tė radhosur nė kufi. Por
pėr kėtė ai na porosit, qė tė jemi realistė nė ēdi hap dhe jo euforikė, se
gjithnjė ka ndodhur qė dikush ka hyrė nė mes, me urdhėrin Halt!
Prit edhe
pak
s`ka ardhur koha! Paralajmėrimi ėshtė akut! Dr. Vasfiu ishte njė demokrat i kulluar, njė patriot dhe jo partiak,
pa pėrmendur terminologji socialiste, fashiste, naziste, ai, si qytetar i
ndershėm shqiptar, ngulmon nė vetėdije pėr njė revolucion shoqėror,
ekonomik, pėr njė lumturi e qytetėrim perėndimor. Libri ėshtė i konceptuar
si prozė publicistike, por qė ja kalojnė llojit dhe gjinisė. Nė tė ndėrthuren
elementet e qenėsishėm, tė mjeteve letrare artistike me ato publicistike. Tė
pesė reportazhet, nė njė vėllim, kanė njė bosht ideor, njė vargėzim i
natyrshėm, qė na japin botėn kosovare dhe tė k o s o v a r ė v e. Figura dhe
figurshmėria e pėrfituar nė mėnyrė krijuese, me elemnt tė letėrsisė
publicistike dhe artistike, janė mjetet kryesore tė shprehjes sė autorit, me
njė intuitė profesionale na i ka dhėnė ato, me njė ndjenjė tė hollė krijuese
dhe vetėdije kombėtare. Ai kuvendon shtruar si me lexuesin, ashtu edhe sikur
kuvendon me malet, lumenjtė, tokėn, diellin, Kosovėn tė cilėn e personifikon
tek njė figurė me njė shtat tė lertė, me supe tė gjerė me kokė shekullore, me
ballė krenar e me sytė tė kaltėr e flokė tė thinjur
me njė tė folme tė butė
e tė ēiltėr. Libri plotėsohet me njė analizė mjaft tė mirė, nga dr. Hamit Boriēi.
Veē kėsaj ka mjaft shėnime tė ndryshme dhe mbyllet me njė bibliografi tė
punimeve tė tija. Grishja e dr. Vasfi Samimit,
kumbon e freskėt, e qartė pėr breznitė shqiptare bashkėkohėse:zėri i atdheut
thotė: O njeri, ēohu, shkundu
Hapi sytė dhe shpirtin kundrejt realiteteve tė
sotme, dritave tė shekullit tė fundit
dhe qytetėrimit evropian
. Pra ky
libėr ėshtė tejet aktual! Bujar ZAJMI Albemigranti,
12 prill, 2005
Sylejman ALIU
Arsim Bajrami, tė cilin institucionet ndėrkombėtare tė arsimit tė
lartė nė Kosovė dhe ato vendėse nuk e njohin sot e gjithė ditėn rektor
legjitim, para pak kohe pati premtuar se qė nga njė korriku i sivjetmė
mėsimdhėnėsit universitarė do tė kenė nga njė mijė euro rrogė. Kjo pranverė
shprese te kėta mėsimdhėnės, qė e solli z. Bajrami, zgjati vetėm aq sa kėta
tė fundit zunė fillin e kuptimit dhe tė pėrmbajtjes manipuluese tė kėtij
zotimi me sherr tė rektorit. Nė fillim mėsimdhėnėsit kishin pėrtuar tė mendonin
se prej nga Arsim Bajrami do tua siguronte nga njė mijė euro rrogė, pa iu
vajtur mendja fare se ky premtim dhe ky zotim blanko, prapa siguronte me
qėllim njė proces tė pashmangshėm rrėmuje universitare.
Rritjen njė mijė euro tė rrogave, siē thanė disa ndėrkombėtarė
pėrgjegjės, Arsim Bajrami e paska bėrė jo me kokė, por me prapanicė, qė do tė
thotė pėr shkak tė koteles rektoriale. Doli se edhe ky konstatim ėshtė i
vėrtetė, por edhe mė i vėrtet tash del edhe qėllimi tjetėr i tij pėr krijim
tė pakėnaqėsive mė fundamentale tė mėsimdhėnėsve universitarė. Edhe pse
Ministria e Arsimit kishte planifikuar qė me njė korrik tė kėtij viti tė
ngjajė shtimi i rrogave nė pėrqindje tė caktuara pėr mėsimdhėnės, z. Bajrami
qe ngutur qė ti fshijė kėto pėrqindje tė planifikuara dhe tė caktojė shuma
fikse rrogash, tė cilat, natyrisht, sipas rregullave financiare e buxhetore,
janė tė pamundshme, jo vetėm pėr mėsimdhėnėsit, por edhe pėr shėrbime tė
tjera publike. Por, pėrse iu desh tė ngutej kėshtu z. Bajrami?
Kjo ngutje e tij ėshtė fare e lehtė tė shpjegohet. Premtimi i tij,
edhe pse pa asnjė mbulesė reale tė mundėsive, kishte pėr qėllim qė kur me njė
korrik tė ngjanin rritjet e rrogave sipas pėrqindjeve tė planifikuara zyrtare
tė Ministrisė sė Arsimit (dhe tė asaj tė Financave), tė krijoheshin
pakėnaqėsi shtesė te mėsimdhėnėsit universitarė, tė cilėt nuk do ti pranonin
kėto pėrqindje rritjesh, tė cilat do tė jenė mė tė vogla se premtimet e e
kota dhe tė hilshme tė z. Bajrami. Kjo ėshtė njėra anė e ndėrsimit tė mėsimdhėnėsve
kundėr institucioneve pėrgjegjėse tė Kosovės, tė cilat po e penguakan
realizimin e gatishmėrisė dhe zotimin e z. Bajrami, si njė rektor i mirė qė
u interesuaka pėr dinjitetin e mėsimdhėnėsve jashtė ēdo norme dhe rregulli
financiar tė mundėsive reale tė buxhetit tė Kosovės. Ishte z. Bajrami pėrgjegjės dhe i autorizuar tė ofronte premtime tė
tilla shpresuaka dhe tė papėrgjegjshme pėr rritje rrogash kaq privatisht? Nuk
ishte. Pėrse atėherė veproi kėshtu dhe, pėrse atėherė lejohet tė veprojė
kėshtu? Natyrisht, Ministria e Arsimit dhe ajo e Financave, por dhe Qeveria e
Kosovės do tė duhej tė tregonin pėrgjegjėsinė e tyre tė rregullt e ligjore
ndaj veprimeve tė tilla tė z. Bajrami, i cili manipulon kėshtu me situatėn e
vėshtirė sociale tė mėsimdhėnėsve jo vetėm universitarė. Prej nga do ti
merrte financat z. Bajrami qė tė siguronte nga njė mijė euro rrogė pėr
mėsimdhėnėsit? Nėpėrmjet kėtyre premtimeve dhe tė reagimeve tė mėvonshme e tė
planifikuara nga ai tė mėsimdhėnėsve, z. Bajrami kėrkoi dhe kėrkon krijimin e
rrėmujės, nė mėnyrė qė tė gjitha pagesat e obligueshme dhe jo tė pakta tė
studentėve tė rregullt dhe me korrespodencė tė shkėputeshin nga kontot e
kontrolluara tė Ministrisė sė Arsimit e tė asaj tė Financave, nė mėnyrė qė ai
vetė tė ketė mundėsi tė menaxhojė krejtėsisht privatisht dhe nė mėnyrė tė
pavarur nga ēdo mundėsi ndėrhyrjesh ligjore e kontrolluese, norma kėto qė as
i ka krijuar ai, e as nuk mund ti zhbėjė me cilėndo formė a metodė tė
qėllimshme qė pėrdorė ai. Tash nė disa fakultete tė UP-sė kanė filluar grevat e mėsimdhėnėsve,
tė cilėt kėrkojnė rritje pagash. Rektori Bajrami i mbėshtet fuqishėm kėto
kėrkesa dhe mėsimdhėnėsve grevistė ua tregon adresėn e kėrkesave tė tyre. Nuk
u thotė mė tė presin deri mė njė korrik, datė kjo qė ua kishte premtuar nga
njė mijė euro rrogė, por u thotė tė trokasin sa mė shumė qė tė munden nė
dyert e Ministrisė sė Arsimit. Sa mė shumė po zgjerohet greva e mėsimdhėnėsve
universitarė, aq mė fuqishėm po i pėrkrah z. Bajrami, pavarėsisht se brenda
proceseve universitare po krijohet rrėmujė dhe po dėmtohen interesat e
studentėve. Kjo situatė e krijuar nuk i bėn pėrshtypje tė keqe rektorit.
Pėrkundrazi, ai kėshtu i arrin qėllimet qė kishte edhe atėherė kur kishte
premtuar se mėsimdhėnėsve do tua bėnte rrogat nga njė mijė euro. Shpreson se
kėto greva, tė cilat kėshtu siē kanė nisur, do tė zgjerohen gjithnjė e mė
shumė, do tė arrijnė qė tė ardhurat universitare tė shkėputen nga kontrolli
ligjor i Ministrisė sė Arsimit dhe tė asaj tė Financave, nė mėnyrė qė z. Bajrami
tė qeverisė me to pa asnjė pengesė kontrolluese. Atij nuk i interesojnė
proceset universitare. Po ti interesonin, do tė kishte treguar ndonjė
shqetėsim sa do tė vogėl nga ndėrprerja me grevė e procesit mėsimor dhe tė
zhvillimeve tė tjera bllokuese tė studimeve, si interes i studentėve, tė
cilėt se kanė asnjė faj nė kėtė lojė tė rektorit. Edhe mėsimdhėnėsit
universitarė nė grevė, herėt a vonė, do ta kuptojnė se ishin tė manipuluar
nga z. Bajrami dhe stafi i tij rektorial pėr interesa personale, grupore e
partiake kundėr institucioneve pėrgjegjėse tė Kosovės
Shkruan: Kadri Mani Pra:"Qė nė fillim dėshiroj tė shpreh rėndėsinė e madhe
dhe vėmendjen time tė plotė ndaj migracionit dhe aspekteve qė
lidhen me tė."- ēfarė "vėmendje"!?! Lėre pastaj-"tė
plotė"!?! Tutje:"Kjo temė ka qenė e mbetet pjesė e pandarė e tė gjitha fjalimeve
tė mia tė rėndėsishme drejtuar kombit, e mbledhjeve tė
Kėshillit tė Sigurimit Kombėtar, e takimeve vjetore me ambasadorėt shqiptarė
nė botė dhe e vizitave zyrtare qė kam pasur nė nė vendet e tjera. A janė ato fjalime tė rėndėsishme apo tė parėndėsishme, kėrkohet ti
vlerėsojė tė tjerėt, jo Ju vetė, apojo!?! Kjo do t`ishte e barabartė, sikur
letrari t`i vlerėsonte lartė veprat e veta, pa pėrfillur kritkėn letrare,
apojo!?!
"Pėrballė kėtij realiteti dalin nė pah nevojat urgjente pėr
hartimin dhe zbatimin e politikave qė mundėsojnė shndėrrimin e
emigracionit nga njė potencial financiar e numerik, nė njė partner aktiv nė
vendimmarrjen, zhvillimin dhe integrimin e vendit. Strategjia
Kombėtare pėr Migracionin dhe Plani i Veprimit, tė hartuara nga qeveria
shqiptare, Komisioni Europian dhe IOM, shėnojnė njė fazė tė re dhe tė
domosdoshme nė trajtimin e ēėshtjeve tė migracionit. Nė tėrėsi ato analizojnė
gjendjen dhe prespektivėn si dhe ofrojnė ide dhe afate
konkrete tė trajtimit institucional. Shpreh bindjen se dy ditėt
e kėtij debati do tė ndihmojnė pėr njohjen mė tė thellė tė gjendjes aktuale,
pasurimin e planit tė veprimit dhe pėrcaktimin e sfidave konkrete pėr tė
ardhmen. Me kėtė rast dėshiroj tju siguroj mbėshtetjen time tė
plotė duke premtuar se do tė jem pjesė aktive e nxitjes sė punės pėr pėrmbushjen
e shumė prej angazhimeve tė shprehura nė kėto dokumente."- qė tė
gjitha kėto janė fjalė nė erė, pa njohuri as angazhim
konkret:"Strategjia Kombėtare pėr Migracionin dhe Plani i
Veprimit, tė hartuara nga qeveria shqiptare, Komisioni
Europian dhe IOM, shėnojnė njė fazė tė re dhe tė domosdoshme nė
trajtimin e ēėshtjeve tė migracionit."- Pėrse mendoni se ato:" Plani i Veprimit,
tė hartuara nga qeveria shqiptare, Komisioni Europian dhe
IOM,"- duhet tė ngelin sekrete, tė cilat nė fakt nuk ekzistojnė,
dhe nuk ekzistojnė pėrderisa ne nuk i dimė dhe nuk i zbatojmė bashkėrisht,
apojo!?! "Deri vonė emigrantėt shqiptarė nė botė janė parė nga
shteti dhe shoqėria vetėm si burime financimi, pėr shkak tė tė ardhurave tė
larta qė siguroheshin pėrmes ndihmės nė familje dhe investimeve tė tyre nė
vendlindje. Kohėt e fundit shoh me optimizėm se shoqėria, ekzekutivi, media,
por edhe politika kanė korrigjuar dhe vazhdojnė tė korrigjojnė qėndrim. Tani
emigrantėt konsiderohen gjithnjė e mė shumė, ashtu siē janė realisht, burime
tė ēmuara e tė pandara njerėzore tė shoqėrisė. Studentėt e parė tė diplomuar
jashtė vendit kanė filluar tė kthehen. Tė tjerė janė nė pėrfundim tė
studimeve dhe presin tė shohin shenja tė qarta tė mundėsive pėr kthim,
integrim dhe zbatim tė njohurive tė tyre nė vendlindje. Emigrantėt e viteve
tė para tashmė kthehen me projekte konkrete investimesh; forcat politike po i
drejtojnė gjithnjė e mė shumė shpresat e tyre nė elitėn intelelektuale tė
emigruar dhe kualifikuar nė perėndim. "-Pra:"Deri
vonė emigrantėt shqiptarė nė botė janė parė nga shteti dhe shoqėria vetėm si
burime financimi,"- ēka don tė thotė ajo: "Deri
vonė"!?! Dhe pėrse Ju nuk doni qė Mėrgatėn Shqiptare ta shihni:"si
burime financimi,"!?! "Kėto zhvillime pozitive, megjithėse ende tė
brishta, meritojnė tė lexohen dhe tė vlerėsohen me rėndėsinė e duhur pėr ti
shndėrruar ato nė tendencė tė pėrgjithshme shoqėrore. Pėrpjekjet e bėra
deri tani lėnė shumė pėr tė dėshiruar, prandaj del e domosdoshme qė politikat
e migrimit tė pėsojnė njė ndryshim rrėnjėsor. Ka ikur koha kur shteti dhe
institucionet e tij nuk bėnin asgjė mė shumė sesa numėronin anijet me
emigrantė qė largoheshin nga ky vend. Stadi i sotėm i emigracionit
kėrkon qė shteti tė marrė mė shumė pėrgjegjėsi, nė mėnyrė qė ēdo
shqiptar emigrant nė botė tė jetė i pranishėm nė vėmendjen e tij. Ky
ėshtė njė detyrim kushtetues dhe njė nevojė kombėtare. Shoh me kėnaqėsi
qė organizatorėt i janė bashkuar propozimit tim pėr krijimin e njė ministrie
pėr shqiptarėt nė botė, detyra e tė cilės do tė ishte koordinimi nė nivelin
mė tė lartė i tė gjitha strukturave tė shtetit pėrgjegjėse pėr problemet e
emigracionit si dhe menaxhimi i politikave tė migracionit. "-asnjė
as tjetra:"Kėto zhvillime pozitive, megjithėse ende tė
brishta,"- as pozitive e as tė forta e as tė brishta!?! Dhe jo qė po e
themi ne, pr kėtė atypėraty e ke thėnė vetė dhe e pėrgėnjėshtruar vetveten,
kur keni shkruar nė vijim:"Pėrpjekjet e bėra deri tani lėnė shumė
pėr tė dėshiruar, !?! "Njė tjetėr detyrim kushtetues ėshtė garantimi i tė
drejtės sė votės pėr tė gjithė qytetarėt shqiptarė. Si Kryetar i
Shtetit, bashkohem me nismat e deritanishme e i kėrkoj pushtetit legjislativ
dhe ekzekutiv tė ndėrmarrin tė gjithė hapat e nevojshėm ligjorė dhe
administrativė qė tė krijojnė kushtet dhe tė garantojnė tė drejtėn e
votimit tė ēdo qytetari shqiptar, kudo qė ai ndodhet. Edhe nėse nuk
arrihet pėr kėto zgjedhje, nė zgjedhjet e tjera duhet tė realizohet
patjetėr. Shqipėria nuk mund tė vazhdojė mė me pėrjashtimin nga
vota tė njė tė tretės sė votuesve, e cila realisht ėshtė kontribuesja
kryesore nė tė ardhurat financiare tė vendit."- tash Kryetarin e
pėrfshinė zjarrmia e-votės!! Dhe edhe nėse nuk arrijnė kėsaj radhe, nė
zgjedhjet tjera, atėherė kur unė as Kryetari mbase nuk do tė jemi gjallė, apo
nuk do t`i kemi kėto mundėsi qė i kemi sot!?! "Duke iu rikthyer politikave tė migracionit mendoj se
duhet tė punohet akoma mė shumė me shtetet pritėse, sidomos fqinjėt
tanė Greqinė e Italinė, pėr shndėrrimin e komuniteteve tona migratore nė
faktor aktiv bashkėpunimi, zhvillimi dhe integrimi pėr vendet tona.
Standartet demokratike tė kėtyre vendeve kanė dhėnė rezultate pozitive nė
trajtimin dhe integrimin gjithnjė e mė dinjitoz tė emigrantėve. Megjithatė ka
ende probleme pėr zgjidhje qė duhet tė merren nė konsideratė dhe ku
nevojitet kontributi jo vetėm i shtetit shqiptar, por edhe i shteteve pritėse
si dhe organizmave ndėrkombėtarė. Nuk duhet lejuar qė emigrantėt tė
bien pre e shfaqjeve raciste, e dhunės dhe diferencimit. Fėmijėt
shqiptarė duhet tė kenė kushte dhe mundėsi reale, pėrmes shkollave dhe
kurseve tė organizuara, pėr mėsimin e gjuhės amtare, pėr njohjen e historisė,
gjeografisė, letėrsisė dhe kulturės shqiptare. Punėtorėve shqiptarė
duhet tu garantohen njohja e viteve tė punės, sigurimi shėndetėsor dhe
i pensioneve. Ata duhet tė gėzojnė mundėsitė pėr tė patur
nė cdo kohė konsulencė ligjore tė garantuar nga konventat
ndėrkombėtare si dhe tė trajtohen nė mėnyrė mė dinjitoze nė kufi dhe tė mos
ndjehen tė kėrcėnuar nga ulje ngritjet politike midis vendeve tona. Ēdo shoqėri
ka njerėz qė respektojnė ligjin, por ka edhe nga ata qė e thyejnė atė. Edhe
kategoria e tė dėnuarve pėr vepra tė ndryshme duhet tė jetė pjesė e
kujdesit qė tė mos pėrsėriten mė raste tė gjyqeve fallso dhe me standarte tė
dyfishtė. "- O zotni Kryetar!- pa propozimin Tuaj e as tė
Rugovės, unė e kam hapur Shkollėn Shqipe nė Neuhausen am Rheinfall tė Zvicrės
dhe juve dyve ose do t`iu anashkaloj, ose do t`iu jap tekset tuaja "pėr
edukim"!?! "pjesė e kujdesit qė tė mos pėrsėriten mė raste tė gjyqeve
fallso dhe me standarte tė dyfishtė.
Krahas kėtyre aspekteve tė rėndėsishme, ėshtė pėrgjegjėsi e
ekzekutivit tė mendojė pėr tė zgjidhur pėrfundimisht ēėshtjet e krjimit tė
njė regjistri bazė tė tė dhėnave tė plota pėr emigrantėt shqiptarė, pėr
studentėt tanė nė vende tė tjera, pėr shoqatat dhe organizimin e tyre, pėr
krijimin e qėndrave kulturore si dhe realizimin e lidhjeve dhe transparencės
informative nė pėrputhje me sugjerimet e parashtruara nė Planin Kombėtar pėr
Veprim. "- Dhe tė mos krijohet asnjė "ministri"- as
tjetėr burokraci:"pėr studentėt tanė nė vende tė tjera, pėr
shoqatat dhe organizimin e tyre,"- pėr t`i lypur e pėr t`i
gjetur nėpėr "shoqatat" dhe "organizimin e tyre", por tė
prishen tė gjitha shoqatat, klubet dhe organizimet tjera separatiste, dhe tė
krijoehet Bashkėsia-(Komunitetit) Shqiptar nė Evropė dhe nė Botė: se nuk e
bėn Vendi Diasporėn, por Diaspora e bėn Vendin-(Shtetin) e Shqipėrisė e tė
Kosovės, apojo!?! "Nė shtete tė ndryshme perėndimore, por edhe nė lindje kam
takuar biznesmenė shqiptarė qė pėr shkak tė vėshtirėsive pėr tė ushtruar
biznesin kėtu, kanė hapur bizneset e tyre nė kėto vende. Ne duhet tė
punojmė pėr reformimin real tė sistemit tė regjistrimit dhe funksionimit tė
biznesit, nė mėnyrė qė tė mos dėbojmė, por tė pėrfitojmė vende tė reja pune
dhe kapitale nga kjo kategori biznesmenėsh tė suksesshėm. Gjithashtu
jam i informuar se specialistė tė ndryshėm shqiptarė si ekonomistė,
financierė, informaticienė etj. punojnė me dinjitet nė institucione
prestigjoze ndėrkombėtare. Sigurisht ėshtė nder dhe e drejta e ēdo
individi qė tė integrohet atje ku e mendon dhe e ndjen veten mė mirė, por nė
njė kohė qė ne marrim specialistė, kėshilltarė dhe nėnpunės tė kombėsive tė
ndryshme, mendoj se do tė ishte shumė e vlefshme aktivizimi pėr kėto qėllime
edhe i specialistėve shqiptarė me pėrvojė ndėrkombėtare"- dhe se
pa ēfarė merret pastaj Diaspora, ėshtė punė pėr Diasporėn dhe pėr Shtetet
pėrkatėse atje, por jo me dirigjimet tuaja, apojo!?! "Zonja e zotėrinj, Ne flasim pėr trajtimin mė tė mirė tė emigracionit,
pasi tendencat e tij mund tė vazhdojnė pėrsa kohė nuk do tė arrihen qė
strategjitė e hartuara tė realizohen. Bllokimi i trafikut klandestin nuk mund tė arrihet vetėm me forcimin
kufitar, ai duhet tė shoqėrohet me politika efektive zhvillimi, hapje tė
vendeve tė reja tė punės, luftė konkrete ndaj korrupsionit, rritjen e
mundėsive pėr studim dhe kualifikim, organizimin e emigracionit ligjor
dhe liberalizimin e regjimit tė vizave, si dhe me forcimin e institucioneve
demokratike dhe stabilitetit tė vendit.
Ne synojnė tė integrohemi nė BE dhe NATO dhe jam optimist se kjo
endėrr do tė realizohet nėse ne punojmė akoma mė shumė, mė shpejt dhe mė mirė
nė cuarjen pėrpara tė reformave tė nisura dhe arritjen e
standarteve tė kėrkuara demokratike, tė cilat njihen shumė mirė nga tė
gjithė. Edhe njėherė dėshiroj tju pėrgėzoj pėr nismėn e marrė dhe pėr
ndihmėn e dhėnė nė hartimin e dokumenteve tė rėndėsishme mbi
migracionin. Dėshiroj tė pėrgėzoj edhe miqtė nga Italia e Greqia pėr
fjalėt e mira qė thanė pėr emigrantėt shqiptarė. Suksese nė
punimet e mėtejshme tė tryezės! Ju faleminderit!"-as njė "strategji" tė tillė mė: Shqipėria
jonė e keqe e ka nė Kushtetutė njė nen tė mirė: Iu ndalohet Partive Politike
veprimtaria e tyre jashtė atdheut, apojo? Kėtė duhet ta nėnvizojė dhe
urdhėrojė Departizimin e Diasporės edhe Shteti i Kosovės dhe bashkėrisht
formohet Bashkėsa Evropiane Shqiptare-(BESH), dhe rrini e hani pėrshesh!!
Lexoni e (mos) besoni! 21 Shkurt
2005 Zonja e zotėrinj, Qė nė fillim dėshiroj tė shpreh rėndėsinė e madhe dhe vėmendjen
time tė plotė ndaj migracionit dhe aspekteve qė lidhen me tė. Kjo
temė ka qenė e mbetet pjesė e pandarė e tė gjitha fjalimeve tė mia
tė rėndėsishme drejtuar kombit, e mbledhjeve tė Kėshillit tė Sigurimit
Kombėtar, e takimeve vjetore me ambasadorėt shqiptarė nė botė dhe e vizitave
zyrtare qė kam pasur nė nė vendet e tjera. Pėr shtete tė mėdha emigracioni
mund tė jetė faktor i natyrshėm zhvillimi dhe integrimi. Pėr Shqipėrinė, e
cila ruan njė nivel tė lartė tė flukseve tė emigracionit, ai merr njė rėndėsi
tė jashtėzakonshme. 15 vjet mė parė ishim vendi mė i izoluar nė Europė; sot
gati njė e treta e popullsisė ka emigruar. Pjesa mė e madhe e tyre janė tė
rinjtė dhe forcat mė aktive pėr punė. Me zgjerimin vitet e fundit tė
fenomentit tė ikjes sė trurit, pasojat e emigracionit kufizuan ndjeshėm
edhe kapacitetet tona universitare dhe ekzekutive.
Pėrballė kėtij realiteti dalin nė pah nevojat urgjente pėr hartimin
dhe zbatimin e politikave qė mundėsojnė shndėrrimin e emigracionit nga
njė potencial financiar e numerik, nė njė partner aktiv nė vendimmarrjen,
zhvillimin dhe integrimin e vendit. Strategjia Kombėtare pėr
Migracionin dhe Plani i Veprimit, tė hartuara nga qeveria shqiptare,
Komisioni Europian dhe IOM, shėnojnė njė fazė tė re dhe tė domosdoshme nė
trajtimin e ēėshtjeve tė migracionit. Nė tėrėsi ato analizojnė gjendjen dhe prespektivėn
si dhe ofrojnė ide dhe afate konkrete tė trajtimit institucional.
Shpreh bindjen se dy ditėt e kėtij debati do tė ndihmojnė pėr njohjen
mė tė thellė tė gjendjes aktuale, pasurimin e planit tė veprimit dhe
pėrcaktimin e sfidave konkrete pėr tė ardhmen. Me kėtė rast
dėshiroj tju siguroj mbėshtetjen time tė plotė duke premtuar se do tė jem
pjesė aktive e nxitjes sė punės pėr pėrmbushjen e shumė prej angazhimeve tė
shprehura nė kėto dokumente. Tė nderuar pjesėmarrės, Deri vonė emigrantėt shqiptarė nė botė janė parė nga
shteti dhe shoqėria vetėm si burime financimi, pėr shkak tė tė ardhurave tė
larta qė siguroheshin pėrmes ndihmės nė familje dhe investimeve tė tyre nė
vendlindje. Kohėt e fundit shoh me optimizėm se shoqėria, ekzekutivi, media,
por edhe politika kanė korrigjuar dhe vazhdojnė tė korrigjojnė qėndrim. Tani
emigrantėt konsiderohen gjithnjė e mė shumė, ashtu siē janė realisht, burime
tė ēmuara e tė pandara njerėzore tė shoqėrisė. Studentėt e parė tė diplomuar
jashtė vendit kanė filluar tė kthehen. Tė tjerė janė nė pėrfundim tė
studimeve dhe presin tė shohin shenja tė qarta tė mundėsive pėr kthim,
integrim dhe zbatim tė njohurive tė tyre nė vendlindje. Emigrantėt e viteve
tė para tashmė kthehen me projekte konkrete investimesh; forcat politike po i
drejtojnė gjithnjė e mė shumė shpresat e tyre nė elitėn intelelektuale tė
emigruar dhe kualifikuar nė perėndim.
Kėto zhvillime pozitive, megjithėse ende tė brishta, meritojnė tė lexohen
dhe tė vlerėsohen me rėndėsinė e duhur pėr ti shndėrruar ato nė tendencė tė
pėrgjithshme shoqėrore. Pėrpjekjet e bėra deri tani lėnė shumė pėr tė
dėshiruar, prandaj del e domosdoshme qė politikat e migrimit tė pėsojnė njė
ndryshim rrėnjėsor. Ka ikur koha kur shteti dhe institucionet e tij nuk bėnin
asgjė mė shumė sesa numėronin anijet me emigrantė qė largoheshin nga ky vend.
Stadi i sotėm i emigracionit kėrkon qė shteti tė marrė mė shumė
pėrgjegjėsi, nė mėnyrė qė ēdo shqiptar emigrant nė botė tė jetė i
pranishėm nė vėmendjen e tij. Ky ėshtė njė detyrim kushtetues dhe njė
nevojė kombėtare. Shoh me kėnaqėsi qė organizatorėt i janė bashkuar
propozimit tim pėr krijimin e njė ministrie pėr shqiptarėt nė botė, detyra e
tė cilės do tė ishte koordinimi nė nivelin mė tė lartė i tė gjitha
strukturave tė shtetit pėrgjegjėse pėr problemet e emigracionit si dhe
menaxhimi i politikave tė migracionit.
Njė tjetėr detyrim kushtetues ėshtė garantimi i tė
drejtės sė votės pėr tė gjithė qytetarėt shqiptarė. Si Kryetar i Shtetit, bashkohem me nismat e
deritanishme e i kėrkoj pushtetit legjislativ dhe ekzekutiv tė ndėrmarrin tė
gjithė hapat e nevojshėm ligjorė dhe administrativė qė tė krijojnė kushtet
dhe tė garantojnė tė drejtėn e votimit tė ēdo qytetari shqiptar,
kudo qė ai ndodhet. Edhe nėse nuk arrihet pėr kėto zgjedhje, nė
zgjedhjet e tjera duhet tė realizohet patjetėr. Shqipėria nuk mund tė
vazhdojė mė me pėrjashtimin nga vota tė njė tė tretės sė votuesve, e
cila realisht ėshtė kontribuesja kryesore nė tė ardhurat financiare tė
vendit. Duke iu rikthyer politikave tė migracionit mendoj se
duhet tė punohet akoma mė shumė me shtetet pritėse, sidomos fqinjėt tanė Greqinė e Italinė, pėr
shndėrrimin e komuniteteve tona migratore nė faktor aktiv bashkėpunimi,
zhvillimi dhe integrimi pėr vendet tona. Standartet demokratike tė kėtyre
vendeve kanė dhėnė rezultate pozitive nė trajtimin dhe integrimin gjithnjė e
mė dinjitoz tė emigrantėve. Megjithatė ka ende probleme pėr zgjidhje qė duhet
tė merren nė konsideratė dhe ku nevojitet kontributi jo vetėm i shtetit
shqiptar, por edhe i shteteve pritėse si dhe organizmave ndėrkombėtarė.
Nuk duhet lejuar qė emigrantėt tė bien pre e shfaqjeve raciste, e dhunės dhe
diferencimit. Fėmijėt shqiptarė duhet tė kenė kushte dhe mundėsi reale,
pėrmes shkollave dhe kurseve tė organizuara, pėr mėsimin e gjuhės amtare, pėr
njohjen e historisė, gjeografisė, letėrsisė dhe kulturės shqiptare. Punėtorėve
shqiptarė duhet tu garantohen njohja e viteve tė punės, sigurimi
shėndetėsor dhe i pensioneve. Ata duhet tė gėzojnė mundėsitė pėr tė
patur nė cdo kohė konsulencė ligjore tė garantuar
nga konventat ndėrkombėtare si dhe tė trajtohen nė mėnyrė mė dinjitoze nė
kufi dhe tė mos ndjehen tė kėrcėnuar nga ulje ngritjet politike midis
vendeve tona. Ēdo shoqėri ka njerėz qė respektojnė ligjin, por ka edhe nga
ata qė e thyejnė atė. Edhe kategoria e tė dėnuarve pėr vepra tė ndryshme
duhet tė jetė pjesė e kujdesit qė tė mos pėrsėriten mė raste tė gjyqeve
fallso dhe me standarte tė dyfishtė.
Krahas kėtyre aspekteve tė rėndėsishme, ėshtė pėrgjegjėsi e
ekzekutivit tė mendojė pėr tė zgjidhur pėrfundimisht ēėshtjet e krjimit tė
njė regjistri bazė tė tė dhėnave tė plota pėr emigrantėt shqiptarė, pėr
studentėt tanė nė vende tė tjera, pėr shoqatat dhe organizimin e tyre, pėr
krijimin e qėndrave kulturore si dhe realizimin e lidhjeve dhe transparencės
informative nė pėrputhje me sugjerimet e parashtruara nė Planin Kombėtar pėr
Veprim.
Nė shtete tė ndryshme perėndimore, por edhe nė lindje kam takuar
biznesmenė shqiptarė qė pėr shkak tė vėshtirėsive pėr tė ushtruar biznesin
kėtu, kanė hapur bizneset e tyre nė kėto vende. Ne duhet tė punojmė pėr
reformimin real tė sistemit tė regjistrimit dhe funksionimit tė biznesit, nė
mėnyrė qė tė mos dėbojmė, por tė pėrfitojmė vende tė reja pune dhe kapitale
nga kjo kategori biznesmenėsh tė suksesshėm. Gjithashtu jam i
informuar se specialistė tė ndryshėm shqiptarė si ekonomistė, financierė,
informaticienė etj. punojnė me dinjitet nė institucione prestigjoze
ndėrkombėtare. Sigurisht ėshtė nder dhe e drejta e ēdo individi qė tė
integrohet atje ku e mendon dhe e ndjen veten mė mirė, por nė njė kohė qė ne
marrim specialistė, kėshilltarė dhe nėnpunės tė kombėsive tė ndryshme, mendoj
se do tė ishte shumė e vlefshme aktivizimi pėr kėto qėllime edhe i
specialistėve shqiptarė me pėrvojė ndėrkombėtare. Zonja e zotėrinj, Ne flasim pėr trajtimin mė tė mirė tė emigracionit,
pasi tendencat e tij mund tė vazhdojnė pėrsa kohė nuk do tė arrihen qė
strategjitė e hartuara tė realizohen. Bllokimi i trafikut klandestin nuk mund tė arrihet vetėm me forcimin
kufitar, ai duhet tė shoqėrohet me politika efektive zhvillimi, hapje tė
vendeve tė reja tė punės, luftė konkrete ndaj korrupsionit, rritjen e
mundėsive pėr studim dhe kualifikim, organizimin e emigracionit ligjor
dhe liberalizimin e regjimit tė vizave, si dhe me forcimin e institucioneve
demokratike dhe stabilitetit tė vendit.
Ne synojnė tė integrohemi nė BE dhe NATO dhe jam optimist se kjo
endėrr do tė realizohet nėse ne punojmė akoma mė shumė, mė shpejt dhe mė mirė
nė cuarjen pėrpara tė reformave tė nisura dhe arritjen e
standarteve tė kėrkuara demokratike, tė cilat njihen shumė mirė nga tė
gjithė. Edhe njėherė dėshiroj tju pėrgėzoj pėr nismėn e marrė dhe pėr
ndihmėn e dhėnė nė hartimin e dokumenteve tė rėndėsishme mbi
migracionin. Dėshiroj tė pėrgėzoj edhe miqtė nga Italia e Greqia pėr
fjalėt e mira qė thanė pėr emigrantėt shqiptarė. Suksese nė punimet e mėtejshme tė tryezės! Ju faleminderit!
Letėr e HapurDėrgon: Kadri Osmani mė 9.10.2000 Pranon: Shoku Sabit Ratkoceri (dhe tė gjithė tė tjerėve tė ngjashėm me sh. Sabit: Hydajet Hyseni,
Mehmet Hajrizi, Mursel Sopi, Akile Dedinca e Abdullah Zhegrova, Nexhmedin
Gėrguri e Hava Shala, Basri Musmurati e vampiri e lugati...Agron e Xhabir
Morina e dreqi me brina...sherif bilallėve e tellallėve agresorė e mizorė, fatosnaniēka
zemėrkakiēka!!) -Dr. Muhamed Pirraku: Rėndėsia e Shtabit Suprem tė
Kosovės (dhjetor 1944-tetor 1945) Shkurorėzimi i kumbarisė me antifashistėt
kominternistė Mulla Idris Gjilani, mė 13 nėntor 1944, lėshoi betimin kushtrimor:
Njėqind vjet n`i paēa jetė, tė gjitha kam me t`i kaluar kaēak, e kurrė nuk
kam pėr t`u pajtuar me pushtuesin e Kosovės e copėtimin e Shqipėrisė...! Ish-shoku im, Sabit Ratkoceri, Tungjatjeta! Sot, nė ora 10 paradreke, erdhėm tok me ēunin tim nė vizitė nė
shtėpinė Tuaj, qė tė takoheshim pas 8 vjetėsh-(edhepse qėatėherė takimet
tona ishin tė ēastit e tė rastit, ngase Ju ngelėt nė teori, kurse ne kaluam
nė praktikė); dhe Ju ia filluat me hedhje romuzesh nė mėnyrėn mė tė shėmtuar,
qė nuk ėshtė karakteristikė burrėrore!! Dhe romuzet po i vėrtitnit nė lėmin e
"pėrēarjeve e tė tradhtisė" pėr tė vetmin faj pse nuk i kemi ngelur
besnikė stalinizmit!!! Fillimisht u ēuditėm pse nė ora 10 ende nuk ishit zgjuar!?!- dhe
tentuam tė ju arsyetonim me paesėlltėsinė e mėngjesit; por vrik e morėm vesh
se e liga ishte mė e thellė: Juve nuk iu paska lėshuar sėmurja e murtaja e
kolera staliniste!?! Unė Jua dhashė revistėn tonė tė Bashkėsisė Shqiptare Shqipėria
Etnike- dhe Ju ma hodhėt pėrpara!?!- dhe nė fund Ju pyeta nė do ta merrni
apojo?- Ju thatė si me mėrzi se do ta lexonit...dhe Jua lashė nė tavolinė.
Kurse ēuni Juaj, Vetoni, ishte ca mė konkret nė mbrojtjen e Fatos Nanos, pasi
na e paskėsh gjithė atė elektorat!?! Kurse ēuni im, Rabiti, shtoi: edhe
Millosheviēi deri dje kishte elektorat, madje edhe mė tė madh!! Nė hedhjen e romuzeve Tuaja:Mos bāni pėrēarje, mos bāni
pėrēarje...se Abdi Baleta ėshtė spiun?-i gazetės Bota sot?- Ju thashė:Unė
do t`i vazhdoj pėrēarjet pas rekomandimeve tė Millosheviēit! Kurse Ju thatė
se nuk mendoni ashtu, por nuk u shprehėt se kush tjetėr mė ka nxitur apo
influancuar qė tė bėj pėrēarjeē!?! Kur Ju e kundėrshtonit Qosjen, unė Ju thashė se nė kėtė pikė po
puqeni me gazetėn Bota sot!?! Pos qė Jua dhashė revistėn tonė, do tė Ju raportoja se deri tash kam
arritur tė bototj katėr libra: Shqipja e lartėsive- kurorė sonetike, Falė
tė qoftė gjaku-poemė, Nėnė Tereza e Shqipėrisė-kurorė sonetike dhe
Shqiptarėt janė atje-punlicistikė, me 440 faqe-(ky ėshtė vėllimi i I-rė,
vėllimi i II-tė dhe i III-tė... presin pėr botim. Do tė Jua jepja ndonjė, apo do tė Ju informoja se nė cilat librari
mund t`i gjeni. Kurse Ju nuk ma dhatė asnjė shkrim Tuajin!?! Na thatė se
s`keni hyrė nė asnjė parti, ngaqė nuk Ju kanė ftuar!?!- kurse Ju nuk paskeni
themeluar asnjė parti Tuajėn!?!- mbase nga modestia!?! Kur dolėm te dera nė rrugė, si zakonisht, ia nisėt avazit, paēka se
tanimė as kishim oreks bisede, as ishte vendi, dhe nguteshim pėr nė treg qė
tė blenim dru pėr dimėr. Vetėm nė formė tė rezymuar Jua thashė se, qė Jugori
ka pėrqafuar Megaliidenė heleniste qytetėruese, tė cilėt e kanė pėr detyrė
tė shenjtė qė ta pushtojnė Veriun barbar pėr t`ia dhėnė me dhunė kulturėn,
sikur tanimė na duket e natyrshme; por kur Veriori e pėrqafon kėtė ide, s`ka
gjė mė tė ulėt e mė poshtėruese ndaj vetėvetes, ndaj familje dhe ndaj
atdheut. Dukej qartė se ishit tė informuar pėr mua, kurse unė nuk dija gjė
pėr Ju, pos ato qė na i kishit demostruar vetė, kur e hetuam se donit tė
iknit nga puna praktike nė vitet `70: patėt vijuar tė mos kontaktonit as me
anėtarė tė ish- tė burgosurve politikė e as me pjesėtarė tė familjeve tė
tyre; nė Entin Komunal kishit lėnė nam tė keq, dhe se keni qėndruar deri nė
fund- si mė lojali e mė i pėrshtatshmi!?! Dėshirė dhe qėllim nė jetė kam pasur dhe kam harmoninė midis
njerėzve, dhe kjo rrugė mė ka sjellur nė mesin e pleqnarėve: Bajram Kurti,
Bajram Hylaj, Halim Hotnjani, Tahir Krasniqi, Ismail Sylė Smajli...pajtimin
mė tė freskėt e kemi bėrė nė Malishevė tė Gjilanit, ku i pajtuam dajėt e mi,
tė ndarė e tė hasmuar nė LDK-UĒK!! Dhe pse tė duruam aq shumė? 1.Ishim nė vizitė familiare, dhe e kishim pėr detyrė ta ruanim
atmosferėn dhe 2.Ishit acaruar nervash dhe po dridheshit, nuk deshėm tė bėhemi
shkaktarė e tė Jua keqėsojmė shėndetin. 3.Thjesht, pse jemi demokratė. Pra unė jam vetė Oqeani i Qetė, i disponuar pėr humor e pėr punė,
njėsoj sikur kam qenė rrafsh 30 vjet mė i ri!!! Revista jonė Shqipėria Etnike ka dalur mė 10 Qershor 1999, nė 121
vjetorin e Lidhjes Shqiptare tė Prizrenit, me dėshirė lektisėse qė ta ndjekim
atė rrugė.
Kurse citati i sipėrm ėshtė nxjerrur nga njė fejton i gjatė qė do ta
botojmė nė vazhdime, ta shihni me sytė e ballit se me kė keni rėnė nė
konflikt, dhe qėkur ėshtė bėrė shkurorėzimi i kumbarisė me antifashistėt
kominternistė, qė thotė autori i tekstit nė fjalė, kurse unė kam prirje ta
quaj: Lufta Antifashiste-(pro ēetnike) Nacionalēlirimtare-(robėruese); kurse
Partinė e Punės, kam prirje ta quaj me emrin pėrkatės- Parti e Dhunės. Pak histori tė njofjes dhe tė konfliktit Nė vitet 70 kur unė punoja pėrkthyes nė Industrinė e Mobileve
Napredak-(tash- Pėrparimi) nė Prishtinė, erdhi shoku Sabit Ratkoceri qė tė
kėrkojė punė, dhe unė u angazhova dhe e pranuam nė detyrėn e sekretarit: i
kishte mėsuar do kerefeke tė marksizėm-leninizmit, dhe ne e respektonim dhe e
donim...por ne kaluam nė praktikė, e ai ngeli vetėm nė teori, u ndamė qė tė
gjithė prej tij, dhe vazhduam punėn ilegale kundėr Jugosllavisė. Po tentonte tė shkruante diēka, e as vetė nuk dinte se ēka: Kam
shkruar njė diēka tė mirė, por nuk po ma botojnė reaksionarėt! Shkova te i ndjeri Esat Mekuli, dhe ia dhashė ato shkarravina tė
shokut Sabit: Esatit sikur i pėlqyen, sepse ishin kritikė kundėr letėrsisė
dekadente, kundėr voxave qė po i binin mė qafė Esatit, por mė tha se
duhet rregulluar pėr shtyp, nga se ai
farė Sabiti nuk e njeh eseistikėn.
Dhe vėrtet kur ia pėrcolla ato vėrejtje shokut Sabit, ky u ēaprais,
se shkrimit nuk bėn t`i heqet as t`i shtohet as pikė as presje!- por shtone:
nuk e kuptoj se ēka ėshtė ajo eseistika!?! Andaj lėre le ta rregullojnė ata qė e dijnė!- i shkrehesha. Jo, se bie poshtė si i burgosur politik, tek borgjezia!! Ishte shumė frikacak, e kishte lepurin nė bark! Mė 1983 pata dalur nė pension: lexuesit e marrin me mend se ēka don
tė thotė tė dalish nė pension invalidor, kur njė jetė e ke luftuar atė
pushtet? Nė Entin Social, kontaktoja me nėpunės tjerė, por jo edhe me shokun
Sabit Ratkceri, tė cilit as ia dija zyrėn,- ai ikte prej meje!!! Pra, lėndėn
time e shqyrtoi dhe e vendosi pozitivisht, juristi i ri, zotni Halil
Sylejmani, kushėri i kaēakut Hsan Alija- Remniku, me ndihmėn e tė ndjerit
Ramush Jashari, midis spiunėsh-(Ymer Veseli, shef, Zahir Zullufi-(zullumi!),
Islam Blakaj...dhe midis frikacakėsh qyqarė tė tipit tė shokut Sabit
Ratkoceri me kompani. Pra, e kisha ndėrgjegjen e pastėr tė mos e takoja kurrė; e nė rast tė
takimit tė rastėsishėm, t`i thoja: Zdravo druzhe!- kakosi bre serbine!?-(si je shok!- si je bre
serb!?). Mirėpo, duke llogaritur se mund t`i ketė cofur lepuri nė bark pas
ikljes tė serbėve, shkova ta vizitoja juristin, dhe t`i ndihmoja qė tė
inkuadrohet te revista jonė... E tash mburret se gjithė Ratkocerėt paskėshin marrė pjesė nė Uēk,
natyrisht me mėsimet e Sabitit, pėr ta rikthyer social-fashizmin
enverist-stalinist!!-(njėfarė Feriz Ratkocerin e patėn rrahur ca luftėtarė
kosovarė nė Tiranė dhe ia patėm marrur njė bllok, ku shėnonte emra e numra
telefonash, pa u ftikėsuar nga dogana!?!). Kurse artikullin pėr atentatin nė Shtutgard, ku dyshohet me bazė tė
ketė pasur gisht Enver Hoxha, e ka shkruar gruaja ime, zonja Shukrije
Bunjaku-Osmani, rrobaqepėse-(t`i pati qepur rrobat e nusės tėnde- gratis!),
prej tė cilės do tė turpėrohesh pėrjetėsisht; dhe me allēakhanet tua ta
stolisish surratin tėnd prej proterroristi sllavist-enverist. U vetėdemaskuat se jeni nė anėn e atentatorėve gjakatarė. Andaj edhe
pėsuat disfatėn e turpshme nė zgjedhgjet e 28 tetorit 2000: keni rėnė nėn
nivelin e hashkalinjve!!! Fituan demokratėt, humbėn agresorėt!! Pra, mė 28 tetor 2000, nė kryeqytetin e Kosovės, nė
Prishtinė, qė nė orėt e hershme tė mėngjesit, grupe-grupe e varg e vi rreshta
tė gjatė qytetarėsh tė veshur me rrobat mė tė mira festash tė veēanta, po
shkonin nėpėr vendvotime, kryesisht nėpėr shkolla: Shkolla fillore Ismail
Qemali nė Kodrėn e Diellit, nė gjimnazin Vėllezėrit Frashėri, nė shkollėn
Teknike e gjithku...po votonin me gėzim e hare, pa asnjė interes tjetėr,
pėrveē interesit popullor e kombėtar; tė rrallė ishin ata interesxhinj qė po
vraponin nė Gjakovė, ku agresorėt dhe uzurpatorėt e brendshėm kishin hapur
gratis pompat e karburanteve!! E pėrfaqėsuesi i tyre, Bilall Sherifi, nė 10 pika e akuzoi KFOR-in!!!
Se na i paskėsh detyruar votuesit me revole nė dorė; apo do t`i detyronte
agresorėt me revole nė dorė, vetėm po tė vazhdonin edhe mė tutje me
agresivitet, pas zakonit, pos me joshje karburantesh gratis!!! Tė nesėrmėn nė mbrėmje na erdhi mysafitnjė grup i zhgėnjyer- pėr
vetėvrasje: ēka mė tutje? Duhet tė jua urojmė! Edhe ti, Kadri Osmani, me ato mend, a!?! PO! Po a nuk e dini ju se ata e
kanė nėnshkruar marrėveshjen pėr Kosovėn multietnike, dhe shkiet do tė
kthehen menjėherė!?! Ato marrėveshje nuk vlejnė mė, ata vetė i kanė shkelur. Kurse ēuni im iu tha: kėsaj radhe, thjesht, duhet ta imitiojmė
Serbinė-(mysafirėt tanė Rugovėn po e quanin- kriminel!), ēfarė tė kėqia iu
ka bėrė Rugova shqiptarėve e ēfarė tė kėqia iu ka bėrė Millosheviqi serbėve?-
a jua humbi katėr luftėra?- e pra ata po i ndėrtojnė vilė tė re nė Beograd, e
tė mos flasim mė pėr gjykatėn e Hagės... Rugova e ka vilėn... E ka tė vogėl! Treshi pėrfaqėsues i kishte
pirė kafet, kurse rrushi iu ngeci nė fyt dhe u ēuan e shkuan...Isha i ftuar
edhe nė njė mbrėmje tė ngjashme, nuk shkova.
ArkivoreNDĖRKOMBĖTARĖT
NGA SHQIPĖRIAPolitikė pa strategjiEditorialisti i javores nga Tirana, Blendi Fevziu,
kritikon hapur strategjinė e qeverisė shqiptare dhe lėvizjet e saj tė
ngadalta nė politikėn e jashtme rajonale. Politika jokombėtare me ngjarjet e fundit nė
Maqedoni... "Harmonizimi i qėndrimeve maqenonase,
jugosllave dhe bullgare, kanė krijuar njė sensibilizim qė nuk ėshtė real, por
qė bie mbi kurrizin e Shqipėrisė." Blendi Fevziu
Klan-TiranėZhvillimet e fundit nė kufirin verior tė Maqedonisė
dhe renditja e komunitetit ndėrkombėtar nė favor tė Shkupit politik, duket se
ka kapur tė pa pėrgatitur politikėn shqiptare. Ajo ka dėshmuar se Tiranės i
ka munguar njė strategji e qartė pėr zhvillimet nė rajon dhe se gjithēka deri
mė tani ka qenė thjesht reagim i momentit.Njė diplomat perėndimor, qė
vizitonte Tiranėn nė kuadrin e njė turni ballkanik, ishte krejt i befasuar
tre javė mė parė pėr mėnyrėn e sjelljes sė politikės dhe mediave shqiptare
lidhur me zhvillimet nė rajon. Gjėja e parė qė ai nėnvizoi ishte se problemi
nė Preshevė, Bujanovc e Medvegjė, ato nė veri tė Maqedonisė si dhe nė
Mitrovicė, nuk kishte asnjė jehonė nė Tiranė. Akoma mė shumė, nė tė gjitha
bisedat ai shtronte me habi se njė indiferencė e tillė ishte e dukshme tek i
gjithė spektri politik. Njeriu i cili ishte marrė nė Ministrinė e Jashtme tė
vendit nga vinte mė shumė se dhjetė vjet me problemetg e Ballkanit, shtoi se
ajo qė po ndodh nė Shqipėri, ėshtė e
habitshme dhe komike njeherėsh. Pothuaj e gjithė vėmendja ėshtė e pėrqėndruar
tek problemet e brendshme, ndėrkohė qė problemet rajonale dhe harmonizimi i
qėndrimeve shqiptare me ato tė Prishtinės dhe tė Tetovės politike, ėshtė lėnė
krejt pasdore. Kostatimi dukej se iashte krejt i saktė. Dy ditė mė vonė, nė
Samitin e Shkupit, Presidenti Jugosllav dhe ai Bullgar dhe sė fundi indirekt
edhe ia i Maqedonisė, ngarkuan shqiptarėt me pėrgjegjėsinė e trubullesave tė
stabilitetit nė Ballkan, ndėrkohė qė, Koshtunica nėnshkruan njė marrėveshje
pėr kufujtė qė nuk merrte parasysh vullnetin e shqiptarėve tė Kosovės. Pak ditė
mė vonė, nė kufi filluan turbullirat. Tani, tre javė mė pas, zhvillimegt e
papritura nė Maqedoni kanė krijuar idenė se e gjithė kjo ėshtė pasojė e
ekstremizmit shqiptar, se kosovarėt nuk mund ta sigurojnė stabilitetin e tyre
politik dhe se njė pavarėsi e mundshme e Kosovės, mund tė ēojė nė
destabilizimin e mėtejshėm. Akoma mė tepėr, zhvillimet e fundit ēuan nė nė
stacionimin e Ushtrisė jugosllave nė kufirin mes Maqedonisė dhe Kosovės dhe
nė pėrfshirjen nė pėrplasjet e armatosura me shqiptarėt edhe tė ushtarėve tė
KFOR-it. Nga ana politike, Ministri i Jashtėm Maqedonas mori mbėshtetjen
nmaksimale nga OSBE-ja, si edhe nga OKB-ja.Kjo tablo e trishtė, qė duket se
nuk po ndikon mjaft nė prishjen e imazhit tė shqiptarėve, ka edhe njė ēudi
tjetėr:Tė fundit qė reaguan nė kėtė drejtim, sihin vetė shqiptarėt. Zhvillimet treguan se Shqipėria nuk kishte asnjė strategji pėr
parandalimin e njė situate tė tillė, asnjė ndikim mbi politikėn kosovare,
asnjė dakordim me politikanėt shqiptarė tė Maqedonisė. Pėrballė njė problemi
tė tillė jetik pėr tė ardhmen e vendit, pothuaj e gjithė politika dhe shtypi
shqiptar ishte i fokusuar nė disa probleme meskine tė politikės sė brendshme,
apo nė sherre pa snjė kuptim mbi komisionet elektorale dhe rrugėt e
pashtruara. Po atė ditė qė Ministri i Jashtėm Maqedonas kishte filluar
fushatė tė plotė nė favor tė shtetit tė tij nė OSBE, Mionistri i Jashtėm
shqiptar vizitonte nė njė mėnyre krejt rutine Parisin. Ėshtė pak tė thuhet se shqiptarėt e Kosovės dhe tė Maqedonisė kishin
mbetur, pas kėsaj, pa asnjė zė mbrojtės dhe vetė struktura e diplomacisė
shqiptare nuk dinin si tė vepronin nė kėtė drejtim. U krijua njė amalgamė
deklaratash, por jo ajo qė pritej: Njė atakim i liderėve politikė shqiptarė
tė Kosovės, tė Maqedonisė dhe tė Shqipėrisė nė Tiranė, dalja me evendime tė
qarta, heqja e mbėshtejes politike dhe izolimi i personave qė po krijojnė
kėtė situatė kėrcėnuese. Por ngathtėsia
nė problemet e ditėve tė fundit e shton edhe mė shumė idenė se
Shqipėria nuk ka asnjė stratexhi tė qartė nė politikėn rajonale dhe as nė raport me fqinjėt. Dy muaj mė
parė, votimi i Shqipüerisė pėr hyrjen e Jugosllavisė nė OSBE dhe mė pas
lidhja e marrėdhėnieve diplomatike me Beogradin, u bė nė mėnyrė mė misterioze
tė mundshme. Ministri Milo nuk doli asnjė herė tė vetme tė sqaronte apo tė
mbronte veprimet e tij e tė Qeverisė ku bėn pjesė, duke duke krijuar idenė
se: gjithēka qe vendosur nė momentin e
fundit, si pasojė e presioneve tė jashtme dhe jo si bazė e njė strategjie
afatgjatė nė marrėdhėniet rajonale.Dy muaj mė pas, ai nuk ka dalė ende tė
sqarojė deputetėt she opinionin shqiptar se, cili do tė jetė pozicioni i
Shqipėrisė nė kėtė situatė dhe cila strategjia e mbrojtjes. Harmonizimi i
qėndrimeve Maqedonase, Jugosllave dhe Bullgare, kanė krimuar njė sensibilizim
qė nuk ėshtė real, por qė bie mbi kurrizin e Shqipėrisė.
Nuk ėshtė hera e parė kjo qė Shqipėria gjendet e papėrgatitur, por
nuk ka mė as kohė as mundėsi tė pėrsėriten po ato gabime tė shkuara. Nė tė
kundėrtėn, Shqipėria do tė humbasė shpejt forcėn politike qė fitoi nė rajon,
ndėrsa Kosova dhe shqiptarėt e Maqedonisė- shansin mė tė madh pėr njė tė
ardhme tė ndryshme.
Prishtinė, 1O maj 1005 - Me njė akademi pėrkujtimore, sot nė Teatrin
Kombėtar nė Prishtinė, u shėnua 5-vjetori i vrasjes mizore tė Ekrem Rexhės, i
njohur si komandant Drini. Nė kėtė akademi, qė u mbajt nėn patronazhin e Presidentit Ibrahim
Rugova, u vlerėsua lart figura e komandant Drinit, i cili gjatė luftės ishte
komandant i UĒK-sėnė zonėn operative tė Pashtrikut. Po ashtu u vlerėsua edhe
aktiviteti i tij i paslufėts.
Duke folur nė kėtė akademi pėrkujtimore, kryetari i Kuvendit Komunal
tė Prizrenit, Eqrem Kryeziu, e vlerėsoi komandant Drinin si ushtarak tė
karrierės dhe intelektual tė fuqishėm. Vrasjen e komandant Drinit, zoti
Kryeziu e cilsoi si viktimė tė mentalitetit totalitar. "Secili prej nesh duhet tė ndjejė pėrgjegjėsi pėr kėto vrasje tė
ashtuquajtura misterioze. Nuk ka kėtu asgjė misterioze ėshtė dimensioni i
mentalitetit totalitar qė vret dhe janė kėta qė vriten pėr ēfarė arsye? Sepse
pėrnjėmend besojnė nė misionin e vet", u shpreh Kryeziu. Nė fund tė kėsaj akademie u shfaq njė program i zgjedhur artistik. Ekrem Rexha, komandant Drini, u vra nė vitin 2OOO nė Prizren nė njė
atentat, autorėt e tė cilit deri mė sot nuk janė zbuluar, megjithė faktin se
u zhvillua edhe njė proces gjyqėsor, por pa rezultate.
Pas pėrfundimit tė luftės, komandant Drini zhveshi uniformėn ushtarake,
punoi nė Departamentin e sigurisė pranė Kuvendit Komunal nė Prizren.
Me gjak jam
shqiptare; me nėnshtetėsi, indiane. Pėrsa i pėrket besimit, jam murgeshė
katolike. Sipas thirrjes, i pėrkas botės. Por zemra ime i pėrket plotėsisht
Zemrės sė Krishtit". Nėnė
Terezės, me shtat imcak, por me besim shkėmbor, tė patundur, iu besua misioni
tė kumtonte dashurinė e etur tė Jezusit pėr njerėzimin, veēanėrisht pėr mė tė
varfėrit ndėr tė varfėr. "Hyji vijon ta dojė botėn dhe na dėrgon ty e
mua pėr t'u shprehur tė varfėrve dashurinė dhe mėshirėn e Tij".
Nė shpirtin e saj, pėrplot me dritėn e Krishtit e me dashuri tė zjarrtė pėr
Tė, kishte njė dėshirė tė vetme : "Tė shuante etjen e dashurisė sė
Tij pėr shpirtrat njerėzore".
Kjo lajmėtare e ndritur e dashurisė sė Zotit, lindi mė 26 gusht 1910
nė Shkup, qytet i vendosur nė udhėkryq tė historisė sė Ballkanit. Mė e vogla
e pesė fėmijėve tė Nikollė dhe Drane Bojaxhiut, u pagėzua me emrin Gonxhe
Anjeze, mori Kungimin e parė nė moshėn pesė vjeē e gjysėm e u krezmua nė nėntor
tė vitit 1916.
Qė ditėn e Kungimit tė parė, ndjeu nė zemėr njė
dashuri tė thellė pėr shpirtrat njerėzore. Me vdekjen e papritur tė babait,
nė sa Anjezja nuk i kishte mbushur endč 8 vjetėt, pėr familjen filluan vėshtirėsitė
ekonomike. Dranja, grua burrneshė, i rriti fėmijėt plot dashuri, duke ndikuar
shumė nė karakterin dhe rrugėn e jetės qė do tė zgjidhte e bija. Mė pas
formimi fetar i Gonxhes u thellua nė famullinė Zemrės sė Krishtit, nėn
drejtimin e jezuitėve, nė sa merrte pjesė gjallėrisht ndėr tė gjitha
veprimtaritė.
Nė moshėn 18 vjeēare, e shtyrė nga dėshira pėr t'u bėrė misionare, nė
shtator tė vitit 1928, Gonxhja i tha lamtumirė shtėpisė atėrore, pėr tė hyrė
nė Institutin e sė Lumes Zojė, qė njihej ndryshe me emrin "Motrat e
Loretos", nė Irlandė. Atje mori emrin motėr Mari Tereza, pėr nder tė
Shėn Terezės sė Krishtit Fėmijė. Nė dhjetor u nis pėr nė Indi. Nė Kalkutė
arriti mė 6 Janar tė vitit 1929. Pasi bėri kushtet e pėrkohshme, nė maj tė
vitit 1931, Motėr Tereza u dėrgua nė bashkėsinė e Loretos, nė Entali, ku dha
mėsim nė shkollėn St.Mary pėr vajza. Mė 24 maj tė 1937-ės, motėr Tereza
paraqiti kushtet e pėrjetshme duke u bėrė, siē tha ajo vetė: "Vashė e
Jezusit" pėr "amshim". Qė nga ajo ditė e tutje u
quajt Nėnė Tereza. Vazhdoi tė jepte mėsim nė St. Mary dhe mė 1944 u emėrua
drejtoreshė e shkollės. Grua qė ia kishte kushtuar jetėn lutjes, qė i donte
fort motrat dhe nxėnėset e saj, Nėnė Tereza jetoi e lumtur nė Loreto pėr
njėzet vjet me radhė. E njohur pėr zemėrgjerėsi, bujari, guxim, aftėsi tė
posaēme nė kryerjen e punėve mė tė rėnda dhe pėr talent tė natyrshėm
organizativ, ajo e jetoi pėrkushtimin e saj ndaj Jezusit, ndėrmjet motrave,
me besnikėri dhe gėzim. Mė 10 dhjetor tė 1946-ės, gjatė udhėtimit me tren nga Kalkuta nė
Darjeeling, pėr ushtrimet shpirtėrore vjetore, Nėnė Tereza ndjeu "frymėzimin"
e ri, "thirrjen brenda thirrjes". Atė ditė, si e qysh ajo
nuk e tregoi kurrė, etja e Krishtit pėr dashuri e pėr shpirtra njerėzore e
pushtoi zemrėn e saj dhe dėshira e flaktė pėr ta shuar etjen e Zotit u bė
qėllimi kryesor i jetės. Nė javėt dhe muajt e mėpasėm, ajo nisi tė dėgjonte
njė zė qė i fliste shpirtit tė saj e tė shihte vegime. Krishti i zbulonte
kėshtu dėshirėn e zemrės sė Tij ndaj "njerėzve, qė duke u flijuar pėr
dashurinė", "do tė rrezatonin dashurinė e tij ndėr
shpirtra". "Eja, tė jesh drita ime"- iu lut - "nuk
mund tė shkoj vetėm". E i tregoi sa vuante duke parė mospėrfilljen
ndaj tė varfėrve, sa i dhimbte, kur mendonte se ata nuk e njihnin e sa
dashuri tė zjarrtė kishte pėr ta. Jezusi i kėrkoi Nėnė Terezės tė themelonte
njė bashkėsi rregulltare, Misionaret e Bamirėsisė, qė do t'i kushtoheshin
shėrbimit ndaj mė tė varfėrve ndėrmjet tė varfėrve. Kaluan rreth dy vjet
arsyetimesh e verifikimesh, para se Nėnė Tereza tė merrte lejen pėr fillimin
e misionit tė saj tė ri. Mė 17 gusht tė 1948-ės, veshi pėr herė tė parė sarin
e bardhė me anėt blu dhe la pas shpine kangjellat e kuvendit tė Loretos, tė
cilin e donte aq shumė, pėr tė hyrė nė botėn e tė varfėrve. Pas njė kursi tė shkurtėr pranė Motrave Mjeke Misionare nė Patna,
Nėnė Tereza u kthye rishtas nė Kalkutė ku gjeti njė strehė tė pėrkohshme
pranė Motrave tė Vogla tė tė Varfėrve. Mė 21 dhjetor shkeli pėr herė tė parė
nė lagjet e tė varfėrve: vizitoi familje, u lau plagėt disa fėmijėve, u
kujdesua pėr njė plak qė dergjej nė rrugė tė madhe dhe pėr njė grua qė po
vdiste nga uria e nga tuberkulozi. E niste ditėn me Jezusin nė Eukaristi;
pastaj, me rruzaren nė duar, dilte pėr t'i gjetur dhe pėr t'u shėrbyer atyre
qė janė: "tė braktisur, tė padashur, tė papėrkujdesur". Disa
muaj mė vonė, me tė u bashkuan, njėra pas tjetrės, disa nga ish-nxėnėset e
saj. Mė 7 tetor tė vitit 1950, Kryedioqeza e Kalkutės njihte zyrtarisht
Kongregatėn e re tė Misionareve tė Bamirėsisė. Nė muajt e parė tė vitit 1960,
Nėnė Tereza filloi t'i dėrgonte motrat e saj nė tė katėr anėt e Indisė. E
Drejta Papnore, lėshuar Kongregatės nga Papa Pali VI nė shkurt tė 1965-ės, i
dha zemėr tė hapte njė shtėpi misionare nė Venezuelė. Menjėherė pas saj u
themeluan shtėpi tė tjera nė Romė e nė Tanzani dhe, pak mė vonė, nė tė gjitha
kontinentet. Duke filluar nga viti 1980, deri mė 1990, Nėnė Tereza hapi
shtėpi misioni pothuajse nė tė gjitha vendet komuniste, duke pėrfshirė
ish-Bashkimin Sovjetik, Shqipėrinė dhe Kubėn. Pėr t'iu pėrgjigjur sa mė mirė si nevojave fizike, ashtu dhe atyre
shpirtėrore tė tė varfėrve, Nėnė Tereza mė 1963 themeloi Vėllezėrit
Misionarė tė Bamirėsisė; mė 1976, degėn kundruese tė motrave; mė
1979, Vėllezėrit kundrues dhe mė 1984, Etėrit Misionarė tė
Bamirėsisė. Gjithsesi frymėzimi i saj nuk u kufizua vetėm nė njerėzit e
thirrur pėr jetė rregulltare. Organizoi Bashkėpunėtorėt e Nėnė Terezės dhe
Bashkėpunėtorėt e Sėmurė dhe tė Munduar, njerėz tė feve e tė kombėsive tė
ndryshme, me tė cilėt u bė njė nė lutje, thjeshtėsi, flijim dhe nė
apostullimin e saj qė shprehej me vepra tė pėrvuajtura bamirėsie. Kjo frymė e
shtyu tė themelonte mė pas Misionarėt Shekullarė tė Bamirėsisė. Duke
iu pėrgjigjur kėrkesės sė shumė meshtarėve, mė 1991 Nėnė Tereza themeloi edhe
Lėvizjen e Korpit tė Krishtit pėr Meshtarė, si "rrugė e vogėl
qė i ēon nė shenjtėrim" ata, tė cilėt ishin njė mendje me karizmėn
dhe me shpirtin e saj. Gjatė kėtyre viteve, nė sa misioni i saj pėrhapej me tė shpejtė, bota
filloi t'ia ngulte sytė Nėnė Terezės dhe veprės qė ajo kishte nisur. Meritoi
shumė ēmime pėr veprėn e saj, duke filluar nga Ēmimi indian Padmashri, nė
vitin 1962, pėr tė vijuar me Ēmimin e rėndėsishėm Nobel pėr Paqen, mė 1979,
ndėrsa mjetet e komunikimit filluan t'i ndiqnin veprimtaritė e saj me interes
gjithnjė e mė tė madh. Si ēmimet, ashtu edhe gjithēka qė e vinte nė qėndėr tė
vėmendjes, i pranoi "pėr lavdinė e Zotit e nė emėr tė tė
varfėrve". Gjithė jeta dhe vepra e Nėnė Terezės ėshtė dėshmi e gėzimit qė buron
nga dashuria, e madhėshtisė dhe e dinjitetit tė ēdo njeriu, e vlerės sė
gjėrave tė vogla tė bėra me besnikėri e me dashuri, e sidomos, e vlerės sė
pakrahasueshme tė miqėsisė me Zotin. Por duhet theksuar edhe njė virtyt
tjetėr heroik i kėsaj gruaje tė madhe, i cili u bė i njohur vetėm pas vdekjes
sė saj. E fshehur nga sytė e tė gjithėve, e fshehur deri nga ata qė i
qėndruan mė pranė, jeta e saj e brendshme u vu nė provė: pati pėrshtypjen e
dhimbshme e tė vazhdueshme se ishte ndarė nga Zoti, madje se ai e kishte
braktisur, ndėrsa nė shpirt i rritej gjithnjė e mė tepėr dėshira pėr ta pasur
pranė. Atė qė po provonte e quajti "errėsirė". "Nata e
dhimbshme" e shpirtit tė saj, e cila nisi nė kohėn kur sapo kishte
filluar apostullimin mes tė varfėrve e qė vijoi gjatė gjithė jetės, e ēoi
Nėnė Terezėn nė njė bashkim edhe mė tė thellė me Zotin. Pėrmes errėsirės,
mori pjesė mistikisht nė etjen e Krishtit, nė dėshirėn e tij tė dhimbshme e
tė zjarrtė pėr dashuri, duke u njėsuar me mjerimin e tė varfėrve. Gjatė viteve tė fundit tė jetės, pa marrė parasysh problemet e shumta
e serioze shėndetėsore, Nėnė Tereza vijoi t'i printe Kongregatės sė saj dhe
t'u pėrgjigjej nevojave tė tė varfėrve e tė Kishės. Nė vitin 1997 Nėnė Tereza
kishte 4000 motra, tė pranishme nė 610 shtėpi misionare, tė pėrhapura nė 123
vende tė botės. Nė mars tė vitit 1997 bekoi Eproren e re tė Pėrgjithshme, tė
sapo zgjedhur, tė Misionareve tė Bamirėsisė e bėri edhe njė udhėtim jashtė
shteti. Si pati takuar Papėn Gjon Pali II pėr tė mbramen herė, u rikthye nė
Kalkutė ku kaloi javėt e fundit tė jetės duke pritur vizitorė e duke u dhėnė
kėshilla simotrave. Mė 5 shtator 1997 jeta tokėsore e Nėnė Terezės arriti
cakun e fundit. Qeveria indiane e nderoi me funeralin e Shtetit, nė pėrfundim
tė tė cilit trupi i saj u varros nė Shtėpinė-Nėnė tė Misionareve tė
Bamirėsisė. Shumė shpejt varri i saj u bė cak shtegtimi e lutjeje pėr njerėz
tė besojmave tė ndryshme, pėr tė varfėr e pėr tė pasur, pa kurrfarė dallimi.
Nėnė Tereza na lė testamentin e fesė sė patundur, tė shpresės sė pamposhtur e
tė bamirėsisė sė jashtzakonshme. Duke iu pėrgjigjur thirrjes sė Jezusit "Eja,
tė jesh drita ime!", u bė Misionare e bamirėsisė, "Nėnė e tė
varfėrve", simbol i mėshirės pėr mbarė botėn e dėshmitare e gjallė e
dashurisė sė etshme tė Zotit. Mė pak se dy vjet pas vdekjes, pėr shkak tė pėrhapjes sė famės sė
shenjtėrisė dhe hireve tė nxjerra me ndėrmjetėsinė e saj, Papa Gjon Pali II
lejoi tė hapej ēėshtja e kanonizimit. Mė 20 dhjetor 2002 miratoi dekretin mbi
virtytet heroike dhe mrekullitė e bėra me ndėrmjetėsinė e saj. Omelia di Giovanni Paolo II (Gjon Pali i II).
Ese
pa mbarim12 maj 2005 / TN
Shkruan: Arton Blakaj
A thua si do ta komentonte kėtė kohė gazetari i
ndjerė Ali Ukaj!? Ēfarė do tė thoshte Adem Jashari?! Apo si do ti komentonte
Zahir Pajaziti vrasjet enigmatike nė Kosovė dhe ēfarė porosie do tė kishte
pėr mikun e tij Bajram Kosumin, sot Kryeministėr i Kosovės?! Disa nga
pėrgjigjet sot dhe menjėherė mund ti dijnė vetėm Hashim Thaqi, Veton Surroi,
Baton Haxhiu, Jakup Krasniqi...SHIK-u, SHISH-i dhe UDB-a
Opinioni publik dhe Kosova, 6 vjet pas luftės, pėrveē vrasjeve dhe
plagosjeve nė prita, i janė nėnshtruar njė lufte tė paskrupullt mediale kundėr
njerėzve mė eminentė tė spektrit politik e ushtarak qė tash e 15 vjet po i
prijnė Kosovės drejt mėvetėsisė sė saj.
Krrokatjet e pamfleteve tė tipit Epoka e re apo shpifjet e Koha
ditore (alias Vreme) dhe tė prodhimit Express (sipas po tė njėjtės gazetė
serbe) nė kontekstin aktual vijnė tejet tė natyrshme duke ditur biografitė e
tė gjithė atyre qė qėndrojnė prapa kėtyre gazetave si dhe financimet e
donacionet e shoqatave greke, sllave e ruse, pa tė cilat vėshtirė se do tė
mbijetonin edhe njė muaj.
Nėse merren parasysh edhe paratė e pista qė ato sigurojnė pėrmes
tregtisė sė zezė e cila u ka siguruar profit marramendės sidomos pas luftės,
komentet dhe marrja me vezėt e ziera nė SHIK e SHISH siē pretendon tė luajė
rol njėfare Defrim Rifaj, janė mė shumė se humbje kohe.
Ky i fundit, patologjikisht shkruan dhe kėshtu haptas tregon se ose
ėshtė vetėm njė pioner i SHIK-ut qė posa ka dalė nga pampersat dhe nuk e
fsheh se ėshtė njė fotografi tragjike dhe e keqe, ose ėshtė njė nga sajuesit
e web siteve qė parapėrgatitė atentate, plagosje dhe vrasje makabre tė tė
gjithė atyre qė nuk mendojnė njėsoj si ai dhe SHIK-u e SHISH-i.
Megjithate ja vlenė tė thuhen dy-tre fjalė pėr kėtė aleancė qė tė
vetmen strategji ka rrėnimin e tė gjitha tė arriturave dhe vlerave nė Kosovė. Ēka kėrkon sot Thaēi duke pėrsėritur atė qė Rugova e
ka thėnė mė 1999?!Kjo luftė e ndytė qė ka nisur shumė kohė mė parė, e elementėve
marksistė-leninistė, mori jetėn e Jusuf Gėrvallės vetėm pse pėrpjekjet pėr
krijimin e frontit tė pėrbashkėt kombėtar pėr lirinė e Kosovės nuk duronin
kurrfarė ideologjie majtiste, pra as tė LPK-sė dhe fililave tė majta qė kanė
krijuar krijesėn mė patriotike - PDK-nė e Hashim Thaqit qė lirisht i takon
epiteti Serpent (gjarpėr) nga buron edhe fjala serb, Jakup Krasniqit tė
varfėr shume dje, sot goxha i trashė me ndėrmarrje private ndėrtimi e para
tė majme, tė Xhavit Halitit shumė tė pėrfolur edhe ne vet mesin e PDK-sė pėr
krime kundėr armiqėve e tradhtarėve shqiptarė dhe tė shumė sish qė,
fatkeqėsisht kanė mbetur pa asnjė karrige pushteti nė Kosovėn e cila dot nuk
po ndalet nė rrugėn e pavarėsisė.
Ėshtė e tepėrt tė flitet pėr gjithė angazhimin e Thaēit e thaqistėve
pėr pavarėsinė e Kosovės, kur Presidenti Rugova dhe LDK, kėtė e thanė qysh mė
1999 dhe e bėnė pavarėsisht se Kosova u okupua, u pėrgjak dhe pėrsėritshėm
rezultoi me lirinė e saj qė sot e ruajnė miqtė evro-perėndimorė nė krye me
SHBA dhe NATO-n!
Trekėndėshi
Thaēi-Surroi-Haxhiu apo fataliteti i KosovėsShqiptarėve tė Kosovės, nuk do tu kujtohet Hashim Thaēi mė 1999 e
pastaj si ndonjė engjėll pėrveē se gjarpėr, ata do ta njohin Veton Surroin
kur e pat varrosur dhunėn serbe bashkė me Adem Demaēin, por jo duke kėrkuar
pavarėsi pėr Kosovėn sikurse qė do ta njohin mikun e tij dhe kolegun
gazetar Baton Haxhiun pas dėshmisė sė kryeinspektorit tė sigurimit serb
Stanishiq. Ēka i lidhė aq shumė kėta Tre musketarė pėrveē ideologjisė majtiste
e thellėsisht internacionaliste?! Besnike e kėsaj ideologjie vrastare nė
Ballkan dhe Evropė ka mbetur Serbia dhe disa ish shtete aleate tė Rusisė. Ajo
nė Kosovė ka lėnė zogjėt e saj tė tipit tė Baton Haxhiut dhe prodhimin e ri
Express (me politikėn serbe) me dezinformata e luftė speciale tė trashėguar
nga miku i Batonit, kryeinspektorit serb Stanishiq, ndėrkaq qė logjistikė tė
pėrhershme ka produktet Surrosite Koha ditore dhe KTV si dhe pamfletin e
ashtuquajtur Epoka e re. Njė aleancė tejet logjike qė do tia kishte lakmi
edhe konti Drakulla dhe errėsira e Karpateve prej nga vijnė frymėzuesit dhe
urdhėnėsit e krimeve tė para dhe pas luftės sė fundit nė Kosovė. Mė e keqja e sė keqes qė mund ti ndodhė Kosovės ėshtė gabimi i
pėrfaqėsuesit special tė Sekretarit tė Pėrgjithshėm tė Kombeve tė Bashkuara,
danezit Jensen Petersen qė mund ta pasojė Hans Hekerupin fatal. Ai duke rėnė
pre e politikės gjithėpėrfshirėse tė plasuar nga Surroi e Thaēi tashmė ka
bėrė hapin fatal qė e qon karrierėn etij politike rrugės sė parardhėsit tė
tij skandinav Hekerup. Krijimi i njėfarė Kėshilli pėr bisedime me Beogradin,
ku domosdoshmėrisht duhet tė jenė edhe Vetoni, Batoni e Hashimi dhe ndonjė
piun tjetėr pro serb, u tregoi shqiptarėve shumicė tė Kosovės se kot mbahen
zgjedhjet e lira nė tė cilat, edhe nė liri, shumica e popullit tė Kosovės
votoi opcionin e vetėm optimal pavarėsinė e Kosovės. Brenga e SHBA-ve pėr
zhytjen e KB tė krizė tė thellė po tregohet edhe nė Kosovė.
A do ta kafshojė Qeverinė Kosumi Veton Surroi apo
Hashim Thaēi, apo tė tre bashkė?! Pavarėsisht se nė Kosovėn e lirė, qė nga 1999, janė mbajtur tre palė
zgjedhje lokale dhe dy palė zgjedhje nacionale, ku gjithnjė shumicė doli LDK,
dhe tė cilat janė organizuar nga misioni i Kombeve tė Bashkuara dhe OSBE-ja,
UNMIK-u ende heziton qė ta njohė vullnetin politik tė popullit shumicė.
Pse ndodhė kjo? Sepse Beogradi sikur edhe disa shtete aleate e dijnė
se Presidenti i Kosovės ėshtė figura mė nacionaliste e politikės shqiptare
apo pse dėshirojnė ta plotėsojnė edhe njė standard tė pa proklamuar qė ėshtė
dėshirė e Serbisė, dhe i cili standard ėshtė gjithėpėrfshirja e delegacionit
negociator nė pėrbėrje tė tė cilit e duan Vetonin, Hashimin, Batonin, etj.
Dhashtė zoti e Blerim Shala tė mos pranojė tė bėhet kryesori i grupit dhe
kėshtu tė dėshmojė pse pranoi tia botojė dėshmitė dhe ta amnistojė mikun e
Stanishiqit Baton Haxhiun. Ndryshe, edhe po tu bashkohet Shala kėtij
Kėshilli ala Petersen nuk do tė ishte ndonjė gjė pėr tu habitur. Mbase nė
negociata mund tė hyjnė ata qė nė Rambuje shkuan edhe pa kurrfarė mandati
politik, gjithnjė duke qenė ekspertė, intelektualė, biznis-patriotė dhe
bashibuzukė! Nė kuloaret politike tė Koha ditore, Zėri dhe Expres e Epoka e
re aktualisht po pėrflitet mundėsia qė ...Vetoni po e han edhe Qeverinė e
dytė tė koalicionit LDK-AAK...!
Pjesa mė e madhe e shqiptarėve tė Kosovės e dijnė se Vetoni, por edhe
Batoni e Hashimi me asqerė, jo vetėm qė mund ta rrjepin njė derr, por ata
mund ta hanė tė tėrin! A do tė ngjyejė yndyrėn pansllaviste edhe ndonjė tip
pro-jugosllav dhe internacionalist, kjo nuk ėshtė bėrė ende publike, pėrveē
se nė Graēanicė apo Beograd. Lufta pėr pėrdhosjen e votės sė lirė tė
shqiptarėve shumicė tė Kosovės po bėhet nė tė gjitha frontet, pa zgjedhur
mjete as metoda. A do tė hyjė duke u gjithėpėrfshirė nė lojė edhe
komuniteti ndėrkombėtar prezent nė misionin e KB kjo mbetet tė shihet nė
ditėt qė pasojnė dhe sa mė afėr vjeshtės kur ėshtė thėnė se do tė fillojnė
bisedimet shqiptaro-serbe pėr statusin final tė Kosovės.
A do ta kafshojė Qeverinė Kosumi Veton Surroi apo
Hashim Thaēi, apo tė tre bashkė, kjo mbetet njė dilemė vetėm pėr elitėn pro
serbe nė Prishtinė!
PDK-sė me SHIK-un dhe dosjet e zeza nuk u intereson
pavarėsia e Kosovės Krrokatja e PDK-sė pėr hulumtimin e krimeve tė pas luftės po tregon
se ėshtė vetėm njė krijim i atmosferės pėr vrasjet qė nuk po ndalen dhe tash
sė fundi morėn jetėn edhe tė ish ushtarit tė UĒK-sė, vėllaut tė ish
Kryeministrit Ramush Haradinaj, 24 vjeēarit Enver Haradinaj.
PDK ende dhe kurr nuk ka kėrkuar tė zbulohen vrasėsit e Enver
Malokut, Afrim Maliqit, Hyzri Tallės, etj. Ata deri mė sot nuk kanė kėrkuar
tė zbulohen as vrasėsit e Shaban Manajt, Smajl Hajdarajt dhe shumė e shumė
veprimtarėve tė LDK-sė dhe ushtarėve tė UĒK-sė. PDK me Hashimin dhe Jakupin dhe Ora me Surroin, kurr nuk kėrkuan tė
zbulohen kėto dhe krime tjera qė nuk i pėrmendėm (dhe i dijnė vetėm ata qė
dhanė urdhėr), sa ishte Qeveria e Bajram Rexhepit, ku morėn pjesė edhe Jakup
Krasniqi dhe Krasniqė tjerė. Hashimi dhe Vetoni kurr nuk kėrkuan tė
krahasohet pasuria e ish ministrave tė ish Qeverisė kur erdhėn nė pushtet dhe
kur kokėulur ikėn nga karriget sepse e dijnė mirė ēfarė progresioni do tė
tregonte rezultati. Prandaj shtrohet pyetja pse e bėjnė kėtė sot kur Qeveria
e re numėron muajt e parė tė punės dhe rezultate tė cilat pėr tre vjet nuk i
arriti dot ish qeveria e Bajram Rexhepit?! Pėrgjegja ėshtė shumė e thjeshtė pėr tė gjithė opinionin publik
kosovar. Hashim Thaqi dhe as Veton Surroi ende nuk janė bindur se kanė mbetur
qyqe tė rremit me zgjedhjet e dyta nacionale. Ata i ka vrarė shumė aleanca
LDK-AAK qė, me ose pa dėshirėn e tyre, mbulon gjithė spektrin politik e
ushtarak, tė cilėt me pėrkushtim po tregojnė se ditėn ta udhėheqin Kosovėn
drejt pavarėsisė nė tė gjitha periudhat, duke u nisur nga rezistenca
paqėsore, lufta e armatosur dhe tash lufta demokratike pėr Kosovėn shtet
sovran dhe tė pavarur. Sė dyti, mbetja pa pushtet dhe tė mos qenit faktor tė rėndėsishėm nė
prag tė hapjes sė negociatave pėr statusin politik tė Kosovės, i ka nervozuar
tej mase edhe PDK-nė e edhe Sahatin e prishur tė Surroit qė nuk e bėri kryeministėr
dot as Havier Solana dhe qė ishte shumė negociator i pranueshėm pėr Serbinė e
cila nuk e deshti ish kryeministrin Haradinaj. Serbia tashmė nuk ėshtė e
kėnaqur as me Bajram Kosumin kryeministėr dhe Ibrahim Rugovėn kryetar. Ata
nuk mund tė bisedojnė me njė kryetar tė cilit ia kanė vrarė tė atin pse ishte
nacionalist, Serbia nuk dėshiron tė nisė bisedat me mikun e ngushtė tė Zahir
Pajazitit qė sakatosi policė serbė dhe spiunė shqipfolės...Serbia nuk
dėshiron tė negociohet pėr pavarėsinė sepse afro 70% tė shqiptarėve votuan
pėr LDK-nė dhe AAK-nė, dy partitė politike qė vendosėn koalicion tė
qėndrueshėm dhe mbulojnė gjithė aspiratėn pėr liri e pavarėsi.
Thirrja e ish Kryeministrit Ramush Haradinaj nga Haga pėr ti
mbėshtetur institucionet e Kosovės, vjen mė shumė se njė klithmė drejtuar
shqiptarėve nė Kosovė. Ai e njeh veprimtarinė patriotike e ēlirimtare tė
Thaēit, sidomos kur deshti tė unifikohej faktori ushtarak nė Kosovė.
Haradinaj nė Hagė do tė jetė mirė i informuar pėr lidhjet e Veton Surroit dhe
tė atyre qė pretendojnė tė jenė pjesė e atij Kėshillit famoz qė ka propozuar
Petersen. Gjithēka qė Beogradi ka publikuar kundėr Ramush
Haradinajt e kanė transmetuar Epoka, Koha dhe Expresi PDK dhe pamfleti i saj Epoka e re si dhe Ora
dhe Koha ditore e KTV bashkė me aleatin vlla Express kanė nisur
fushatėn mė tė egėr tash duke shpresuar pėr ndonjė ndryshim tė tipit tė
revolucionit demokratik tė vonuar, por pa e pasur idenė se Zgjedhjet dhe vota
e lirė e qytetarėve shumicė tė Kosovės i ka varrosur pėr tė satėn herė dhe
pėr sė gjalli kėta tipa ambiciozė qė nuk zgjedhin mjete as metoda pėr tė
rrėnuar gjithēka pozitive nė Kosovė. PDK-Ora dhe Thaqi-Surroi iu gėzuan shumė shkuarjes sė Ramush
Haradinajt nė Hagė dhe punuar natė e ditė qė kjo tė ndodhė. Si tė sqarohet
ndryshe qė gjithēka qė mediat e Beogradit e publikonin kundėr Haradinjat, e
transmetonin Epoka e re dhe Koha ditore e sė fundi edhe Expressi i
Baton Haxhiut?! Kėta matrapazė pastaj e qajtėn me lot krokodili Ramush
Haradinajn dhe pėr mė tepėr kėrkuan nga institucionet e Kosovės dhe Qeveria
qė ti ndihmohet ish Kryeministrit. Kėta dy politikanė e patriotė shkuan
edhe mė larg, e vizituan familjen e Ramushit edhe nė Glloxhan.
Mirėpo kjo nuk habitė sepse akte tė tilla ata janė mėsuar tė bėjnė
edhe kur e tradhtonin Adem Jasharin qė pas vrasjes ta shndėrronin nė gjeneral
dhe legjendė tė gjallė. Ndėrkaq qė Veton Surroi, i fshehur gjatė gjithė
luftės nė Kosovė nuk dihet nga kush, pa dhėnė kurrfarė sqarimi pėr shpėtimin
e tij hyjnor, iu qas luftės politike e mediale pėr fronin qė vėshtirė se do
ta mbėrrijė ndonjėherė, pa treguar pse pasuria e tij vlenė aq shumė miliona
euro dhe nga i ka siguruar ato para tė majme, pak nga tė cilat i kėrkuan
edhe disa sish qė votuan pėr tė dhe piunėt e tij. Vetoni dhe Batoni, duke
luajtur rolin e strucit dhe duke aktruar ndarjen fizike, kurr nuk rastisėn
tė tregojnė edhe mė thellė lidhjet me Stanishiqin dhe Beogradin, qė sė paku
populli i Kosovės tė mos damkoset se ėshtė shovinist, etj. Pyetje papėrgjigje mbeten edhe mė. Besoj se Batoni, Vetoni e tash sė
fundi edhe njėfarė Defrim Rifaj do tė dijnė tė tregojnė edhe kush e ka
kėrcėnuar Adem Salihajn dhe pse ai kaloi aq vite nė burgjet serbe, kush e pse
e pat plagosur Ministrin Agim Veliun dhe sa e sa vrasje e plagosje qė i
pėrjetuan veprimtarėt e LDK-sė. Ky farė partizani e di sigurisht edhe pse
Sajmon Hazelhoku ka kontribuar aq shumė nė gjobitjen e gazetės kombėtare
Bota sot dhe pse kurr nuk i ndodhi njėsoj gazetės pėr tė cilėn ai shkruan
me pasionin e kriminelit e shpifėsit!?
Gazetarucėt pionierė tė SHIK-utSi pioner i papėrvojė dhe nė bazė tė fjalės popullore Ēka ka shpia e
qet fmia, Rifaj Defrim (kėshtu e ka quajtur njė faqe interneti serbe) do tė
na zbulojė edhe shumė gjėra interesante sepse ai po i pėrcillka Ministrat se
ku shkojnė e ēfarė bėjnė dhe me kė takohen, padyshim njė detyrė qė ia ka
caktuar SHIK-u e SHISH-i. Policia ndėrkombėtare dhe veēantė SHPK-ja, tashmė
kanė njė emėr tė qartė pėr tu rėnė nė gjurmė njerėzve qė i pėrcjellin
Ministrat pėr tu planifikuar ndonjė atentat a pritė si Xhemajl Mustafės,
Enver Malokut, e tash sė fundi edhe Enver Haradinajt.
Do tė befasohemi edhe po qe se Rifaj mund tė jet njė nga sajuesit e
web faqes tė tė ashtuquajturės Sigurimi i atdheut, meqė shumica e vrasjeve
enigmatike para dhe pas luftės, gjithėmonė janė kryer pas krijimit tė
atmsoferės si kjo tash. Por nuk mund tė jetė befasi shpėrthimi nė lokalet e
partisė Ora qė ka mbledhur nostalgjikėt e komunizmit dhe tė vllazrim
bashkimit i cili u sajua mu nė ditėn kur u varros Enver Haradinaj. Gjurmėt e
krimit dhe rrjetit mafioz politik nuk mund tė mbulohen ndryshe, pėrveē me
improvizime tė tilla tė mėsuara nga KGB-ja ruse ose UDB-a jugosllave. A kanė gisht nė shpifje pseudopatriotė e
fraksionistė tė LDK-sė dhe ish Ministra!?Derisa shkruaj kėtė ese, e vetmja gjė qė mė bėn pėrshtypje dhe pyes
veten e nuk marr dot pėrgjigje ėshtė: A thua si do ta komentonte kėtė kohė
gazetari i ndjerė Ali Ukaj!? Ēfarė do tė thoshte Adem Jashari sot?! Apo si do
ti komentonte Zahir Pajaziti vrasjet enigmatike nė Kosovė dhe ēfarė porosie
do tė kishte pėr mikun e tij Bajram Kosumin, sot Kryeministėr i Kosovės?! Pashmangshmėrisht edhe pyetjet: Pse LDK nė Ferizaj, Kastriot dhe
Podujevė, prej nga vijnė zv. kryeministri Adem Salihaj dhe Ministrat Melihate
Tėrmkolli dhe Agim Veliu nuk reaguan deri mė sot ndaj kėtyre akuzave e
shpifjeve? Apo mos vallė, nė kėto komuna ka sish qė u janė bashkuar shpifjeve
tė PDK-sė dhe kėshtu kanė gisht nė kėtė fushatė duke u lidhur me djallin dhe
kriminelėt, vetėm qė tė pėrdhosin figurat me emblematike tė LDK-sė nė
Ferizaj, Podujevė e gjetiu, qė tashmė po tregojnė se edhe nė nivelin qendror
dijnė tė udhėheqin politikėn shtetformuese dhe ndėrtuese tė Presidentit
Rugova?!
Krejt nė fund tė kėtyre pyetjeve pa pėrgjigje, ėshtė i logjikshėm
dyshimi se nė kėtė fushatė patologjike kundėr Qeveritarėve aktual tė LDK-sė,
do tė mund tė jenė tė involvuar edhe ish Ministra qė nuk u rizgjodhėn pėr
shkaqe tė njohura pėr opinionin e LDK-sė dhe tė Kosovės pėrgjithėsisht. Ata, duke
qenė se janė pronarė tė pasurive tė paligjshme, kanė aq euro sa tė joshin
media e gazetarė qė po i prijnė valles sė djallit, vetėm pse ende nuk mund tė
binden se postet e Ministrave nuk u janė rezervuar vetėm atyre, pavarėsisht
se pėr ato poste kanė ofruar shuma marramendėse nė adresa qė ata kanė
pretenduar se janė tė afėrta me LDK-nė dhe Presidencėn. Ish Ministri i financave Ali Sadria e pat shndėrruar Ministrinė nė
qerdhe familjarizmi. Pavarėsisht se shumė veprimtarė tė LDK-sė kanė pritur
punė, Sadria ka punėsuar afro 70% tė familjes duke mos marrė parasysh nėse
ata janė tė PDK-sė apo tė ndonjė partie tjetėr qė urren patologjikisht LDK-nė
dhe Presidentin Rugova. Kėshtu ishte edhe nė Ministrinė pėr rini, kulturė e
sport ku ish Ministri Behxhet Brajshori ka qenė i rrethuar me PDK-istė tė
palodhshėm qė dėrgojnė edhe sot raporte te Jakup Krasniqi e Hashim Thaqi.
Ish Ministri i Arsimit Rexhep Osmani, sipas burimeve nė Prishtinė, i
ka ofruar njėrit nga kėshilltarėt e Presidentit Rugova qindra mijėra euro qė
tė kthehet nė postin qė e abuzoi aq keq me amoralitet dhe korrupcion....Jakup
Krasniqi ka tė drejtė qė pėrpiqet ta thumbojė Qeverinė e re meqė ja ka
hequr nga dora gjithė tenderėt e ndėrmarrjes Ēlirimi dhe kėshtu e ka lėnė
pa qindra mija euro...edhe Ahmet Isufi pati tė drejtė tė jap dorėheqje e cila
nuk ishte fare e moralshme kur andej nga Gjilani pohojnė se ka nė pronėsi
disa restorante e objekte qė i menagjon falė tė qenit Ministėr...
Kėsi shembujsh ka me bollėk dhe veē ka ardhė koha qė tė thuhen me
emra njerėzit qė kanė gisht nė shpifjet dhe dosjen mbi 500 faqėshe qė PDK e
ka dorėzuar nė polici me qėllim qė ta shkatėrrojė edhe Qeverinė Kosumi siē
bėri me Qeverinė Haradinaj.
Nė Ferizaj, Prishtinė e Podujevė veprimtarėt e LDK-sė i dijnė me emra
dhe adresa ata qė kanė koketuar me Jakup Krasniqin kur ishte Ministėr i
shėrbimeve publike. Pėr tė fshehur gjithė tė palarat dhe hajnitė njerėz tė
kompremetuar edhe si individė brenda LDK-sė, kanė deponuar lloj-lloj
shpifjesh e akuzash kundėr kolegėve tė tyre me tė cilėt edhe sot ulen nė
Prishtinė, Llap e Anamoravė.
Tė tillėt qė kanė hyrė nė vitin e fundit si tė ērexhistruarit e
LDK-sė, tashmė nuk zgjedhin mjete e metoda pėr tu rikthyer edhe njė herė nė
karriget qė i kanė pasur falė djersės sė qindra mija veprimtarėve tė LDK-sė
anėekėnd Kosovės. Individėt e tillė, para qytetarėve dhe zgjedhėsve tė LDK-sė
mund tė kenė ndonjė ndikim vetėm po qe se bėhen pėrsėri pushtetarė. Nė tė
kundėrtėn, individėt e fraksioneve brenda LDK-sė, janė njerėz me yll nė ballė
dhe nė tė gjitha kėto vende prej nga kanė burimin shpifjet, njihen mirė pėr
amoralitet, korrupcion dhe veprimtari patriotike qė nuk mund ta dallojnė
fort nga biznesi.
Ka tė tillė qė pėrveē takimeve me Hashim Thaēin, Jakup Krasniqin,
Xhavit Halitin dhe individė tjerė tė spektrit tė majt, kanė shkuar aq larg
duke vizituar edhe zyrat e SHIK-ut nė Prishtinė, por edhe sish qė i kanė vu
lidhjet edhe me SHISH-in e Fatos Nanos nė Shqipėri. Dhe krejt kjo nė funksion
tė rrėzimit tė Qeverisė sė re tė koalicionit LDK-AAK qė ėshtė fatale pėr
PDK-nė, Orėn dhe ish Ministrat e korruptuar tė LDK-sė dhe disa zyrtarė
komunalė tė cilėve vetėm pėr njė a dy vjet u ka dalė boja.
Sepse pėr mentalitetete tė tilla ėshtė i pakuptueshėm instrumenti i
demokracisė, kurse pėrgjegjėsia ėshtė njė instrument qė duhet ta
funksionalizojė LDK-ja, pėr ti ērexhistruar ata qė ditėn ulen nė postet e
fituara pėr shkak tė firmės LDK, e natėn nėpėr kafehane e skuta thurin plane
bashkė me shokėt e Jakupit e tė Hashimit pėr ta rrėzuar edhe Qeverinė Kosumi.
Nė Prishtinė, Gjilan e Podujevė, nga zyrat e LDK-sė lehtė mund tė merren
informacione pėr individė tė tillė, tė cilėt kanė deponuar shpifjet me shkrim
nė Koha ditore, Epoka e re, Expres dhe gazeta e mediume tjera atje nė
Kosovė.
Tė gjitha materialet pėr Ministrat e LDK-sė dhe
zėvendėskryeministrin i kemi me shkrim dhe tė deponuar nga njerėzit e LDK-sė,
sish qė ulen edhe nė Kryesitė e degėve tė kėsaj partie, ka thėnė njė nga
gazetarėt nė redaksinė e Epokės sė re nė Prishtinė. Ky nuk e fshehu kėnaqėsinė
qė LDK-ja po pėrqahet dhe krejt kjo i shkon pėrshtati PDK-sė dhe partisė sė
Veton Surroit e klikės sė Baton Haxhiut. Policia
ka gjurmėt nėse ndonjėrit prej Ministrave i ndodhė ndonjė pritėPolicia duhet ta ketė tashmė tė qartė se PDK ka shėrbimin e zbulimit
dhe tė kundėrzbulimit qė ka emrin SHIK. PDK kurr nuk ka bėrė tjetėr punė veē
se ka pėrcjellur veprimtarėt e LDK-sė, disa prej tė cilėve nuk janė mė, disa
janė plagosur dhe kurr nuk janė zbuluar vrasėsit. Ja pse PDK ka humbur
zgjedhjet dhe kurr nuk do ti fitojė. Ajo nuk ėshtė interesuar kurr pėr
mirėqenien dhe pozitėn e rėndė sociale tė popullatės nė Kosovė. Ajo edhe si
parti ėshtė krijuar me plaēkitjen e diasporės pėrmes fondit Vendlindja
thėrret si dhe nė Kosovėn e pasluftės pėrmes reketit, shantazhit dhe
plaqkitjes e vrasjeve tė biznesmenėve.
Nė gjithė kėtė lojė tė pistė, fatkeqėsisht kanė marrė pjesė e po
marrin edhe sot edhe disa veprimtarė e funksionarė tė LDK-sė qė nė gjen kanė
karrierizmin qė u ėshtė shndėrruar nė sėmundje patologjike. Si ėshtė e
mundshme qė degėt mė tė forta tė LDK-sė, nė Gjilan, Ferizaj e Podujevė tė
thehen aq keq po tė mos kishte individė tė tillė?! Krejt problemi qėndron nė
vet kreun e LDK-sė nė Prishtinė sepse ka individė nė Kryesinė e Kėshillin e
Pėrgjithshėm qė, pėr interesa personale, mohojnė interesin e pėrgjithshėm tė
Kosovės dhe kėshtu u kanė dalė nė mbrojtje fraksioneve e grupeve qė ua lyejnė
buzėt me gjithė pasurinė e fituar paligjshėm, pėrmes korrupcionit dhe
vjedhjes.
Veprimtarė tė devotshėm tė LDK-sė tashmė kanė filluar ti njohin
njerėzit si Faik Grainca qė u bė kryetar komune me votat e PDK-sė, ata i
njohin tashmė edhe karrieristėt tjerė nė Degėt e LDK-sė qė ofruan para tė
majme dhe poste tė mėdha pėr votat e Hashim Thaēit e Jakup Krasniqit. Policia ka
gjurmėt nėse ndonjėrit prej Ministrave i ndodhė ndonjė pritė a sulm nė pikė
tė ditės. Derisa SHPk ende ka pak kompetenca pėr tė zbuluar krimet e rėnda
dhe vrasjet politike, policia e UNMIK-ut do tė jetė mė rehat poqese nuk u hyn
zbulimit tė kėtyre krimeve. Nė mesin e kėsaj policie multinacionale ka edhe
tė tillė qė kooperojnė shkėlqyeshėm me Veton Surroin e Hashim Thaēin, duke i
mėsuar se si tė veprojnė dhe kur tė proklamojnė pranverė tė nxehtė.
Kėta dy tė
fundit, e kanė zgjedhur stlin mbrojtja mė e mirė ėshtė sulmi dhe kėshtu sot
po pėrpiqen duke u pėrmjerrė e kafshuar institucione e qeveritarė tė krijojnė
Kėshilla apo Qeveri nė hije nė mėnyrė qė nėse u pi ujė loja tė veprojnė pa
humbur kohė. Pranvera e sivjem nuk u pini ujė, ish Kryeministri Ramush Haradinaj
tregoi pjekuri tė lartė politike dhe sakrifikoi pėr Kosovėn jetėn e tij dhe
tė familjes (sikur diti nė luftė bashkė me vėllezėrit e tij dėshmorė) dhe ua
prishi planet Hashim Thaqit e Veton Surroit.
Qeveria e
Bajram Kosumit po vazhdon punėn me dinamikėn e trasuar nga Haradinaj dhe mė
kot PDK me mediumet e majta nuk lėnė pa hedhur gurė e dru nė gjithqka qė
ėshtė pozitive. Derisa pranvera po shkon pa treguar nxehtėsinė thaqiste a
surrosite, vera po vjen me pėrgatitjet pėr dialog me Beogradin i cili ėshtė
shumė i nervozuar me faktin se Bajram Kosumi do tė udhėheqė bisedimet pėr
statusin politik dhe jo Hashimi a Vetoni ose ndonjė Kėshill tė cilin do ta
udhėheqte njėri nga ata tė Rambujesė qė nuk ka asnjė votė tė lirė pas vetes. A do tė proklamojnė verė tė nxehtė, protesta apo ndonjė formė
tjetėr dhune Vetoni, Batoni dhe qiftat e tyre, kjo mbetet tė shihet.
Disa nga
pėrgjigjet sot dhe menjėherė mund ti dijnė vetėm Hashim Thaqi, Veton Surroi,
Baton Haxhiu, Jakup Krasniqi...?! Pėrsėritshėm, disa nga pėrgjigjet, mund ti
japin edhe ata qė ditėn mburren se janė me LDK-nė dhe natėn, lidhin
koalicione e shkėmbejnė vota e poste me PDK-nė, Ora-n e madje edhe me
Serbinė?! Nėse
ndodhė kafshimi i revolucionit tė vonuar demokratik statusi i Kosovės
mbetet pezullLDK-ja sot duhet tė shtojė veprimtarinė e saj nė terren. Veprimtarėt
e mirėfilltė qė u angazhuan qė nė fillim vitet e 90-ta duhet tė mobilizohen
dhe tė bisedojnė me anėtarėsinė pėr ti demaskuar qėllimet e Vetonit,
Hashimit, Batonit dhe klikės pro serbe e kundėrinstitucionale. Ata duhet
sqaruar pėr rrezikun qė i kanoset Kosovės nga ata qė bėnė ngjarjet e marsit
tė vitit tė kaluar e tė cilėt dėshtuan ta bėjnė pranverėn e nxehtė edhe me
shkuarjen nė Hagė tė z. Haradinaj.
Zgjedhėsit e LDK-sė, anėtarėt dhe simpatizantėt e saj duhet ti dijnė
edhe ndytėsitė e tė zhgėnjyerve qė i kanė nė mes tyre dhe tė cilėt nga
shkaku i tė mos qenit nė funksione, po bėjnė koalicion me SHIK-un e PDK-nė
dhe kėshtu tė demaskohen deri nė ējerrje fytyrat e tyre tė pafytyra dhe tė publikohen
nė mediat djathtiste gjithė ato sorra tė zeza nė Prishtinė, Ferizaj, Podujevė
e gjetiu. Njė pyetje qė do ti shkonte secilit nė mendje ėshtė se, nėse ai
farė Sigurimi i atdheut qenka aq i fortė dhe po i kėrcėnoka Veton Surroin,
Jakup Krasniqin, Faik Graincėn pse nuk i publikon dhe nuk i kėrcėnon edhe
shpifėsit tjerė nė Ferizaj, Prishrtinė e Podujevė?! Apo, pėr tė folur me
gjuhėn Defrim Rifajt, pse nga radhėt e kėtyre tė kėrcėnuarve nuk ndodhi kur
dhe asnjėherė asnjė pritė e vrasje apo qoftė edhe njė plagosje?! Shqiptarėt nė
Kosovė, veēantė ata qė i besuan votės edhe LDK-sė e edhe AAK-sė, duhet ta
dijnė se nėse ndodhė kafshimi surroist apo thaqist i revolucionit tė vonuar
demokratik statusi i Kosovės mbetet pezull ose shtyhet bashkė me qėndrimin e
UNMIK-ut kėtu, kurse u lėshohet rrugė tipave tė atyre qė kurrėn e kurrės nuk
do tė vijnė nė pushtet me votėn e lirė. Pastaj bartja e kompetencave dhe
krijimi i plotė i sistemeve qė bėjnė shtetin e Kosovės dhe plotėsimi i
Qeverisė edhe me Ministri tė rendit dhe tė sigurisė e drejtėsisė mund tė na
zbardhė njė mėngjes me Veton Surroin kryeministėr, Hashim Thaqin Ministėr tė
policisė dhe Baton Haxhiun qė kurr nuk e kreu Fakultetin juridik por qė mund
tė bėhet Ministėr i Drejtėsisė nė njė Qeveri teknike tė cilėn aq shumė do ta
dėshirojė Beogradi. Njė kėsi Qeverie kuislinge do ti mbyllte dosjet e
vrasjeve politike pėrfundimisht dhe mė nuk do tė vlente fjala e Jusuf
Gėrvallės Nė qoftė se ėshtė shqiptar kurr mos u zbuloftė...! Sigurisht qė Kosova pastaj do tė mbetej pa
dėshmitarin mė bravuroz pėr vrasjet si ajo e Ali Ukajt, Enver Malokut, Shaban
Manajt, Komandant Drinit, Shaban Manajt, etj. Lufta speciale kundėr spektrit nacionalist politik e ushtarak nė
Kosovė po vazhdon, vrasjet e pandriquara poashtu, por Kosova ėshtė nė rrugė
tė pandalshme drejt pavarėsisė, dhe, fatkeqėsisht kėtė nuk do ta ndalin dot
as Hashimi e Vetoni e Batoni dhe fare hiq Epoka e re apo Koha dhe i
vėllai Expressi!
Edhe esetė e tilla, pėrderisa ka ende dėshmitarė tė gjallė tė kėtij
shekulli, do tė vazhdojnė nė funksion tė dritės dhe zbardhjes sė tė vėrtetės
pėr fėmijėt e atyre qė u vranė vetėm pse nuk zbatuan urdhėrat e
Gjarpėrinjėve, Bretkocave, Zhapijve dhe Hienave qė ulen sot galuc nė Epoka e
re, Koha ditore apo Expres...Fati i Kosovės ėshtė qė tė tillė ka pak,
krejt pak nė krahasimme 70 % tė votave pėrLDK-nė dhe AAK-nė... Prandaj popullata shumicė e Kosovės qė i ka besuar LDK-sė, por edhe
AAK-sė nuk duhet tė mendojė pėr shpėrngulje masive dhe azil politik nė
perėndim siē kam bėrė unė dhe pse kam kryer obligimin kombėtar edhe para e
edhe nė luftė. Sepse kėshtu ua lirojnė vendet ēiftave tė figurės jo fort
komplekse pro jugosllave tė Veton Surroit, Hashim Thaēit qė nuk mund tė
ushtrojė zanatin si nė Zvicėr dhe tė musketarėve e njerėzve si Xhavit
Haliti, Bislim Zyrapi, etj. qė me SHIK-un po tentojnė me ēdo kusht tė mos
pavarėsojnė Kosovėn sepse liria duhet tė bėhet sipas kutit tė tyre marksisit
leninist.
Shqiptarėt nė Kosovė tė udhėhequr nga Presidenti dr. Ibrahim Rugova
mbėshteten nga Washingtoni edhe sepse luftuan ideologjinė majtiste dhe
shkatėrruese qė ngriti Mure Berlini, krijoi luftėn e ftohtė dhe tash, nė
shekullin XXI pėrpiqen tė mbijetojnė me rrjete krimi tė organizuar dhe metoda
sllaviste. Mobilizimi i pėrgjithshėm sikur edhe nė vitet e mbijetesės nėn
okupimin serb duhet tė ripėrtrihet me gjithė organizimin partiak tė LDK-sė.
Peterseni dhe UNMIK-u e bashkėsia ndėrkombėtare duhet tė ketė tė qartė qka
nėnkupton vota e lirė dhe vullneti politik i shumicės nė Kosovė. Nė tė
kundėrtėn, njė protestė e mundshme e 70% tė popullatės apo ndonjė formė e
padėgjueshmėrisė qytetare do ta bllokonte UNMIK-un dhe misioni i OKB-sė por
edhe i vendeve evro-perėndimore do tė pėsonte njė rezistencė demokratike e
cila do ta kompremetonte edhe si mision e edhe si organizatė ndėrkombėtare. A do tė lejojė pėrfaqėsuesi i Sekretarit Gjeneral tė OKB-sė nė Kosovė
z. Petersen qė kjo tė ndodhė mbetet tė shihet. Por 70% e popullatės duhet tė
jenė tė gatshėm edhe pėr njė betejė demokratike nė mbrojtje tė votės sė lirė
dhe kundėr propozimeve tė Hashim Thaqit e thaqistėve e surroistėve pėr tė
drejtėn e njėfarė Kėshillit pėr vendimarrje. A thua mund tė maerr vendime
komandant Gjarpėri me 26% tė votave apo Veton Surroi me 6% nė kurriz tė mbi
70% tė votave!?
Nė historinė e shqiptarėve, kafshimet e gjarpėrinjėve e hienave, nė
mishin e trungut shqiptar kanė mbetur fatale dhe pėr kėtė kombi jeton i ndarė
nė pesė shtete. Pėr mė tepėr, ideologjia staliniste nėn petkun e komunizmit
tė cilin me pasion e kanė pėrēuar nė idealet partisė sė tyre Thaēi e Jakupi,
Vetoni e Batoni, vazhdues tė idealeve tė Fadil Hoxhės, (siē past deklaruar
Hashim Thaēi nė takim me kėtė tė fundit), nuk ėshtė asgjė tjetėr pėrveē se
njė kopje surrogate e tipit ruso-sllav tė tė kuptuarit tė demokracisė dhe
votės sė lirė. Beteja kundėr atyre qė luftuan institucionet e 2 Korrikut e 7
Shtatorit ėshtė e shenjtė. Obligon Referendumi dhe mbrojtja e denjė e
qėndrimit tė Dr. Rugovės, pėr Kosovėn e pavarur dhe demokratike.
(Ish ushtari i UĒK-sė i Brigadės Atlantiku, Arton Blakaj,
Virginia USA)
Shukrije
Bunjaku-Mani MAGJISTRALI (Kushtuar mėsueses veterane Xhemajli
Hoxha-Demaēi) Ty motėr e
madhe Xhemajlie Hoxha Yrnek tė
patėm shumė gra shqiptare Xhani tok
na digjej pėr jetėn krenare
E
varg-vistėr pas nobelistes Gonxha! Mėmė
Berishės*) dhe Marije Shllakut Apele e
zemėr shoqjashoqes shtysė Juria po
na printe e synimet premisė Lule
aguliēe qė na ftoje pas bajrakut! Idealet e
heroinave Shotė e Nekibe Edhe nėna
trime Ajshe Gėrvalla Hov e
vrull rinia dhe krejt mėhalla! Orėbardha
jonė e Palikuqit- Ibe! Xhemajlie
kep mė e lartė se kalaja Afsh
vrulli nėne ku nuk arrin belaja! *) Ajshe Berisha nga Peja, humanitare, nė vazhdėn e Nėnės Tereze
Lejla Hoti- Kastrati, shkrimtareShėnime
pėr autorenLejla Hoti-Kastrati u lind mė 15 tetor 1970 nė Vojnikė tė Komunės sė
Skėnderajt. Shkollėn fillore e kreu nė vendlindje, tė mesmen nė Turiēevc dhe
nė Skėnderaj, kurse SHLP-nė nė Prishtinė. Studion Letėrsi dhe gjuhė shqipe nė
Fakultetin Filologjik tė Universitetit tė Prishtinės. Me krijimtari letrare merret qe na shkolla fillore. Deri mė tash,
vjershat, tregimet dhe shkrimet tjera pėr fėmijė dhe tė rritur, i ka botuar
nė "Rilindje", nė "GEP", nė "Gėzim", nė
"Fatos", nė "Zėri, nė "Kosovare", nė
"Shkėndijė", nė "Flakė"...", etj. Ky ėshtė libri i parė i saj. Tash jeton nė Prizren. TregimNjė pasdreke tė bukur vjeshte, lapsi i Norės, i lėnduar kishte
udhėtuar dhe disi ishte kthyer nė shtėpi.
Nora ishte njė kolopuēe flokėshtenjė, pak mė e madhe se ēanta e saj
kaltėroshe. Kjo vocėrrake dinte edhe tė zemėrohej. Ajo, njė ditė, shkronjės A tė madhe njėrėn kėmbė ia bėri mė tė
shkurtėr e tjetrėn mė tė gjatė e disi mė tė shtrėmbėruar. Sa e keqe dukej A-ja
me njė kėmbė mė tė shkurtėr! Atė ditė shkronja A u zemėrua dhe u ankua te lapsi. Edhe
shkronjat dinė tė zemėrohen dhe dinė ku tė ankohen. Edhe shkronjėn Ė, njė ditė tjetėr, prindėrit e Norės e gjetėn
duke qarė; Nora mbi kokė ia kishte vėnė vetėm njėrėn pikė.
Veē kėsaj, ajo, duke shkruar, atė ditė, edhe lapsit ia kishte thyer
majėn. Pasi e kishte mprehur, prapė ia kishte thyer! Lapsi, qė tė tregohej disi mė i zoti, pasi kishte dėgjuar nga to pėr
zemėrimin e shkronjave, dhe pasi nuk kishte mundur t`u ndihmonte atyre dhe
vetes, kishte vendosur tė ikte nga vocėrrakja e pakujdesshme. I mllefosur, ai
kishte ardhur nė shtėpi para Norės. Mu atė ditė, Nora ishte qortuar nga mėsuesi nė shkollė, e kur ishte
kthyer nė shtėpi, ia kishin shtrėnguar veshin edhe prindėrit pėr pakujdesinė
ndaj lapsit tė zemėruar dhe ndaj shkronjave. (Marrė nga libri i shkrimtares Lejla Hoti-Kastrati: "BARDHOSHI
LEPUROSHI", Botoi "NIKOLLĖ BRATIĒI", Prizren, 1997) Popullore-(Prizren) Moti ishin takuar uku bifuku kajde minuku dhe dashi bifashi kajde
minashi. Uku bifuku kajde minuku, i kishte pasė keq punėt, sepse kishte pasė
qėlluar shumė i unėt dhe kishte shumė dėshirė dashin me fshirė. Uku bifuku
kajde minuku i tha dashit bifashit kajde
minashit:
"Mos ma turbullo ujin, bifujin kajde minujin, se vallaha,
bilaha, tallaha kam me tė hangėr, bifangėr, kajde si nė andėrr?! Dashi bifashi kajde minashi i tha pėr sė rrafshi ukut, bifukut, kajde
minukut: "Ku bifu kajde minu, po ta turbulloj unjin, bijujin, kajde
minujin, kur je ti lart, bifalt, kajde si fjalt, unė jam poshtė, bifoshtė,
kajde minoshtė?! Atėherė uku, bifuku kajde minuku edhe mė fort ėshtė idhnuar bkifuar e
i tha dashit bifashit kajde minashit: "Mos ėm bon pallavra, manavra, se tė bėj copė e grimė paēavra e
tė fshi unė tye kėmbė e krye?! Atėherė dashi
bifashi kajde minashi, mbasi pak mendoi, planin e rregulloi, e tha vet
me vete tash unė ujkun nė kokėrr tė shpinės e rrėzoj. I tha ukut bifukut
kajde minukut: "He, uk, bifuk, kajde minuk, mbasi je merakli pėr mish bifish
kajde minish, bash si baci Durmish; ti
mbėshtetu nė lis bifis, kajde minis, nė dash me hangėr mish hape gojėn
bifojėn kajde si lojėn, unė po hy nė gojėn tande bifande mbasi qė mishi po tė
kande. Uku bifuku kajde minuku e luti pėr sė nguti dashin: Tė lutėm dash bifash kajde minash fol edhe njė herė si ėshtė mė mirė
pėr mua. "Pa dėgjo mirė o uk, bifuk, kajde minuk, unė tash po foli shkurt
si nė Shkup, nė dash me u ngi mish e me fry e me ba tullum, me kėnaqur gojėn
e me ba shkumė, mbėshtetu mirė nė lis, dhe mbylli sytė, e unė drejt po tė vi
nė gojė, kjo fjalė e vėrtetė e nuk po bėj lojė. Atėherė uku bifuku fort ėshtė
gėzua e tha: "Lum pėr mua kam me hangėr mish sa tė dua"!- Dashi bifashi
kajde minashi i tha ukut bifukut kajde minukut, rri urtė e butė, mos ik, bėnu
besnik dhe mbylli sytė, se unė tash po vi, e ti lehtė e shpejt si me
automobil, sytė ti hiē mos i ēil. Uku, bifuku, kajde minuku sytė i mbylli e
hapi gojėn. Atėhrė dashi, bifashi kajde minashi edhe edhe njė herė foli: "He, uk, bifuk, kajde minuk, marakli mish me shnuk, mbasi e ke
hap gojėn po e filloj unė lojėn edhe i ke mbyllur sytė, po vi te ti duke
fishkėlluar: tyt, tyt, tyt mos u frigo, nuk kam me tė mbyt?! Shihe dashi,
bifashi kajde minashi ashtu pėr sė rrafshi, po merr turr e bifurr kajde si
burrė, e tym bifym kajde bytym ta tėrrc e rrėzoi ujkun nė rruzė tė shpinės,
ashiqare e jo tinėz. Uku bifuku kajde minuku mbet i coftė krejt o i ngrodhtė
nė kokėrr tė shpinės, ishte shtri edhe dhėmbėt i kishte zgėrdhi. Vetė e lypi
vetė e gjeti, aty mbet pėr ibret. Njė fjalė e urtė popullore thotė: - Kush ia bėn varrin tjetėrkujt,
hyn vetė brenda.
ZEQIRI E BEQIRI
Ishin kanė Zeqiri e Beqiri Nuk kishin llama kallshin qiri. Kishin shkue bashkė ushtarė, Mas tri vjete u panė npazar. Zeqiri ish shurdhan, E snijke me qit tupan. Beqiri pi thotė: "Qysh e kije plakin?" "E shita cjapin!" "More a jini tanė shnosh?" "Po e shita 35 grosh!" "Po mė vjen mirė e hosh, Si me hangėr rrush nkosh, Si nė Bukosh! Si nė Bukosh afėr Vraniqi Marakli pėr mish viēi. (Sipas revistės pėr fėmijė "Fidani" nr.
2/2004, f. 13, marrė nga libri "Njeriu Skofiar"- Jeta dhe Vepra e
Haxhi Krasniqit- botuar kohė mė parė, shkrime posmortum)
HAXHILLĖKU NĖ KOSOVĖ!(Barcoletė socialiste) Pėrse tė shkojnė aq larg nė Arabi e t`i bėjnė
gjithato shpenzime e rreziqe nga vapa, kishin vendosur qė tash e tutje
haxhillėkun ta organizojnė nė Koeosė: rreth pėrmendorės tė Skėnderbeut tė
sillen 15 herė, rreht pėrmendorė tė Adem Jashari tė sillen 40 herė, rreth
pėrmendorės tė Zahir Pajazizi tė sillen 20 herė, rreth pėrmendorės tė Nėnės
Tereze tė sillėn dy-tri herė-(sa pėr sy e faqe) dhe tė shkojnė nė Velani qė ta
gjuajnė dreqin!
Nastradini dhe djemtė e prapėNastradini nji ditė ishte tu pastru nji kanal tė flliqtė. Ju afrun do
djem atje ene pe shifshin me tė tallme. Nastradini po thotė: - Mos u mėrzit, shpirt, se je shoumė mėjrė. E di unė ku osht keq! Kėta djem u ēuditėn:
"Ēdo tė jetė kjo qė tha Nastradini?" Mbasi ikėn kėta
djemt, mbaroi punė Nastradini, mur paratė, shkoi nė shtėpi, u la edhe na dul
nė kafe, porositi edhe ni nargile. Mas sa kohėsh na erdhėn kėta djemt edhe ju
afruen Nastradinit. I thanė: - Nastradin efendi, ēishte ajo fjalė qi thae "mos u mėrzit,
shpirt, se je shoumė mėjrė"? - He, more dem! Po puna sosht turp, sido me qenė, apo jo? - Po ku osht ma keq se me pastru flliqsinat? - A, ma keq osht kur je ismeēi te agai. Se tėj je tu hongėr bukė, token
kush nė derė, agai thotė: "Shpejt, ēilja derėn!" I teket agait, tu
hongėr bukė, thotė: "Shko mbushna nji ujė tė ftotė!" Tej je tu
fjetė, ai "Shko merrna ca misra nė arė!" Domethanė qi ta prejshin
qetėsinė nė ēdo kohė. Kurse mu tani smė luen topi pi kėtu. Kom marė di
mezhitet - thotė - edhe smė ngren
kush.
Paratė e mia skanė ftohtėNjė ditė binte njė borė; njė te ftohtė, tė thante. Lushi thėrret yzmeqarin, i thotė: - Do vesh tė preē dru! - Tani? - Tani! : - Po bėn ftohtė, bie borė. - Shko merr njė legen me ujė - thotė Lushi. Vajti ja mori, ja ēoi aty. Fap! nxori njė napolon floriri Lushi,
gėlldum! e hodhi nė legent. - Ka ftohtė qy? - i tha. - Jo. - E shikon? Paratė e mia skanė ftohtė. Ēmė duhet mua pėr ty? Unė me
kėto para tė paguaj! - E - tha yzmeqari me zė tė vogėl - paratė e tua skanė ftohtė, po
ishalla u ftofsh ti me gjithė soj e sorrollop! Gjersa tė arrijmė te molla...Ishin konė shku me prashitė do argatė tu joni. Kur ja nisen, po i
thotė i zoti arės njonit argat: - A po del ti, mixha Adem, me i pri renit si i parė? (si renatar- e
tjerėt me shku mas). - Po dal, po ku i nalni renat? - Tu qajo mollė- ja kthei i zoti i arės. Mixha Adem e kqyri mollėn.
Ish konė molla shumė larg, e kti spo ja merr mendja qi mujnė me mrri deri
atje. - A gjithherė i ēoni renat deri tu molla a? - Po, gjithherė deri qaty. - Ani mirė- tha mixha Adem; - tekteri
te ēojmė renin te molla, piqet edhe molla e ulmi aty nėn hije e hamė
molla.
"Fajin e ka Shtjefni"!Pėr tė gjitha tė kėqijat qė ngjashin nė nji familje mjaft tė pasun nė
Shkodėr, faji i mbette shėrbėtorit plak, Shtjefnit Thehet gypi i kanilit,
"Shtjefni"; merrte shkrumb darka, "Shtjefni"; nuk piqej
buka nė furrė, "Shtjefni"! Nji natė vonė Shtjefni sheh se nusja e madhe nep e merr nėpėr shtėpi
dhe pyet me kujdes: - Shka asht, mori bijė, gjithė ky trazim? - Kurgja, more Shtjefen, kurgja. - Po ti fol, moj!? - Nuses sė vogėl i leu nji djalė! - Mooos, pash zotin! - Pse?! - Tesh po thonė se "fajin e ka Shtjefni"!
Mbeta tuj ta pa sherrin!- Nikollė, ta pasha hajrin, nji gotė ujė! - Nikollė, ta pasha.hajrin, nji gote venė! - Nikollė ta pasha hajrin, nji shishe raki! "Ta pasha hajrin ketė, ta pasha hajrin atė", Gjoni ja pat
nxjerrė mendėt Nikollės, shėrbėtorit. Nji ditė [Nikollės] i kėcei vneri dhe
su prit pa folė: - "Ta pasha hajrin"? More tė paēa, unė mbeta tuj ta pa
sherrin!
Trilli i vezirit dhe shkodranėtNji herė i kcen trilli vezirit e ēon e thrret nė kala disa shkodranė
e u thotė: - U kam thirrė me mė kallxue cilli asht aj krue nė Shkoder, qi qet ar
e serm. Ata priten tė gjithė prej kėsaj pvete e u bjen uji i valė! - Zoto, per sa dijmė na, ne Shkoder nuk ka kurrnji krue qi qet ujė,
se ma krue qi qet ar e serm! - Mendoni mirė deri neser nadje; neser nadje keni me ardhė kėtu e me
mė diftue... Pėrndryshej kam mu pre tė gjithė sa jeni! A mortė vesht? Kthejnė nė qytet me mend tė kresė, mlidhen nė kėshill, pvesin andej e
kėndej; askush nuk din me i dhanė maje e me diktue kronin qi qet ar e serm...
Njanit nder ta i bjen nė mend se nė Buzė tUjit gjindet nji plak i dishem
fort. Dajnė dy vetė me shkue e me i lypė kėshill. . . - Keni me i thanė vezirit- ua pret plaku- se kroni qi qet ar e serm
nė Shkodėr asht pusi i Hilės sė Marhilės, qi shet ujė nder shishe per bar e
kėshtu korr ar e serm me grushte!
Papagalli dhe elefanti nė dyuel!
-Elefanti
dhe prapagalli ishin ne ring per tu ndeshur, po elefanti e kishte per ulje me
u ndesh me papagallin, dhe keshtu filloj ndeshja e pare. Elefanti e kapi
papagallin me hunde dhe e perplasi per toke dhe papagallit i rane puplat ne
toke. Ndeshjen e dyte elefanti beri te njejten gje, po papagallit kesaj radhe
i rane te tera puplat ne toke. Elefanti e pa gjendjen dhe nisi te iki, po
papagalli u acarua dhe filloi te shajė: - HAAJDE KETUU MOR MUT, TANI QE U
ZHVESHA UNĖ PO IK TI, Ė??!!
- Njė herė Jesusi zbriti nė tokė pėr tė parė se si bėhej jeta kėtu
poshtė nė tokė kur po ecte takoi njė zezak qė po pinte njė cigare me ashash,
- Jezusi ai afrua atij zezakut edhe i thotė mė jep edhe mua njė
cigare, zezaku i pėrgjigjet - unė skam cigare tė tjera, por mund tė pime kėte
tė dy, - Ok i thotė Jezusi, e pin zezaku gjysmėn e cigares edhe ja jep Jezusit
gjysmen tjetėr, por i thotė zezaku Jezusit - mos thith shumė nė te sepse do
flasėsh budalliqe, - ok i thotė Jezusi, pin e pin Jezusi edhe e mbaron cigaren,
edhe Jezusi e sheh qė ky ishte njeri i mire edhe i thotė qe unė jam Jezusi
edhe do tė tė plotėsoj ēfarė dėshire tė duash, - zezaku i pėrgjigjet po a tė
thashė mos pi shumė cigare se do flasėsh budalliqe.
Plaku nė hall me njė derrkuc!
-
Tek merkata e gjese se gjalle ishte nje plak me nje derrkuc te majmur. Kalon
aty nje zoteri dhe e pyet: Me fal por
me se e keni ushqyer kete derrkuc qe eshte kaq i majmur? Me c'te mundem. E ve
te haje ne plehra dhe mbeturina te cdo lloji . Sa me shume ha plehra aq me
shume majmet e i shkelqen qimja, - pergjigjet plaku -Ouuuuu?! 1.000 leke gjobe!
E pse, pyet plaku. Une jam i WWF (shoqata boterore per mbrojtjen e kafsheve)
dhe te gjobis per keqtrajtim . Dhe plaku paguan gjoben. - Te nesermen e
njejta histori.... Kalon nje tjeter zoteri dhe e pyet se me cfare e ushqente
ate derrkuc qe ishte majmur aq shume.-Po me thene te drejten, i thote plaku,
- i jap nje pjate makarona me salce si pjate te pare dhe te dyte biftek ose
peshk sipas dites. Me ne fund nje embelsire nga ato qe ben gruaja ime se i
pelqejne shume . -1.000 leke gjobe! Une jam i shoqates nderkombetare per
zhdukjen e urise ne bote. Ne perpiqemi t'u sigurojme nje cope buke popullsise
se botes se trete dhe ti na i jepke derrit gjithe keto te mira. Dhe paguan i
shkreti xhaje. Te nesermen e njejta histori. Kalon aty nje zoteri dhe e pyet
se me se e ushqente derrin qe ishte aq i bukur dhe i majmur. Plaku mendohet
dhe me ne fund i pergjigjet : - Mjes per mjes i jap derrit kai 1.000 leksh
edhe ble ca ti kete qefi vete. KLAN, e permuajshme informative, E Premte, 13 Maj 2005
Historitė dhe mėritė e tė shkuarės dhe tė sė sotmes.
Qė i kanė bėrė dy personalitetet e letrave tė rreshtohen njėri - kundėr
tjetrit. Pėr shkaqe qė nuk lidhen vetėm me
letėrsinė, por edhe mė qėndrimin ndaj tė shkuarės komuniste dhe hapjes sė
dosjeve nga Iva Tico Mjaftoi vetem nje esse, e gjate gati nje faqe gazete, qe Rexhep Qosja
dhe Ismail Kadareja te regonin publikisht se marredheniet e tyre nuk ishin
ato qe dukeshin. Por perkundrazi, pertej asaj paqeje te ndersjellte mund te
fshiheshin edhe merira apo inate, te vjetra e te reja. Ne ditet qe pasuan te
parin shkrim te akademikut Qosja, komentet, spekulimet, diskutimet apo edhe
sqarimet i hodhen benzine zjarrit apo metuan te shuanin shkendijat e debatit.
Ndokush u tregua i zhgenjyer qe debati vetem sa nisi (apo vetem sa dha
shkendijat e nje nisjeje) duke arsyetuar se debate te tilla intelektuale jane
pikerisht ato qe i mungojne kultures shqiptare. Ndokush tjeter nxitoi ti
keshillonte si Qosen ashtu dhe Kadarene ulni penat!. Ndokush tjeter u ndje
i lodhur ndersa ne faqet e gazetave lexoi per te kushedisesatesaten here
tituj qe permbanin fjalet Dosje dhe arkiva... Sepse ndonese debati i dy
prej emrave me te njohur te letrave shqiptare nuk e kishte zanafillen tek
dosjet, ai kishte perfunduar pikerisht aty. Dikush e quajti keqkuptim. Kishte
qene ndoshta nje lloj gracke e (pa)qellimshme e Rexhep Qoses, brenda se ciles
kishte rene Ismail Kadareja. Ndoshta ishte edhe nje keqkuptim i thjeshte:
Qosja as qe e kishte pasur nder mend te akuzonte Kadarene per asgje, ai
thjesht sa kishte shkruar nje ese te tijen, qe ai e quan sprove, te cilen
shkrimtari shqiptar, i keqinformuar ndoshta edhe prej te tjereve, e kishte
marre si sulm personal, qe e kishte shtyre pastaj te reagonte hidhur ndaj
akademikut kosovar. Ndoshta te dy vetem sa kishin pritur rastin per te marre
hak per ndonje pakenaqesi te se shkuares. Ndoshta... Ndoshta per asnje nga
keto arsye apo ndoshta edhe per te trija se bashku Ismail Kadare dhe Rexhep
Qosja per te paren here u gjenden publikisht njeri kunder tjetrit. Duke
treguar se mbi te gjitha ata ndajne qendrime krejt te ndryshme persa i takon
se shkuares. Ajo qe ndezi zjarrin e polemikave ne shtypin shqiptar, ishte
pikerisht nje esse e Rexhep Qoses mbi te shkuaren e shkrimtareve qe kishin
jetuar nen regjimin komunist. Nje esse e titulluar Koha e falsifikimeve (qe
mund te jete lexuar edhe si loje fjalesh me titullin e Kadarese Koha e
shkrimeve) ku akademiku kosovar merrej gjere e gjate me problemin e
shkrimtareve, dikur te privilegjuar, qe ne kohen e sotme po e shesin veten si
shkrimtaret e persekutuar nga regjimi komunist. Pa permendur emra, duke e
shtrire madje problemin ne kufijte e gjithe Lindjes komuniste, Qosja ne kete
esse, pjese e librit te tij Demokracia e shperdorur, pretendon te merret
thjesht me fenomenin e rishkrimit te biografive te shkrimtareve: Sic eshte
deshmuar gjate ketyre dymbedhjete - trembedhjete vjeteve qe nga permbysja e komunizmit,
te privilegjuarit e tij betejen per jeteshkrimin e ri e bejne... E bejne edhe
me kujtime per kohen kur ishin heronj krijues te propogandes komuniste, por
heronj te dikurshem qe tani e paraqesin veten si viktima. Lexuesve te vjeter,
dhe sidomos te rinj, u behet e mundshme te mesojne se si heronjte e dikurshem
krijues kinse nuk ishin te privilegjuar, po, perkundrazi, ishin viktima: u
paraqiten pohime, situata, deklarata, kerkesa, urdheresa, perjetime, qe e
tregojne faqen tjeter, te mundimshme te jetes se tyre!
Askund ne fakt Rexhep Qosja nuk ka shkruar se Ismail Kadareja eshte
pikerisht nje nder keta shkrimtare qe po retushon te shkuaren e tij. Edhe ne
prononcimet e mepasshme, atehere kur carja mes tij dhe Kadarese filloi te
komentohej, ai nuk e ka pranuar qe kete sprove te tijen ta kete shkruar duke
pasur nder mend shkrimtarin shqiptar. Perkundrazi, essene, qe perpara se ta
perfshinte ne librin Demokracia e shperdorur dhe me pas ta botonte ne faqet
e Shekulli-t, ai e kishte botuar edhe ne shtypin kosovar qe ne janar te
vitit te shkuar. Dhe sic do rrefente vetem pak dite me pare ne nje interviste
te gjate ne Gazeta Shqiptare ideja per ate shkrim i kishte ardhur duke pare
se sa po shtoheshn intelektualet, qe po rishkruanin e po retushonin te shkuaren
e tyre. E njoh mire krijimtarine dhe jeten politike ne Prishtine, ka thene
ai ne kete interviste, -prandaj edhe nxitja e drejteperdrejte per shkrimin
me ka ardhur prej shembujve te ketushem. Kjo nuk do te thote, nderkaq, se ne
shkrimin e saj sme kane nxitur edhe shembujt prej Tirane. Pikerisht ne Tirane ai shkrim ku nuk permendeshin emrat e shembujve
do te lexohej sikur i drejtohej nje shembulli te vetem: Ismail Kadarese.
Menjehere pasi Shekulli kishte botuar pjesen e dyte te essese, rinisen te
shkruheshin edhe njehere komentet me pro e kunder hapjes se dosjeve, ndonje
koment ku Kadare cilesohej si shkrimtari qe nuk e fshihte te shkuaren ashtu
sic akuzonte Qosja... Ndersa vete Ismail Kadare, ne nje interviste dhene
gazetes Shekulli, do te deshmonte se edhe ai vete e kishte lexuar essene e
Qoses, si nje sulm qe i drejtohej pikerisht atij, duke e lidhur botimin e
artikullit te Akademikut kosovar, ne faqet e gazetave shqiptare, me daljen e
librit Nje dosje per Kadarene, liber ku drejtori i arkivave Shaban Shaban
Sinani ka permbledhur nje pjese te denoncimeve e akuzave, qe i jane bere
shkrimtarit nder vite. Por nuk ka qene vetem dalja e ketij libri, apo edhe
argumenti dosje, i hedhur nga Qosja, ai qe i ka bere lexuesit qe essene
Koha e fallsifikimeve ta lexojne sikur i kushtohej Kadarese. Nje sere
paragrafesh, ku Qosja flet per shkrimtare, qe sot po fshijne nga e shkuara e
tyre veprat te cilat dikur ia kushtonin regjimit; qe po perpiqen te
rishkruajne e te retushojne te shkuaren; shkrimtare qe dikur ishin te
privilegjuarit dhe te glorifikuarit e regjimit dhe qe sot shfaqen si me te
persekutuarit e tij; shkrimtare qe te tjeret u botojne dosjet... te gjitha
keto duken si te shkruara per Kadarene. Sepse kur flitet per fshehje te
veprave te shkuara, te gjithe kujtojne se si Kadareja nuk i permend me
poezite e tipit Ku ti kerkoj rrenjet e tua Parti. Apo kur flitet per
shkrimtare te privilegjuar e te glorifikuar, qe sot shfaqen si me te
persekutuarit, nuk mund te mos mendosh Kadarene si Shkrimtarin zyrtar te
periudhes komuniste, qe perkthehej e botohej ne France, por qe pas 90-es,
duke filluar me Ftese ne studio e me nje sere librash, ku si asnje
shkrimtar tjeter rrefen vetveten, argumenton se si ne kohen e diktatures ai,
duke qene me i privilegjuari, ishte nderkohe edhe me i perndjekuri. Ka pasur
me dhjetera arsye, qe duke lexuar essene e Qoses te mendosh se ajo i
kushtohet vetem Ismail Kadarese. Sepse ndonese te dy, nepermjet faqeve te
shtypit kane thene se marredheniet e tyre neper vite kane qene teper te mira,
kane pasur edhe te tjera momente kur jane shigjetuar prej se largu.
Nese Ismail Kadareja vetem tani arriti qe publikisht te shprehte
pakenaqesite e veta ndaj Rexhep Qoses, ky i fundit e kishte bere kete qe ne
vitin 1973. Atehere kur ne librin e tij Panteon i rralluar, ndersa
analizonte letersine shqipe, ate qe shkruhej ne Shqiperi e Kosove, do ta
quante Kadarene kolonel te prozes shqipe, i cili ka arritur te jete vetem
nje ushtar modest ne frontin e kritikes. Nje mendim ky qe duhet ti kete
bere pershtypje shumekujt, sepse jo me kot ende mbahet mend dhe citohet.
Vetem pak dite me pare, ne intervisten e tij dhene ne Gazeta Shqiptare,
Qosja ka rrefyer se -ky ne te vertete ishte nje veshtrim per permbledhjen e
shkrimeve kritike dhe eseistike te Kadarese me titullin Autobiografia e
popullit tim ne vargje. Ne ate kohe, kur ne Kosove sadopak ishte zbutur
qendrimi i regjimit jugosllav ndaj kultures shqiptare, une shkruaja edhe per
vepra letrare, qe botoheshin ne Tirane. Ne ato shkrime Qosja rrefen se nder
te tjera kundershtonte edhe realizmin socialist, perpiqej te komprometonte
bazen e tij teorike dhe keshtu edhe kuptimin e tij. Kisha iluzionin, -ka
thene ai ne interviste, -se ashtu mund tiu ndihmoja sadopak kolegeve te mi
shkrimtare ne Shqiperi. Natyrisht se e beja kete me kujdes, qe te mos demtoja
marredheniet mes institucioneve kulturore e shkencore te Shqiperise e te
Kosoves, qe sapo ishin vendosur. Ismail Kadare, si autor i popullarizuar edhe
ne Kosove, me permbledhjen Autobiografia e popullit ne vargje me behej se
paraqitej si mbrojtes autoritativ i realizmit socialist, qe qortonte
shkrimtaret e tjere kur i dukej se tradhtojne premisat e asaj doktrine!. Ne
intervisten e tij ne Gazeta Shqiptare Rexhep Qosja ka rrefyer se per
bindjet e tij ishte e kuptueshme dhe e nevojshme qe te bente kritiken e
Autobiografise... se Kadarese. Sic kishte qene e kuptueshme qe edhe perpara
kesaj, perpara botimit te Panteonit te rralluar, te bente edhe nje kritike
me te rrenjesishme te romanit Dasma. Pikerisht te atij romani qe sot vete
Kadareja e quan romanin e tij me te dobet, por qe ne Shqiperine komuniste
cilesohej si nje nga veprat me te mira te realizimit socialist, romani qe
duhej te ishte shembull per shkrimtaret e tjere. Ne kete sfond, kritika qe
Qosja i kishte bere ketij romani, i kishte shkaktuar mjaft reagime kunder ne
Prishtine, gje te cilen ai e ka rrefyer edhe pak dite me pare, teksa ka
pranuar te vendoset serish ne rolin e kritikut. Duke thene permes Gazetes
Shqiptare ate qe deri tani eshte thene vetem ne biseda kafenesh apo ne
rrethin e atyre qe njihen si kryqezuesit e Kadarese: Me romanet e tij te
botuara pas viteve 90-te Ismail Kadare, mjerisht, nuk e ka arritur nivelin
artistik te romaneve te tij me te mira te para ketij viti. Nuk kam shpjegim
se pse nuk e ka arritur ate nivel! Jo me pak e cuditshme per mua eshte se per
carsye ne Shqiperi ende nuk kemi roman te rendesishem, roman te madh, per
kohen e diktatures komuniste!.
Por nuk kishte qene vetem qendrimi ndaj letersise se Kadarese ai qe
kishte bere qe te krijohej opinioni se pertej asaj maredhenieje shume te
mire zyrtare, fshihej edhe ndonje meri e vjeter. Pershembull mbahet mend
edhe nje tjeter qendrim kritik i Qoses ndaj Kadarese, qendrim qe ne fakt nuk
ka te beje me letersine. Kur ne vjeshten e vitit 1990, shkrimtari ishte
larguar per ne France, per te ndikuar e pershpejtuar (sic do te thoshte vete)
rrezimin e komunizmit, ne nje interviste te Zeri i Amerikes, qe do te
botohej me germa te medha edhe te Zeri i popullit, Qosja e kishte kritikuar
kete veprim: Jo vella, vendi yt nuk eshte Franca. Vendi yt eshte atdheu,
Shqiperia. Kesaj deklarate Kadareja nuk i eshte pergjigjur asnjehere, te
pakten jo publikisht. Madje te gjitha veprimet e mepasshme, perfshire ketu
edhe botimin ne France te librit te Qoses Vdekja me vjen prej syve te tille
me parathenie te Kadarese, duket se deshmojne se nuk ruante ndonje
hatermbetje. Prandaj edhe kur ne intervisten e tij ne Shekulli, ai e ka
akuzuar Qosen se: me shume se per te ndihmuar te verteten, ai, mesa duket,
ka dashur tu vije ne ndihme ca miqve te tij, me te cilet ka lidhje te
ngushta, pikerisht atyre qe hapja e arkivave i ka vene ne pozita aspak te
lakmueshme, botuesi i Toena-s, qe ka publikuar librin e Qoses, ka nxituar
te deklaroje se Kadareja eshte keqinformuar dhe prandaj ka reaguar kaq
ashper. Ne fakt njefare keqinformimi duhet te ekzistoje. Apo me mire te themi
keqleximi midis rreshtash. Sepse Kadare shkruan per Qosen se mendoj se
kerkon te heqe vemendjen nga thelbi i ceshtjes: te hapen ose jo arkivat. Se
fundi, me aq sa kuptohet nga teksti eshte kunder hapjes. Ne kohen kur Qosja
deklarohet se dosjet duhet te hapen. Vetem se kjo duhet bere me anen e nje
ligji te vecante. Dosja eshte e besueshme, ka thene ai disa dite pas
intervistes se Kadarese, -vetem ne qofte se eshte dosje autentike, e hapur
te prani te komisionit shteteror te krijuar kastile per hapjen e dosjeve.
Dosjet e tjera, qe shpallin ne internet grupe individesh, organizata e
shoqata te ndryshme, qe botojne individe te ndryshem, te hapura pa pranine e
komisioneve shteterore, dosjet me dokumente privatisht te perzgjedhura,
lejojne mundesine te quhen, edhe po sqene te tilla ne te gjitha rastet,
dosje te fallsifikuara. Serish Qosja nuk permend emra: por a nuk eshte nje
permbledhje e tille, privatisht e perzgjedhur, edhe libri i Shaban Sinanit
Nje dosje per Kadarene? Apo ky eshte nje tjeter lexim subjektiv mes
rreshtave? Dhe nese, serish ne te njejten menyre, do ta lexoje edhe vete
shkrimtari shqiptar, atehere shtypi ndoshta do te kete nje raund te dyte te
polemikes: Rexhep Qosja - Ismail Kadare.
Shkruan: Xhafer LeciMė rastis tė pėrseris, si edhe nė shkrime tjera, ku kam thenė: se
LDK-ja ishte organizata mė e madhe dhe mė e fuqishme nė historinė e Kosovės,
cila punonte drejt pėr arritjen e aspiratave tona shekullore, pėr pavaresinė
dhe institucionalizimin e shtetit tė Republikės Demokratike tė Kosovės.
Gjithashtu Dega e LDK-sė nė Gjermani, ishte mė e madhja e Mėrgatės shqiptare
dhe promotori i themelimit dhe organizimit te degėve tjera nė Mėrgatė. LDK-ja
nė Mėrgatė ishte hambari, trepēa e te gjitha arritjeve e sukseseve tona, si
arsimi, shėndetėsia, zbutja e varfėrisė, e mė vonė, organizimi dhe pėrkrahja
fizike, materiale morale etj., tė luftės tonė ēlirimtare 1998-1999, kėtė
parti apo lėvizje organizative, e udhėhiqnin njerėzit mė tė devotshėm e tė
dijshėm, si: Dr.Ibrahim Rugova, akademikėt Fehmi Agani, Mark krasniqi, Idriz Ajeti e shumė tė
tjerė. Prandaj edhe populli ua kishte besimin dhe ua jepte votėn, qė ata tė
udhėheqin me popullin. Por qė tani, pėr fat tė mirė, kaluan situatat e rėnda, tė cilat
kishin per qellim zhdukjen tonė totale kolektive, e qė nuk guxon tė harrohet
kurrė; ka ardhur koha tė ndryshojmė formėn e organizimit. Nė Europė duhet tė formohet lobi shqiptar, siē i kanė popujt tjerė,
pėr ndryshe, tani gjashtė vjet pas luftės kėtu nė Mėrgatė mbahen tubime
vullnetare, pa ndonjė efekt tė madh kombėtar. Ky nuk ėshtė vetėm mendim im,
por edhe i shumė bashkatdhetarėve. Me ketė rast i kam parasysh edhe
mospajtimet, tė cilat mund tė dalin nga subjektetet partiake gjatė dhe pas
formimit tė lobit. Do tė flitet p.sh. pse nuk u zgjodh ky apo ai njeri, i
kėtij apo atij krahu politik etj.? Votat janė ato tė cilat vendosin dhe kjo
ėshtė forma e veteme demokratike.
Secili nga ne duhet tė ketė parasysh ēėshtjen tonė kombėtare dhe duhet
lėnė anash interesat, fėrkimet dhe dėshirat personale etj.
Kaluan 6 vjet pas luftės nė Kosovė dhe pėr ta vizituar Mėrgatėn
erdhėn disa fuksionarė tė LDK-sė nga Kosova, por asnjėri nuk solli ndonjė
program, rregullore apo platėformė pėr njė ristrukturim tė ri organizativ tė
saj, etj. Por as nuk kėrkuan ndonjė
punė konkrete nga Dega e LDK-sė nė Gjermani! Pėr riorganizimin e Mėrgatės
sonė nuk u interesuan as qeveritė e deritanishme tė Kosovės. Neve tani nuk
kemi neveojė pėr tubime sa pėr ta lavdėruar njeri-tjetrin. Njėri ndėr kėta
vizitorė ishte edhe Agim Krasniqi, funksionar i lartė i LDK-sė dhe deputet nė
Parlamentin e Kosovės, i cili me njė rast kėtu nė Kirchheim/Teck, nė vitin
2002 pati thėnė: edhe me 5 veta, nėse nuk keni mundėsi mė shumė, mbani
Aktivet dhe Nėndegėt e LDK-sė dhe bėni aktivitete tė reja, pa dhėnė sqarime
se pėr ēka duhet vazhduar aktivitetet, ose tė thotė se cili ėshtė programi mė
i ri nė bazė tė cilit lypset vazhduar aktivitetet mėrgimatrėt tanė.
Posaēėrisht ai duhej tu shpjegonte mėrgimtarėve, anėtarė tė LDK-sė, se pėr
ēfarė arsyesh duhet mbajtėur mė tutje aktivet e LDK-sė, kėtu nė Perėndim,
nėse kėto nuk janė mė nė gjendje qė tė japin ndonjė kontribut ose aktivitet
konkret, i cili lidhet dhe shėrben nė tė mirė tė ēėshtjes sonė kombėtare.
Diskutimet dhe bisedat e kohėve tė fundit nėpėr tubime, bėhen vetėm sa pėr ta
kaluar radhėn. Ato nuk kanė atribut zyrtar dhe nuk lidhen me organizime
institucionale, pra mė shumė janė vullnetare ose private. Nė pyetjen e njė
bashkėatdhetari drejtuar z. Agim Krasniqi se a keni sjellė ndonjė rregullore
te re nga Kosova? Ai u pėrgjigjigj: "Jo"! Vetėm pėrkujtimin
e dėshmorėve e shoh si punė obligative dhe tė nevojshme, por as kėtė,
jo nė mėnyrėn siē po veprohet ndaras,
secila parti po pėrkujton dėshmorėt e krahut tė vet politik. Kėtė ndarje
duhet qė institucionet qeveritare nga Kosova ta vejnė mbi binarė normalė,
edhe pse i kam parasysh rrethanat e vėshtira nė kėtė aspekt. Pėrpos kėsaj,
kam parasysh edhe shumė gjėra tjera, por po pėrmend njė, e cila ėshte tejet
me rėndėsi:
Pse i lamė
nė harresė miqtė tanė Gjermanė, pėr tė cilėt jo vetėm dje dhe sot, por edhe
nesėr kemi nevojė pėr ta. Kosova ka nevojė gjithherė pėr miq, siē janė
gjermanėt. Dikur ata flisnin dhe pėrkrahin fuqishėm kėrkesat tona legjitime
pėr Kosovėn Republikė, kishin respekt tė lartė pėr kėrkesat e popullit
shqiptar tė Kosovės pėr liri dhe pavarėsi, tė cilat shtroheshin nėpėr
protestat tona tė cilat i mbanim anė e kėnd Gjermanisė, si dhe nė shumė
shtete tė Perėndimit. Ata merrnin pjesė nėpėr tubime dhe tryeza tė ndyshme,
qė organizonim ne kėtu nė Gjermani, nė kuadėr tė LDK-sė dhe pastaj u shkruanin institucioneve
gjermene qė ta ndihmojnė popullin shqiptar politikisht, ekonomikisht dhe
moralisht. Po pėrmend se vetėm pas pėrfundimit tė luftės mė 1999, organizata
shumė e njohur joqeveritare gjermane "Kapanamur", tė cilėn e drejton
z. Neudeck, ndėrtoi me mijėra shtėpi nė Kosovė, etj.
Miqtė tanė gjermanė, politikanė dhe diplomatė, jo vetėm se i harruam
ne kėtu nė Gjermani, por ata u harruan edhe nga udhheqėsit tanė nė Kosovė!?
Ne vetėm kur tė jemi ngusht ose kur kemi halle, iu afrohemi miqve dhe
shokėve, sepse po shihet qartė se pas ēlirimit ranė dhe u ndėrprenė tė gjitha
kontaktet me gjermanėt, si ato politike ashtu edhe ato miqėsore? A nuk do tė
ishte mė e drejtė dhe mė e ndershme qė ata miq tanė, qė sot u zhgėnjyen me
ne, jo vetėm Dega e LDK-sė nė Gjermani, por edhe institucionet tona nė
Kosovė, ti ftoin nė ndonjė vizitė nė Kosovė dhe tiu shprehim falenderime
pėr gjithė atė qė kanė bėrė pėr Kosovėn dhe popullin shqiptar nė pėrgjithėsi. Shtrohet pyetja: kur do t`i lėmė anash thashethemet, kurthet,
kurdisjet etj., qė nuk janė gjė tjetėr, vetėm hasmėri tė pa nevojshme dhe
shumė e dėmshme pėr ne? Kur them tubime vullnetare, duhet treguar shembuj
argumentues.
Nė januar 2005, p.sh. nė Rotweil u mbajt dy vjetori i rėniės sė
kolonel Tahir Zemajt. Me 23 prill 2005 nė Allendorf afėr Gisenit, u mbajt 6 vjetori i
rėniės sė heroit tonė Sali Ēekaj, dhe nė tė dyja rastet kishte afėrsisht nga
100 veta tė pranishėm, bile nė njė bisedė me njė shok, ai mė tha: Xhafer, i
kam numėruar tė pranishmit pėr Sali Ēekun, ishin vetėm 76 veta.
Kjo flet qartė pėr nevojėn e riorganizimit tė Mėrgatės sonė, por flet
edhe se sa pak ėshtė e angazhuar Dega e LDK-sė nė Gjermani, qė ta mbajė
anėtarėsinė tė bashkuar rreth vetes. Kurse mė 7 maj 2005, Dega e LDK-sė kremtoi 15 vjetorin e ekzistimit
tė saj, ku pėr dallim nga tubimi i pėrvjetorit tė heronjve Zemaj dhe Ēeku, ku
mora pjsė me disa shokė, pasi qė ndieja obligim moral, kombėtar dhe njerėzor
ndaj tyre, nė kėtė tė fundit nuk dėshirova tė marr pjesė, edhe pse jam
aktivist dhe anėtar i LDK-sė, qė nga ditet e para tė themelimit tė saj. Nė
mbrėmjen e 7 majit, mė telefonuan tre shokė, njėri nga kėta, Selim Koca i
Polacit tė Drenicės, aktivist militant dhe i pa lodhshėm kurnjeherė, mė pyeti
se pse nuk isha sot nė tubim? Nuk kam dashur me marrė pjesė, i thashė bacės
Selim. Pse?- mė pyeti ai. Pėr arsyen- i thashė- se unė nuk pranoj mirėnjohje
nga ata tė cilėt nuk mbajė mend se deri mė sot kanė bėrė ndonjė aktivitet qė
ia vlen tė pėrmendet. Mirėnjohjet pėr anėtarėt dhe aktivistėt e LDK-sė nė
Gjermani, ėshtė dashur tė ndahen qė moti, e jo me kaq shumė vonesė dhe
dorėzimin e tyre ėshtė dashur ta bėjnė ata qė kanė dhėnė ēdo gjė pėr
mbarėvajtjen e LDK-sė, kėtu si z. Shaban Bobaj, Tefik Kallaba, etj.?! Pra, nga kėta qė sot veē lavdėrojnė njėri-tjetrin
dhe pa nevojė humbin kohė, nuk dėshiroj tė marr kurfarė mirėnjohje. E pyeta
bacėn Selim se sa veta ishin tė pranishėm nė tubim, mė tha pėrafėrsisht 230
veta, dhe kėshtu mė thanė edhe dy aktivistė tjerė, por mė shumė nuk kishte!
Tė tre shokėve qė bisedova me ta iu thashė: a nuk ėshtė turp pėr ne, kur
vetėm para dy javėsh nė pėrkujtimin e heroit tonė mė tė dashur, Salih Ēeku,
ishin tė pranishėm vetėm 100 veta, kurse tani pėr ndarjen e mirėnjohjeve
morėn pjesė rreth 230 veta, anipse nė gazetėn Bota Sot ,me 9 maj 2005, f.
24-25 z. Miftar Halili (ish Dragidella), sekretar i Degės si dhe gazetar i
kėsaj gazete, shkruante se nė tubim ishin tė pranishėm 400 pjesėmarrės, dhe
kjo ska rėndėsi pėr tė, sepse ne jemi tė mėsuar qė pėrherė ti rritim gjėrat!?
Miftari shkruan edhe pėr njėfarė ekscesi ku, po e citoj:
Tandemi i mirėnjohur Hafiz Gagica-Donika Gėrvalla, u dalluan para
anėtarėve dhe sipatizuesve tė LDK-sė, me njė eksces, me tė cilin ata tentuan
tė zhvlerėsojnė punėn e kėsaj Dege, ku pėr njė kohė tė gjatė dhanė njė
kontribut tė ēmueshėm. Kontributi i madh i tyre sikur po venitet me sjelljet
e tyre ndaj partisė qė i ngriti, derisa pėr Hafiz Gagicėn, i cili gjatė fushtės
sė fundit zgjedhore, tentoi tė grumbullojė anėtarė dhe vota pėr njė parti
tjerėr, e cila dėshtoi deri nė themel, tash si duket ka vendosur tė kthehet
edhe njėherė nė LDK, sjelljet e tilla janė tė pritura, ēuditemi se atij i
bashkangjitet, sikur dikur, edhe Donika Gėrvalla. Ata nė prezencėn e rreth
400 musafirėve, kur udhėheqsi i tubimit i ftoi tė marrin mirėnjohjet, e
refuzuan njė gjė tė tillė. Ata me ketė gjest i dhanė njė shqelm edhe
aktivitetit tė tyre dhe respektit qė kanė pasur tek anėtarėsia e qė tashmė e
kanė humbur plotėsisht", pėrfundon citati.
Kush ishte
udhheqėsi i tubimit qė i shpėrndante mirėnjohjet, artikullshkruesi nuk ia
permend emrin!? Ndėrsa mė datėn 21 shtator 2004, kryesia e Degės sė
LDK-sė nė Gjermani, mbajti njė tubim me titull: Apel qytetarėve tė Kosovės
qė tė dalin nė zgjedhjet e 23 tetorit, ku ndėr tė tjera thuhet edhe kjo nė
vazhdim: Kryesia e Degės sė LDK-sė nė Gjermani, debatoi edhe pėr dorėheqjen
e katėr anėtarėve tė kryesisė: Hafiz Gagicės, Bashkim Lecit, Nezir Fejzės dhe
Nail Rexhės, tė cilėt japin dorėheqje nga fuksionet qė kanė pasur nė LDK, por
jo edhe nga anėtarėsia. Pasi qė ishte dėshirė dhe vullnet i tyre pėr t“u
liruar nga funksionet qė kanė bartur deri mė tash, tri dorėheqjet u pranuan
unanimisht, ndėrsa pėr pranimin e dorėheqjes sė Hafiz Gagicės, 16 ishin pėr
dhe dy kundėr. Z. M. Dragidella (tani Halili), shkruan se Gagica punoi pėr njė
parti, e cila nuk pati kurrnjė sukses, por nga ana tjetėr, mė 21 shtator
2004, shkruante se Gagica dhe ata tė cilėt u larguan nga kryesia e degės sė
LDK-sė, mbeten antarė tė saj! Pse atėherė nuk tha se Gagica nuk ėshtė mė
anėtar i LDK-sė, sepse ėshtė duke punuar pėr njė parti tjetėr, por tani? Pra,
nėse Gagica ka devijuar qysh atėherė, atėherė pse ti ndahet sot mirėnjohje!? H. Gagica e ka refuzuar marjren e
mirėnjohjes, por z. Dragidella nuk tregon se pas diskutimit tė shkurtėr tė
Gagicės, masa e tėra i ka duartrokitur mė shumė se kujtdo tjetėr nė atė
tubim, me pėrjashtim tė 4-5 anėtarėve tė kryesisė dhe pėrpos kėtyre, tė
gjithė tė tjerėt janė pėrshendetur me z. Hafiz Gagica dhe zonjėn Donika
Gervalla. Kėtė ma kanė pohuar disa pjesėmarrės nė kėte tubim dhe ajo ēka
shkruan sekretari i tanishėm i Degės, alias gazetari i BS M. Dragidella,
nuk mė bėn kurrnjė pėrshtypje, sepse sjelljet e pahijshme tė disa anėtarėve
tė kryesisė aktuale, i kam pa me kohė me njė pesimizėm dhe si tė dėmshme,
qysh nė vitin 1998, nė Albstdt, nė mbledhjen e Nėndegės sė LDK-sė pėr B.W.,
kur ėshtė vėrejtur qartė luhatja e tyre me projektin e rregullorės sė re tė Degės,
nėse nuk gaboj, tek Neni 8 dhe 12, me tė cilin kėrkohej shkėputje e saj nga
qendra e LDK-sė nė Kosovė, rregullore tė cilėn atė ditė dėshironin qė ta
aprovonin me aklamacion, pa u vėrejtur nga masa. Mirėpo unė si kryetar i
Aktivit tė LDK-sė nė Kirchheim/Teck, e kundėrshtova njė gjė tė tillė dhe fill
pas meje kėtė e bėnė edhe disa anėtarė tjerė. Ti ore z. sekretar, apo gazetar
si dhe shumė tė tjerė, qė ishit aty tė pranishėm, pse heshtėt?! Bile ky
Miftari edhe me atė rast, por edhe
mėpastaj, nė ēdo tubim shkruante dhe e lavdėronte vetėm emrin e Hafiz
Gagicės, sikur nė rradhėt e partisė sonė nuk kishte aktivistė tjerė qė punonin dhe vepronin
mirė dhe drejt! Miftari ėshtė dashur qė atėhere, pra nga viti 1998, tė shkruaj
se kryesia e atėhershme nė krye me z. Gagica, deshi qė ta shkėpuste Degėn mė
tė madhe tė LDK-sė nė Diasporė, gjegjėsisht atė nė Gjermani, nga Qendra e saj
nė Kosovė!? Dhe ja tani me kaq vonesė,
Miftarit i paska rėnė ndėrmend tė shkruaj keq dhe nė frymėn negative pėr H.
Gagicėn?! Siē e thashė mė lartė, nuk kam dashur tė marr pjesė nė 15 vjetorin e
themelimit tė Degės sė LDK-sė, pikėrisht pėr arsyet e lartėpėrmendura, edhe
pse mė ishte ndarė njė mirnjohje, tė cilėn po tė isha prezent, nuk do ta
pranoja, ngase mirėnjohjet ėshtė dashur tu ndahėn aktivistėve tanė mė herėt
dhe me njė ceremoni tė organizuar nė nivelin mė tė lartė partiak.
Sa i pėrket Gagicės, mendoj se ai ka vepruar drejt, kur e ka refuzuar
mirėnjohjen, sepse ai ka merituar njė
tretman mė tė mirė nė LDK, se sa qė tė injorohet nė kėtė shkallė, ai dhe e
gjithė puna dhe kontributi i tij qė e ka dhėnė pėr tė mirėn e LDK-sė dhe tė
vendit. Njė mirėnjohje pėr tė nga ata tė cilėt nuk ishin dhe as nuk janė sa
hija e tij, do tė bėnte gabim po ta pranonte, prandaj, ka vepruar me menēuri
dhe drejt politikisht, kur e ka refuzuar kėtė mirėnjohje. Por, natyrisht se
Gagica, si dhe shumė tė tjerė, qė kanė punuar mbi njė dekadė nė LDK, kanė
bėrė gabime gjatė punės dhe kryerjes sė detyrave kombėtare, por gabimi mė i
madh, sipas mendimit tim, ėshtė se pse ne ende nuk po mbushemi mend nga
gabimet tona!?!
Maj 2005, Gjermani Shefki Ollomani
(Kushtrim poetik) Rend, o Shqiptar, mbi akull, mbi ngrica,
Ngjeshi armėt, mpreh sakica! Rend, o Shqiptar, mbi therra, driza e murriza Mprehi shpatat, mpreh dhe shtiza! Rend, o Shqiptar, mbi zjarre, mbi vullkane,
Godit armiq, ndal tufane! Rend, o Shqiptar, mbi plumba, tanksa, topa,
Tė plasė greko-sllavi, tė ēmendet Europa! Rend, o Shqiptar, pėrmes robėrisė e pushtimit, Me paqė, me luftė,
drejt ribashkimit! Rend, o Shqiptar, rend sot, rend tani,
Kullė krenare, - me pushkėn nė frengji! Rend, o Shqiptar, mbi borė, nėpėr stuhi,
Nėpėr shtrėngata, pėr ēlirim dhe pėr liri! Rend, o Shqiptar, rend me turr, me furi,
Me liri nė gji, pėr Nėnėn Shqipėri! Rend, o Shqiptar, krah pėr krah, me besa besė,... Nga Ulqini nė Preshevė, nga Tivari nė Prevezė! Rend, o Shqiptar, mbi bajoneta, shpatėn zhvish,
Nga Durrėsi nė Veles, nga Arta nė Nish! Rend, o Shqiptar, me hapin vigan, armikun plandos,
Nga TreguRi nė Florinė, nga Janina nė Leskoc! Rend, o Shqiptar, rend me vrap, mos u tremb,
Perandoria greko-sllave, - duhet shemb! Rend, o Shqiptar, rend, rend, rend,
Shqipėria etnike, - mė i bukuri vend! Rend, o Shqiptar, pėrmes territ edhe ferrit, Rrugės sė fitores, rrugės sė nderit! Rend, o Shqiptar, me pushkė, me penė nė dorė,
Me flamur nė ballė, me krushq e dasmorė! Rend, o Shqiptar, nėpėr shekuj, mijėvjeēarė,
Tmerro pushtuesė, gjakos sundimtarė! Rend, o Shqiptar, mbi varre, mbi llogore,
Mposhte vdekjen, korr fitore! Rend, o Shqiptar, drejt horizonteve qiellore, Si heronjtė e pavdekshėm, si Shqiponjat arbėrore! Rend, o Shqiptar, ditė e natė, nėpėr vite,
Nėpėr fshatra e qytete, - flamurin lart valėvite! Rend, o Shqiptar, nėpėr mjegull, nėpėr tym,... Pėrmes suferinės,
nėpėr baltė, nėpėr lym! Rend, o Shqiptar, vatėr mė vatėr me durim, Pa pajtim ska ēlirim, pa unitet ska bashkim! Rend, o Shqiptar, rend kryelartė, pa ngurrim,
Rend pėr liri, - me trimėri e guxim! Rend, o Shqiptar, me vrull, me forcė uragani,
Nė tokė si Anteu, nė qiell si Titani! Rend, o Shqiptar, po tė pret e thėrret vatani, Me zjarr si Prometheu, me parzmore dardani! Rend, o Shqiptar, shpat mė shpat, krua mė krua,
Herė skyfter e fajkua, herė kulshedėr e drangua! Rend, o Shqiptar, legjendė e
gjallė, epike,
Lėsho kushtrimin, - bjeshkėve kreshnike! Rend, o Shqiptar, luan me zemėr fisnike, Ngrite nė kėmbė, - gjithė Shqipėrinė etnike! Rend, o Shqiptar, me forcė titanike, Ēliroje, bashkoje, - Shqipėrinė ilirike! Rend, o Shqiptar, Zgalem nė furtuna, Hije tė ka lufta, qėndresa e puna! Rend, o Shqiptar, tė priftė e mbara, tė bekoftė Zana,... Shkėmb graniti, - zog shqiponje nė tramundana! Rend, o Shqiptar, nėpėr rrugė, nėpėr sheshe,
Lundro mbi dallgė, sfido rrebeshe! Rend, o Shqiptar, mbi fusha, male, pėrmbi dete,
Drejtėsinė, fitoren,
kombin ke me vete! Rend, o Shqiptar, pėrmbi kodra, breg mė breg,
Herė si Leka i Madh, herė si Skėnderbeg! Rend, o Shqiptar, pėrmbi tokė, nėpėr qiell,
Terrin bėhe dritė, dritėn Hėnė e Diell! Rend, o Shqiptar, sikur tigri kur sulmon, Nga luftėrat vjen, drejt luftės shkon! Rend, o Shqiptar, me flakadan tė lirisė, Lartėso vendin, - ndero pragun e shtėpisė! Rend, o Shqiptar, koha mos tė shkelė, Rroki armėt, merrė mburojė dhe helmetė! Rend, o Shqiptar, rend, vrapo, turru sot e pėrjetė, Shqipėria e bekuar, - kurrė mos mbesė e shkretė! Rend, o Shqiptar, pishtarėt e lirisė ndezi, Me zjarrin nė zemėr, me armėt pėr brezi! Rend, o Shqiptar, shpėrthe qiellin e zi, Lėsho rrezet e diellit, - tė ndrisin mbi Shqipėri! Rend, o Shqiptar, nėpėr prush, nėpėr hi,
Shqipėrinė e ndarė, - NJĖ bėhe pėrsėri! Rend, o Shqiptar, rend, mos hezito,
Rend pėrpara, - mos vendnumėro! Rend, o Shqiptar, rend, fluturo,
Betejė pas beteje, - mos u dorėzo! Rend, o Shqiptar, buēit, si orteku gjėmo,
Fortesė legjendare, - mbi bedena qėndro! Rend, o Shqiptar, mos u step, marsho,
Ballin lart, gjoksin hapur, liri fito! Rend, o Shqiptar, ngrite kokėn, mos duro,
Shpėrthe zinxhirė, burgje,
pranga shkatėrro! Rend, o Shqiptar, rend e mos ndalo, Pėr bashkimin e Shqipėrisė, - lufto, lufto! Rend, o Shqiptar, mbi flatra tė zogut, Alpeve Shqiptare, Fushės sė Pollogut! Rend, o Shqiptar, mbi krahėt e sokolit, Shpateve tė Sharrit, malit tė Tomorrit! Rend, o Shqiptar, Fushės sė Kosovės, Kreshtave tKorabit, Grykės sė Rugovės! Rend, o Shqiptar, trojeve tEpirit, Luginės Vardarit dhe shtratit tė Drinit! Rend, o Shqiptar, Rrafshit Dukagjinit, Mbi valėt e Vjosės dhe tė Shkumbinit! Rend, o Shqiptar, rend me topuz e sokėllimė, Tė prin Muji e Halili, - me Gjergj Elez Alinė! Rend, o Shqiptar, si rrufeja kur shkreptinė, Natėn bėhe ditė, - ndriēo Shqipėrinė! Rend, o Shqiptar, o i Pari i Dheut, Rrėnjė e patharė, Feniks i Atdheut! Rend, o Shqiptar, mbi kal tė Skėnderbeut, Lidhi cep mė cep, - kufinjtė e Mėmėdheut! Rend, o Shqiptar, me anije e pėrmbi huta, Me Agronin, nė Kotorr, po tė pret Teuta! Rend, o Shqiptar, ndriēo porsi ylli, Ndero Shqipėrinė si Bato, Pirro e Bardhyli! Rend, o Shqiptar, Shqipėrisė deli zot, Tregoi botės mbarė, - se je trim, je patriot! Rend, o Shqiptar, pėrmbi gjemba, flakė e barot, Bashko trojet e Shqipėrisė,- si i Madhi Kastriot! Rend, o Shqiptar, qė nga Atlantida, Krahapur, krenar,
tė pret Ilirida! Rend, o Shqiptar, trojeve tė Pellazgjisė, Mbille farėn tonė, - anembanė Ilirisė! Rend, o Shqiptar, brigjeve tIlirisė, Mburojė e pėrkrenare, - bėju Arbėrisė! Rend, o Shqiptar, bjeshkėve tArbėrisė, Shqipe dykrenare, themel i Shqipėrisė! Rend, o Shqiptar, kufinjėve tė Shqipėrisė Roje e Kosovės, Iliridės, Malėsisė e Ēamėrisė! Rend, o Shqiptar, rend, tutje nė pėrjetėsi,
Pėr bashkim e liri, rend pėr ardhmėri,...!
Rexhep Bunjaku/njė cikėl vjershashQetėsi ledhatim dhe butėsi prore gjeta nėn buzėqeshjen tėnde e nėn hije tė dashurisė sate freski oh, Nėnė shpirtin sa ma trande Arsyeja e fjalės Sate ishte kurdoherė si era e trėndafilit nė verė e veshur me bukuri dhe plot erė oh, Nėna ime e dashur jetėmjerė Magjepsės ėshtė shijimi nėn tėnden dashuri qė ma mbushi jetėn me lumturi kėnaqėsi pėrkdhelje e bukuri shėndet hare dhe gjallėri Idhull je pėr mua dhe do tė jeshė prore e zėri yt i ėmbėl tinėllon si simfoni hyjnore nėn qiellin e kaltėrsive qiellore nga thellėsia e shpirtit tėnd engjėllore Lavdia dhe krekosja snuk ishin pėr Ty caku por si e si dashurisė t`i jepej haku se pėr kot nuk ėshtė derdhur gjaku pėr Atdhe sė bashku i riu dhe plaku Etika Jote gjithmonė ishte mirėsia vetėflijimi fisnikėria dhe miqėsia e mbi tė gjitha ishte e nėnės dashuria vetėmohimi modestia dhe atdhetaria Mė 10 mars 1964 (gjatė shėrbimit ushtarak
nė ushtrinė jugosllave nė Knin tė Dallmacisė) Pėrulu dhe falu o udhėtar e udhėtare se kėtu prehet Nėna shqiptare Flijoi dheeeten edhe djalin flijoi vėllain edhe
burrin i flijo sytė dhe iu shterrėn e flijo sė fundi edhe
jetėn U la nė djersė, ndau kafshatėn punoi ditėn, punoi
natėn trupi iu kėrrus, u tha dhe u ter shpirti i saj flakė
sikur nė ferr Mallkoi ditėn edhe natėn shkaun, shtetin e tij
e pushtetin gjyqin, gjyqtarė dhe policien qė ia shfarosėn
famijen E luste Zotin, Perėndinė nipėrve e mbesave t`ua
falte shėndetin vashave e djemve jetėn dhe vullnetin burrit e vėllezėrve
burrėrinė e dinjitetin Nėnės shqiptare shpirti iu pėvlua u dogj, flijoi dhe u
martirizua lot e gjak derdhi pa pushua kundėr skllavėrisė
duke luftua Pėr tė dashurit Nėna ra fli dhe si pisha Ajo u
shkri vdekja mizore e rėmbei e kėnaqėsi kurrė nuk
shijoi Prishtinė,
12, maj 1992 /Kushtuar
dėshmorėve te popullit, kushėrinjve Feriz dhe Xhevdet (Faik) Guri)/ Lumja nėna qė i lindi edhe babai qė i rriti lum Atdheu e lum prindi qė tė tillė trima nė dritė i qiti! Lum familja bujare- Guri fshati Nikaj burrė mbi burri qė pati trima si Ferizi dhe i vėllai Xhevdet Guri! U blatuan dhe ranė fli nė luftė me shkaun pėr liri pėr Atdhe, komb e besnikėri Kosovė, Shqipėri dhe Iliri! Nuri i tyre po na pri` pėr mirėqenie lumturi pėr vėllazėri e dashuri pėr shqiptarė e shqiptari! Kėta petrita sypatrembur janė me ne! Jo, s`kanė vdekur ata rrojnė dhe jane gjallė nė luftė me shkaun ballėpėrballė! Nikaj, mė 22
prill 2001 Plangprishės dhe i shpirtshitur sahanlėpirės e vasal i ritur i shėrbeu qenėrish shkaut "vėlla" me pėrulje pėrbuzėse e temena e nė fund shkau e shpėrbleu e trodhi dhe e shkėrdheu ia msakroi motėr e vėlla gjyshėr, nipa, fėmijė e gra dyfytyrėsh larash i paturp nuk di pėr nder as pėr turp shiti nderin dhe dinjitetin vatrėn e shenjėt dhe indentitetin Kishte Nėnė bujar e fisnike shpirtdėslirė e kreshnike por vetė ngeli qyqar e tradhtar duke leh si qen e pėllet si gomar! Prishtinė, 5
mars 2002
DYSHIMET PĖR NJĖ RAST TRAGJIK (NĖ SHTATĖ VJETORIN E
TRAGJEDISĖ) Shkruan: Haxhi Sadriu Pranvera e shumėfolur, ajo pranverė e shumėpritur me ditė, me muaj,
me vite, por edhe me dekada - arriti. Ishte pranvera e vitit 1998, ishte ajo
pranvera qė bashkė me gjelbėrimin e natyrės e me aromėn e luleve, e solli
edhe aromėn e luftės, e me aromėn e luftės ishte edhe aroma e lirisė, aromė
tė cilėn e don tėrė Kosova. Kėtė aromė po e grishte edhe regjioni i Rekės sė
Keqe, mė sė pari Smolica, aty ku u formua edhe shtabi pėr Rekė tė Keqe. Pra,
tė gjitha rrugėt e regjionit Gjakovė-Deēan tė ēonin nė njė pikė. Nė kėtė pikė
shkonin pėrfaqėsuesit e fshatrave tė tjera pėr tė marrė udhėzime pėr
mobilizim dhe armatosje; shkonin shumė vullnetarė pėr tė luftuar, shkonin
shumė tė tjerė pėr tė ēuar gjėra tė ndryshme ushqimore, pra me njė fjalė,
morali pėr luftė dhe pėr liri ishte shumė i madh, por qė nė fillim u pa
mosarganizimi dhe papėrgjegjėsia. Me shpresė tė madhe se nuk do tė zhgėnjehen, e pėr obligim qė kishin
ndaj atdhut, me urdhėr tė shtabit filloi shkuarja e organizuar pėr armatosje
pėr nė Shqipėri. Mė 20, 21, 22 prill tė vitit 1998, duke ecur me orė tė tėra
kėmbė, e kaluan kufirin famėkeq kosovar, me tė vetmin qėllim: armatosje dhe
kthim nė vatrat e luftės.
Terreni i thyeshėm shkrepave tė maleve tė Padeshit e tė Hasit tė
Thatė, i bashkonte luftėtarėt e lirisė nė njė vend, nė magazet e UĒK-sė. Por
nė kėtė vend, nė vend qė tė mirėpriten e tė iu shtohet morali pėr luftė, ishin
zhgėnjyer nga pritja e keqe dhe fjalėt fyese qė iu kishin thėnė nga njerėzit
me uniforma. Aty kah ora 10 e datės 22 prill, thirren tė gjithė tė tubohen nė
njė vend, ishte atmosferė gėzimi, sepse mendonin se do ti harrojnė vuajtjet
e do tė armatosen, siē iu kishin premtuar, e tė kthehen me armė nė dorė, e
nėn emblemėn e UĒK-sė, tė rreshtohen nėpėr brigadat ēlirimtare, por gėzimi u
shndėrrua nė hidhėrim, se personi qė kishte filluar tiu mbante fjalim,
fjalėn e parė e kishte filluar me sharje nė adresė tė Rugovės, Bukoshit, por
edhe tė gjithė atyre qė ishin aty, ku nė atė moment kishte reaguar njė
vullnetar nga Nivokazi, duke i thėnė: si i quan ti tradhtarė ata, kur populli
i do?- por ai prapė vazhdon nė stilin:Unė flas e ju nuk guxoni tė flitni!-
gjė kjo qė bėri qė nga kėtu tė fillojė dėshpėrimi. Nė mėngjesin e 23 prillit, numri i vullnetarėve kishte arritur
shifrėn 1500, sa vetėm nga Carrabregu i Deēanit kishin ardhur 250 veta, qė
kishin udhėtuar mbi 18 orė. Kah ora 9 e kėsaj dite, thirren pėrfaqėsuesit e
grupeve tė tubohen nė njė vend, ku kishte filluar fjalimin personi i cili nuk
u prezentua, duke thėnė se do tė prezentohet nė Kosovėn e lirė. Nė fillim i njoftoi
pėr mungesėn e armėve, duke e fajėsuar qeverinė e Bukoshit, siē tha pėr
bllokim mjetesh, prandaj ai kėrkoi nga tė gjithė tė kėrkohet strehim nė
Shqipėri, apo pėr njė kohė sa mė tė shkurtė tė lėshohet Shqipėria, e ēka
ėshtė mė tragjikja, kėrkoi tė dorėzohen ato armė qė posedonin kosovarėt. Pa e
pėrfunduar fjalėn ky patriot, filloi tė flasė pėrfaqėsuesi i Brovinės, duke
iu drejtuar folėsit paraprak: na paēi nė qafė, nuk ėshtė hera e parė qė
tradhtohet populli, mė mirė tė na thoni ju mashtruam, se sa ti fajėsoni tė
tjerėt, e sa i pėrket armėve, ato armė tė cilat i kemi, nuk i dorėzojmė, se
skemi ardhur pėr ti dorėzuar, por pėr tė marrė, dhe u largua nga kėtu duke
thėnė:A do tė thotė kjo se po pėrsėritet Tivari i Dytė pėr kosovarė?- sepse
edhe i Pari kishte filluar nė Shqipėri!. Kėshtu polemikat kishin vazhduar
dhe ishte vendosur tė formohet njė grup pėr tė shkuar kinse nė shtab nė
B.Curri, ndėrsa qė rrugės pėr nė B. Curr, ishin kapur nga policia shqiptare,
ku ishin mbajtur disa orė nė arrest. Dikur nga ora 12 e 30 minuta po tė kėsaj
dite, rrethohen depotė e UĒK-sė bashkė me 1500 kosovarėt, por jo nga ēetnikėt
e Beogradit, po nga policia shqiptare, nė pozitat luftarake tė dy palėt.
Policia shqiptare nga Tirana kėrkon qė nė njė afat prej 30 minutash tė dorėzohen
tė gjitha armėt qė posedonin kosovarėt, nė tė kundėrtėn do tė hapin zjarrė.
Kurse nga kosovarėt dėgjohej zėri: pėr sė gjalli armėt nuk i dorėzojmė, por
edhe skemi plumba pėr ju; pas nja njė ore nė pozita luftarake, policia
kthehet prapa. Retė e zeza paralajmėronin zi e tradhti, ndėrkohė qė shiu i imėt
filloi tė bjerė, paralajmėronte lotėt e nėnave e tė nuseve qė do tė mbesin me
duar nė gji. Duke rėnė terri i kėsaj dite tė zezė, filloi edhe marshimi drejt
shtigjeve tė vdekjes, nė sytė e tė gjithėve rridhnin lotėt e zhgėnjimit,
pezmi kishte arritur kulmin, ashtu siē arriti edhe fundi i jetės pėr disa
luftėtarė qė vdiqėn nė kėtė natė. Nė marshin qė filloi me shpresė se do tė
ktheheshin kah kishin ardhur, pas iu shkonin pėrcjellės tė padėshiruar pėr tu
kthyer diku afėr kufirit. Pra, siē thuhet, nė kėtė mėngjes janė vrarė 19 kosovarė e disa tė
tjerė janė zhdukur; nė tė gjitha drejtimet kishte pasur prita nga ēetnikėt
serbo-sllavė. A thua pse?! Athua pati tradhti; a thua do tė ndriēohet kjo
tragjedi e fillimit tė luftės, pra e ditėve tė para tė luftės, e tė
pėrgjigjet dikush pėr kėtė Tivar tė pėrsėritur? Me siguri se po, e kėtė mė sė
shumti e dėshirojnė ata qė e pėrjetuan kėtė marsh dėshtues, sepse kėtė
dėshiron Hereqi i Gjakovės, i cili humbi 12 pishtarė tė lirisė, e dėshiron e
tėrė Kosova.
Arkivore- Si nihilistėt,
poashtu edhe apologjetėt - janė rrenacakė dhe armiq tė ēdo pėrparimi dhe tė
ēdo lirie - Dita e Luftėtarėve tė Rėnė, ėshtė Dita e Dėshmorėve
tė Kombit, ėshtė njėra prej ditėve mė tė shėnuara, ėshtė Dita e Ringjalljes
sė tyre, mbi sakrificat e gjakun e tė cilėve qėndron Shqipėria, qėndron liria
jonė.
Martirėt, pra, janė fondi i pavdekshėm i memorjes
kolektive shqiptare. Tė Rėnėt e Kombit janė, pa dyshim, pjesa mė e ēmuar. Njė
komb dallohet
se kė nderon, edhe unė mendoj, se mė tė mėdhenj se
ata qė vdesin pėr liri- nuk ka. Ata janė njė faktor i fuqishėm i bashkimit,
pavarėsisht nga bindjet e tyre politike, janė pa parti. Partia e tyre, do tė
thosha, ėshtė- liria. Martirėt, pavarėsisht nga mosha, janė tė pavdekshėm,
ata pėr moshė kanė pavdekėsinė. Nė pėrgjithėsi, ata kanė qenė njerėz tė thjeshtė,
por tė gjithė kanė qenė tė mėdhenj nė vdekje, prandaj do tė nderohen
pėrgjithmonė. (Nga
Ekspozča e presidentit Sali Berisha, nė Ditėn e Dėshmorėve, mė 5 Maj 1993, te
Varrezat e Dėshmorėve nė Tiranė, pėrpara Lapidarit impozant Nėna Shqipėri) Tė nderuar pjesėmarrės tė kėtij Tubimi Pėrkujtimor: Familje tė
Dėshmorėve, Bashkėluftėtarė tė Dėshmorėve, , tė rinj e tė reja, burra trima e
gra burrėresha, pleq e plaka, pionierė, vogloshė dhe vogloshe dhe simpatizues
tė luftės tonė tė Shenjtė pėr Shqipėrinė Etnike,- ju pėrshėndes
pėrzemėrsisht; nga Reparti i Kardiologjisė ku, i jam nėnshtruar njė analize
paraprake- pėrfundimtare, nė prag tė intervenimit kirurgjik nė Zemėr, mė 23
tė kėtij muaji, pėr shkaqe tė sėmurjes tė: stenozės, dobėsimit
(insuficiencia) tė mirtales dhe tė aortės. Adresa momentale: Inselspital: 3010-
Bern, Ndėrtesa 37, Reparti nr.27-A, fjeta nr.226, tel.: 031/632 72 84.- Falėnderoj edhe atė qė do ta shtyp dorėshkrimin tim, dhe atė qė do ta
lexojė kėtė paraqitje time, me njė kėrkesė- lutje: qė dorėshkrimi im
origjinal, i shkruar me dridhje duarsh e me gulēe fyti, pėrmes syzave dhe
syve tė vesuar lotėsh, nė prag tė moshės 60-vjeēare;- por, falė natyrės dhe
traditės kombėtare (psikologjisė shqiptare), me njė memorie zenitore,- qė
dorėshkrimi im origjinal t`i prezentohet Tubimit dhe mjeteve tė informimit
publik, si dėshmi e demant, se nuk jam njė rast psikiatrik- sikur qė
shkruajnė renegatėt e Kolonės Pestė, nė lėpushkat e veta tė neveritshme.
Tė mos na hutojnė as befasojnė, kur nė lėpushkat e veta botojnė edhe
fotose dėshmorėsh, pas tė cilave fshihet prapavija tinėzare e rikthimit tė
monizmit tė urryer gjakatar. Kaq, vetėm si vėrejtje pėr vigjilencė tė shtuar dhe pėr njė mobilizim
rreth Partisė Rimėkėmbja Kombėtare Shqiptare, rreth Ushtrisė Ēlirimtare tė
Kosovės, dhe rreth Lartėmadhėnisė sė Tij, Mbretit tonė Leka Zogu, me njė
kėshillė tė vogėl: tė mos i ngjajnė Deklaratat e Tij, deklaratave tė Ilir
Hoxhės, - pėr shfajėsimin ( e kotė) tė baballarėve;- ashtu sikur qė ėshtė
vepruar keq me glorifikimin ose mohimin e figurave tjera politike apo
letrare-kulturore. Sot ėshtė Dita e Dėshmorėve- Dita e Ringjalljes Kombėtare: midis nesh
ėshtė fryma liridashėse e dėshmorėve, ajo frymė qė na ngrohė e na jep afsh tė
ri e forca dhe enrgji tė reja, pėr beteja qė na presin, pėr ngadhnjimin
pėrfundimtar mbi armikun e urryer. Me fotoset e tyre e kemi stolisur Sallėn:
ne i shiqojmė me pėrulje, me admirim e me krenari, pse i patėm tė tillė
trima, tė cilėt na prinė dhe i dolėn zot atdheut nė kohėt mė tė vėshtira,- pa
pėrfillur raportin e forcave. Zija Shemsiu kishte 35-vjet, Rexhep Mala
33-vjet, Nuhi Berisha 23-vjet!!! Ca prej tyre ishin tė martuar dhe i lanė
gratė me fėmijė, tė tjerėt as arritėn tė martohen e as tė studiojnė. Ata
ishin nėn kontrollin dhe mbikėqyerjen rigoroze tė armiqve dhe tė
karrieristėve tė ēmendur antikombėtarė e antinjerėzorė: ata tipa jua nxinin
jetėn atėherė, duke jua ndaluar burset dhe punėsimin, duke i pėrjashtuar e
difenrencuar. Atyre, antikombėtarėve dhe antinjerėzorėve, do tė jua ndalojmė,
qė dėshmorėve tanė tė jua pėrmendin emrat me gojėt e tyre tė flliqura,
pėrderisa nuk e rrjepin mukozėn e gojės, tė gjuhės e tė buzėve tė pista. Duhet t`i pranojmė gabimet tona tė rėnda, qė nė emėr tė njė uniteti
utopik, lejuam qė keqbėrėsit e bashkėpunėtorėt e armikut, tė futėn nė vende
udhėheqėse nė pėrgjithėsi, e nė veēanti, nuk duhej lejuar qė t`i fusnin duart
e tyre tė ndyta dhe tė pėrgjakuara, nė thesarėt e djersės popullore. Andaj,
ata tė cilėt jua mundėsuan kėtė, dhe ata tė cilėt bashkėpunojnė dhe i
mbrojnė, tė luftohen pa mėshirė- krahas armikut tė jashtėm gjakatar. Tė
demaskohen, tė njollosen e tė stigmatizohen faqe botės: nuk bashkohet rryma
antikombėtare me rrymėn kombėtare;- kjo ėshtė jashtėshkencore, dhe kėtė gabim
ta pėrmirėsojmė menjėherė. Edhe dėshmorėt po na shiqojnė neve: dhe po na shiqojnė me njė dozė
shprese e me njė dozė dyshimi;- dhe duke na pyetur njėnganjė e tė gjithve
tok;- nė duam ne apo nuk duam t`i ēojmė pėrpara amanetet e tyre??? Dėshmorėt gjenin zgjidhje edhe pėr ēėshtje tė mėdha, kurse ne
grindemi edhe pėr vogėlsira mizerabėl!? Nuk janė burra ata qė flasin fjalė
joburrėrore. Bėjnė veprime tė palejueshme e skandale,- dhe ne i ruajmė- pėr
kur!?! Prandaj, Betimit Solemn, duhet t`i shtohet edhe ky pasus, pas emrit
tė Skėnderbeut: Betohem nė portretet e Dėshmorėve tė Kombit dhe nė idealet e
tyre, se do t`i zbatojmė njėpėrnjė amanetet e tyre, nė mėnyrė tė pandėrprerė
dhe nė kontinuitet. Me kėtė rast duhet tė pėrmendim dhe tė vėmė nė spikamė edhe Martirėt
e Lirisė: Nuha Igrishta, Mustafė Bunjaku, Sefedin-Sefa Hajzeri, Serbeze
Vokshi, Halil Berisha etj. tė cilėt nuk ranė drejtpėrdrejtė nga plumbat e
armikut,- por drejtpėrdrejtė nga tortura dhe pasojat e luftės tonė
shumėvjeēare: ata ishin tė inkuadruar nė lėvizje, qė nė moshėn e tyre tė
njomė, dhe nuk i pėrballuan dot torturat ēnjerėzore dhe mizore, qoftė mbi
trupin e tyre, qoftė mbi kurmin e popuullit tonė liridashės e lirigrishės;-
iu ra pika nė zemėr a nė tru, vdiqėn nga tuberkulozi a kanceri, apo nga njė
sėmurje me dhembje tė tmerrshme eshtrash nga dajaku i shkjeve mizorė dhe i
hyzmeqarėve tė tyre shqiptarė. Unė pėrmenda vetėm pesė Martirė tė Lirisė: tė cilėt kanė pasur lidhje
me mua apo me familjen time, pra shokėt tanė tė ilegales e tė armėve;- po
regjistri i tyre ėshtė i gjatė, dhe detyra jonė ėshtė t`i evidentojmė
njėpėrnjė: Kėtė detyrė bėn Shoqėria jonė Atdhetare pėr Luftėtarėt e Rėnė tė
Kombit Shqiptar, me qendėr nė Tiranė e me Degėn nė Prishtinė, me oraganin e
vet:Pėr mėmėdhenė. Kurse kėtu nė Diasporė, nė kuadėr tė Bashkėsive
Shqiptare, qoftė nė nivel tė Kantoneve apo tė Shteteve tė Perėndimit, e
kryejnė Kėshillat Humanitare-Atdhetare Lumo Skendo pėr Luftėtarėt e Rėnė tė
Kombit Shqiptar. Dega e Prishtinės: Kemi botuar tri broshura Gaku i lirisė- dhe janė
nė vazhdė tė botimeve broshura tjera tė reja me biografi dėshmorėsh. Ja prezentimi
konkret i tri broshurave tė tilla, tė botuara: nr. 1, 2, 3. Me kėtė rast nuk bėn tė mos i demaskojmė plagjiatorėt e Skenderajt
(shtatė anėtarė tė njėfarėsoj kryesie, me nė krye kryedemagogėt: Ibrahim
Ēitaku, Nasuf Shabani, Skėnder Hamza!!!), tė cilėt nuk u bashkuan me ne
paraprakisht tė konstituuar, e ta formonin Nėndegėn, apo Aktivin e
Skenderajt;- por formuan njėfarėsoj shoqate, e cila as qė paskėsh
ekzistuar ndonjėherė!!! Atė rrenė me bisht, e botoi Rilindja- paēka se ka
qenė mirė e informuar!!!- qė atėherė e sot kanė ngelur vetėm me ofiqet, sepse
vetėm pėr ofiqe e paskan pasur!!! Tė luftohet ēdo njėri, qė me sjelljet e veta tė ēoroditura, prish
imazhin e shqiptarit e tė Shqipėrisė. Sot kemi dy Shqipėri: Shqipėria
Jugperėndimore e lirė, dhe Shqipėria Verilindore e robėruar. Ashtu sikur qė u
bashkuan dy Gjermanitė, do tė bashkohen edhe dy Shqipėritė, se s`bėn. Si Pozita si Opozita serbe- janė njėsoj: pa mjekra a me mjekra- punė
leshi ėshtė!! Kushdo qė i pėrkrahė ata,- ėshtė nė lajthitje apo mashtrues,
dhe do tė pėrgjigjet. Ata mund tė na e ndalojnė kthimin nė Kosovė ( me
ushtrinė e policinė e tyre militariste), por nuk mund tė na e ndalojnė tė
luftojmė e tė vdesim pėr Kosovėn tonė, pėr Shqipėrinė Etnike.
Mė 3 Shtator ėshtė 10-vjetori i Masakrės Serbe tė Paraqinit: sa padi
nė Gjykatėn e Hagės ka bėrė ministri i drejtėsisė, z. Halit Muharremi!!? Andaj, tė mėsohemi t`i dėnojmė kundėrvajtjet dhe veprat penale nė
rrafshin kombėtar dhe ndėrkombėtar. Armiq tė boshnjakėve liridashės ishin:
Micotaqisi, Jasushi Akashi, ministri i jashtėm i Italisė, dhe njė oficere
italiane, e cila pati deklaruar:Mė vie keq pse myslimanėt morėn shumė (51%),
e serbėt morėn pak (49%)!!! Pa humbur kohė, ta marrė dėnimin e merituar ēdo kush qė do ta flasė
edhe gjysmė fjale kundėr nesh.
E duhet ta thadrojmė mirė e mirė nė kokat tona: se Shqipėria Etnike
pėrfshinė Shqipėri e Ēamėri e Kosovė ( me shprehjen- Kosovė, kuptojmė edhe
gjysmėn e Maqedonisė, trojet tona nėn mini- Republikėn e Montenegros tė
llapaqenit Bullatoviē: Tuz, Plavė, Guci, Hot e Grudė, Martinaj...dhe
Toplicėn;- kjo e fundit ėshtė ca mė e madhe se sa Kosova brenda kujve tė
sotėm. Atje, vėrtetė qė, ka mbizotėruar elementi serb, por tapitė janė
tonat, dhe muhaxherėt shqiptarė tė shpėrngulur me dhunė nga solldateska serbijane,
duhet tė kthehen nė trojet e veta stėrgjyshore tė braktisura nga dhuna
barbare serbijane. As ka nevojė tė zgjatemi mė tepėr, por, tash e kėtu do t`iu Raportoj
Dėshmorėve: Shqiptarėt e Knatonit tė Bernit (sikur edhe mė gjerė nė
Diaporė-Kosovė-Shqipėri), janė tė ndarė, pos tjerash, edhe nė dy grupe tė
mėdha: 1. Tė vjetėr dhe 2. Tė rinj. Jo pėrnga mosha, po pėrnga stazhi i
azilit e i rezilit!! Ata nuk luftojnė pėr liri, ata luftojnė pėr ofiqe!! Ata
zhvillojnė luftė ndėrpartiake, ca mė tė vrazhdė se ēdo luftė qytetare, fetare
ose edhe racore!!! Kėtu jua theksoj dhe jua spikas rankoviqistėve invalidė-psikikė: ja
mikrofoni, na flisni pak- konferencė!?!- pse ore nuk dilni!?- tema tė
nxehta!?- ēfarė lidhje keni ju me popullin!?- gjakpirėsa e thithėlopė!!- por
populli nuk ėshtė lopa larė as lopa galė, qė t`i thithin viēat e palėpirė!!-
paēin faqen e galės!! E hetoj se dėshmorėt po zymtėsohen, kurse Rexhep Malės po i zbret
dora kah revolja e markės Sig!- kurse Nuhi Berishės po i shkon dora te
dardha-ujcė!- siē e quante me humor bombėn Kragujevka. Tentimi i pėrvetėsimit tė dėshmorėve nė baza partiake, ėshtė
keqpėrdorim i jetės dhe i veprės tė vetė dėshmorėve Dėshmorėt janė njė faktor i fuqishėm i bashkimit, pavarėsisht nga
bindjet e tyre politike, ata janė pa parti. Partia e tyre, do tė thosha,
ėshtė- liria. (Sali
Berisha) Veprimtari mund ti ndėrrojė dhjeta parti, derisa ta gjejė partinė e
vet. Prandaj, tė identifikohet me partinė e ēastit tė rėnies, pėr ta
pėrvetėsuar pėr kapital politik tė njė partie,- ėshtė keqpėrdorim i jetės dhe
i veprės tė dėshmorit: sepse ata nuk e dhanė jetėn pėr njė parti, por pėr njė
popull. Pra, paraqitja e ngushtė partiake, ka pėr pasojė ngushtimin dhe
tkurrjen e lavdisė sė dėshmorit. Pėr kėtė arsye, familjet e dėshmorėve duhet tė jenė tė departizuara. Pėrse? - pėr arsye se nė tė
kundėrtėn, ato bien nė konflikte partiake dhe i bėjnė njė shėrbim tė keq
dėshmorit. Bashkėsia Shqiptare ėshtė e departizuar, dhe nė kuadrin e saj
vepron: Kėshilli Humanitar-Atdhetar Lumo Skendo pėr Luftėtarėt e Rėnė tė
Kombit Shqiptar. Ky Kėshill tubon njė armatė anėtarėsh- hulumtues tė
biografive tė dėshmorėve, nga burime tė ndryshme: nga familja e ngushtė dhe e
gjerė, nga shkollat, nė tė cilat ka kaluar dėshmori, nga shokėt e punės e tė
luftės, tė ushtrisė etj. Mundėsisht diēka tė shkruar: haritme shkollash,
letra nga ushtria, ose ndonjė thėnie apo mesazh?- biografitė e dėshmorėve
kurrė s`konsiderohen tė pėrfunduara;- ato vijimisht e pandėrpre, ndriēohen
dhe begatohen nė pakufishmėri ndėr breza.
Veton Sorroi ka shkelur me tė dyja kėmbėt mbi
gjakun e xhaxhait tė vet dėshmor!! Shkruan: Kadri Mani Skandalet e Veton Surroit janė tė kahershme dhe tė njėpasnjėshme; ato
janė tė stivuara nė tė gjitha paraqitjet e tija antidemokratike dhe
armiqėsore, krahas armiqve tė brenshėm e tė jashtėm- kundėr pavarėsisė dhe
kundėr sovranitetit tė Kosovės. Nė varganin e veprave tė tija antinjerėzore, tė fundit janė:
paraqitja skandaloze brutale nė Parlamnet, kur nga pozitat e veta prej njė
plangprishėsi, e quan Kryeparlamentarin:
"autokrat"-"matuf"-"rrugaē"!!! Dhe pas asnjė
arsye. Kurse ne me fakte do t`i pėrplasim nė surratin prej idioti epileptik
se vetė Vetoni ėshtė edhe autokrat edhe matuf edhe rrugaē- pa thonjėza.
Te lėpushka e vet e neveritshme "Koha ditore", e datės 2
maj 2005 f. 2, me arrogancėn e fodullėkun e njė mėsuesi tė demoduar tė zotit
Remko, Kryeadministratorit tė Kosovės ia jep notėn-plus, Kryetarit tė Kosovės
ia jep notėn-minus!! Vdetėm veten e vet e ka harruar pa e notuar!! Dhe me
kėtė punė notimi, mua mė ka obliguar. "Ibrahim Rugova, kryetari i braktisur qė tė
tjerėt ia kryejnė punėt"-
ėshtė nėntitull i Veton Surroit, idiotit epileptik, nip i Heroit tė Popullit!!
Ai tip i hurit dhe i litarit, sikur ėshtė pėrbetuar, jo qė ta ēojė nė vend
amanetin e xhaxhait dėshmor, por qė tė shkel me tė dyja kėmbėt nė gjakun e
xhaxhait dėshmor!?! Dhe krijesat e mjera tė anėtarėsisė "Ora", kėtė
njuk e shohin!? Nuk i shohin ato paudhėsi tė tja as "komentatorėt"
e tij tė pistė, poashtu antiinstitucionalistė.
Dhe veton shpifaraku, vijon: "Njė dėshtim tjetėr Rugovėn, qė e bėn meritor tė jetė minusi i
javės, ėshtė edhe heshtja e tij lidhur me tėrė atė qė po nddodh nė rezidencėn
e tij nė Velani, pėrfshirė masat shtesė tė sigurisė sė tij nga policia, si
dhe informacionet e botuara nė media, se aty ka pasur bastisje". Ja, edhe ku do t`i fus hundėt nuhatėsi shėrbėtor i atentatorėve: pse
ato masa shtesė!?! Ngase ato masa shtesė, ua kanė vėshtirėsuar punėn
atentarėve barbarė e tradhtarė, mizorė-bizarė-zuzarė, argat i tė cilėve ėshtė
bėrė edhe Nipi i Dėshmorit tė popullit!! Pse Veton Surroi me kompani, me autoritete serbe
janė tė tė njėjtit taborr? Kėtė nėntitull e zgjodha nga arsenali i shpifėsit, nga editoriali i
tij te revista e vet: "Globi internacional" Nr. 5- 17 mars 2001, f.
3:" Pse guerilja shqiptare nė Maqedoni dhe autoritet e kėti vendi janė
tė tė njėjtit taborr", ku nuk lė ghė pa i sharė pjesėtarėt e Uēpmb-sė!!!
"ndaj akteve tė dhunės tė shkaktuara nga guerilja e re shqiptare ka qenė
ka qenė se dhuna nuk nevojitet,se objektivat e shprehur politikė do tė
arrihen nėpėrmjet procesit politik. (...) Nė tė, ndonėse nė duke tė parė
kundėshtarė, janė nė njė taborr me autoritet maqedone dhe aventura guerilase
shqiptare, tė cilėt krijojnė mitin e ri tė kufirit". Tanimė lexuesit e dinė se kjo pėrbėn njė gėnjeshtėr tė turpshme
antishqiptare, kurse Veton qyqi vėrtet ėshtė nė njė taborr me Boris Tadiqin
dhe me Vojisllav Koshtunicėn, tė cilėt po te ajo lėpushkė dhe po nė faqen 2,
kėrkojnė kompromis dhe luftė vendimtare kundėr pavarėsisė tė Kosovės!! Atėherė qėllimet dhe pozicionet janė tė qarta: karrieriste dhe
antishqiptare!! "PDK-ja" dhe "Ora", nė tė
njėjtėn kohė diēka duan e diēka nuk duan!! Kėta janė ata qė e kritikonin Rugovėn pse "shkonte" nė
Beograd, pokėta tash e kritikojnė Rugovėn pse nuk do tė bisedojė me Beogradin
dhe vetė ata bėjnė turr kah Beogradi!?! Ata e akuzon Rugovėn dhe LDK-nė pėr
pacifizėm dhe poakėta shpallnin moratorium!?! Kėta janė tė njohur e me damkė
pisė pėr pasurim nė menyrė kndėrligjore, me uzurpime e me kėrcėnime, tash
dalin nga pozita e tė pandehurve, nė rolin e akuzuesve pėr krime ekonomike
dhe politike!?! Vetė ndėrkombėtarėt mezi e patėn gjetur Bajram Rexhepin "me duar
tė lame", sepse qė tė gjithė ishin me duasr tė pista, tash fėt e fėt,
sakaq pra, i lanė duar prej Pilatit!! "Ka disa vjet qė qė jam shprehur se duhet tė ketė kontakte tė
drejtpėrdrejta politike, natyrisht nė praninė e ndėrkombėtarėve", ka
thėnė Surroi nė njė intervistė pėr Radion B-92"- plagjiat i kopjuar nga
Dr. Ibrahim Rugova, i cli thekson vijimisht atėherė e sot, se nė bisedime
duhet tė marrė pjesė pala e tretė avropiane ose amerikane!! Veton Surroi ka shkelur me tė dyja kėmbėt mbi gjakun e xhaxhait tė
vet dėshmor!!
Nė pranverėn tani tė largėt tė vitit 1913, pa u mbushur as gjashtė
muaj nga dita historike e shpalljes sė pavarėsisė sė Shqipėrisė nė Vlorė, nė
Tristė sėrish u mblodh ajka politike dhe intelektuale shqiptare nė njė
kongres tjetėr gjithėshqiptar dhe qė po ashtu i kushtohej shtetit dhe tė
ardhmes sė Shqipėrisė. Shqiptarė, emrat e tė cilėve kishin domethėnie pėr kohėn dhe mė vonė,
u mblodhen nė kėtė qytet jashtė kufijve etnikė kombėtarė pėr tė rrahur tema
kombėtare, nuk ėshtė sqaruar pėrfundimisht nga historianėt nėse kishte
pravijė tjetėr, por qė kanė vėnė nė dyshim qėllimin e pastėr tė atij kuvendi,
pavarėsisht nga pjesėmarrja e personaliteteve mė tė shquara kombėtare, roli
pozitiv i tė cilėve pėr ndėrtimin e shtetit shqiptar nuk mund tė kontestohet. Ky kuvend, qė nga pjesėmarrėsit e tij u quajt Kongres Shqyptaar i
Trieshtės, ndonėse nga studiuesit pėrmendet kalimthi, duket se padrejtėsisht
ka mbetur nė margjina tė historisė, nė mos tjetėr pėr tendencat e shfaqura nė
tė. "Zėri" e boton nė tėrėsi procesverbalin e kėtij Kongresi,
qoftė pėr tė pėrmbushur kėrsherinė e historianėve apo edhe tė lexuesve, ėpor
edhe pėr hir tė kontestit historik dhe tė mesazheve qė dalin prej tij. Tekstin e procesverbalit e botojmė sipas origjinalit, pa kurrfarė
ndėrhyrjesh gjuhėsore.
Pėr arsye teknike kemi hequr vetėm thekset mbi tingujt, kurse
fusnotat i kemi futur nė kllapa nė
vendet pėrkatėse.
Vetėm pajisja grafike titujt, nėntitujt, mestitujt dhe nėnvizimet
janė tė redaksisė. Diftime e Vrime Kongres Shqyptaar t'Trieshtės 1-4 marcit 1913 Programi
1.Te
kėrkohet mbas drejtėsiės nji Shqypėnie e Madhe (shkoqitje), e cila tė jetė e
zoja me jetue politikisht e ekonomisht. 2.Mbasi Vlleht qė janė nė rreth t'Shqypėniės e kanė ēfaqun dishirin e
tyne tė jetojnė ne shtet t'onė te lirė, kėshtu edhe na, tuj i pėlqye me
zemėr, i pėrshnnetojmė, vėllazėnisht, si edhe tė gjitha ato kombe qė duėn tė
rrnojnė nė Shqypėniė tė Re. 3.Tuj e ditun qi Fuqiėt e Medha e kanė njoftun si themel formimin e
nji Shqypėnies sė lirė edhe qeveria e j'onė asht diftue zyrtarisht e pa
anshėme nė ket luftė, na nė ėmėn tė dretėsiės kėrkojmė qė tė pushohet lufta e
tė hiqen rrethimet. 4.Tė flitet mi tė gjitha mėnyrat e pėrgjithshėme tė qeverimit. Kongresi Shqypėtaar i Trieshtės 1-4 marcit 1913 E ndeiuua pregatitet e 28 t'shkurtit Nė nji salon t"Hotel-it de la Ville" i mushun prej gjindėsh
rreth oreve njizet u mbaitė nji e ndeiun pregatitiet nėn kryeparii t'Zotit
Stef Curani, shkodranė, kryetari i komitatit themeluėsi t'kongresit.Tė
mbledhunit qi perfaqėsoine te gjitha pjesėt e shqypėriis e janė muhametan,
katolik, orthodoks e mendimtarė te liir zbluėne me shoqishoinė nji dashurii
vudhazniiet.
Kėtu jan t'permbledhun nierz nga te gjith rendet e jetimit saa nuk
kaa t'daam tregtari ma i bugati fnej puntorit as dietari fnej fshatarit ndo
nji nga te cillėt veshė petkun e kombit shqypėtaor. Fletėtartė jane te
laguėme pse mbledhia asht e kufisuėme veē per konhresist.
Curani xuu biseden e tuėi tfaqė gjindien e pergjakėshme te Shqyperiis
vuni si nye maa te parė hashkeriin e kongresisteve si nji t'perkrahun
t'veprimeve t'mira e tė rriedhies t'dobishme te Kongresit. Ftoi kėshtu Faik
Konicen me ngiatė fialen i cilli vertetoi mendimet e Curanit e tuėi baa me prii
interesat e larta te Atdhent, shka si t'shoshitunit kthiedhisht tuei u mbaitė
nder rregulla t'mbledhieve publike" do t'vietlen me i diftne botės
gjytetėnore se populli shqyptaar asht i gatuėm e i piekimi per jetė politike. Muėr fialen, fletėtari, Dervish Hima, i cilli me fial tė flakta
pershndeti Qeverriin e Pertashme te vlonėo e tha: "Na nuk njofim t'jetėr
Qeverii posė asaiė tė ēpallme prej Ismail Qemailit e mbosi keem marrė vesht
se Gasper Iakova Merturi (i cilli kie prift) me ndo `i shoq t'jetėr kaa permbaaa
uji Shtim t'Qeveriis Pertashme per Shqyperii
t'Vrit, na jemi t'shternguem me protestua me fuqii t'vėrtetė, per me mprue
ngatresat, e me pritė qi tėKuitohet se vepra e mshehtė e tre a kater
atdhetarev t'genjeshtėr e vetėdashėsa intereset asht veprimi i shqypetarvet
t'vertetė". Fialet e uratorit janė t'prituna fort mirė, sidomos kuėr u
mbaitė ni "trufen" qi supdergjoishin kėto ndierz n'trathtii te
Besės popullit. Leonida Losi njiti edhe ai protestat e veta. Faik Konitza me rrugė e me pelqim te gjithve tha se nji protestė aso
doret do t'i shtote randesii nji punės qi si e maar do t'ishte e thyėme, prej
gjith cillit e e vuėme n'loiė. Iakė Koēi diftoi disirin qi, tuėi u baaa Kongresi ne gjii te nji
gjytetit ku flitet giuka italiane, t'i u siellte nji t'pershndetun n'ket
giuhė gjytetasve trieshtes, gjytetas per te cillet Kombi Shqypėtaar asht i
lidhun me saaa mendyra dashuriiet per mare dhanie t'hershme. Kongresist t'gjith marė e pelqyėne mendimin e Koēit veē Curani diftoi
si "ishte maa mee urtii t'i u dergote nji t'pershndetun Franc-Iozefit,
perendorit Austro-Ungariis, i cilli asht nproitori maa i madhi e mao buiari i
Kombit Shqypetaar". Kio pikė viefti me pertrii n'nji mendyrė idhnimin e disave, t'cillėt
thaane si aty do t'ishem te gjith t'faaanėshem
e per mos me e ēue giatė muėr
fialen Prof.Irianni Oracio, i ardhun prej Ameriket me marrė piesė n'Kongres,
tui thanė:"Na jena mbledhe kėtu per mproitim t'interesaev Shqypėniis e
tė gjitha punėt t'jera vinė mbas kesaiė. Prandei tu'i i u tielle rregullave
qi lypme perpara, ishte kenė mirė qi n'marrim te Kongresit, kuėr t'kemi gjetė
nji fiill, t'u perkuidesėshim pėr fytyra t'nierziis. Fialėt e holla t'Prof.Iriannit pertriine nji t'trokitun duėrsh
t'pergjithshem e kėshtu e ndeiuna iu myll per me u ēill ne e nesre n'dhetė
t'paradites. Mst. Takimi i dytė E ndeiuna e 1 marcit T'mbledhunat mbahet n'Salon Tina di Lorenco t'pellatit Dreher i cilli
prej dhetė e gjysėsh asht i mushun me Kongresist.Mii tryės qi asht n'fun
t'salonit duė me thanė mii ndeike e tryesa t'gazetėtarve ngrehen flamuret e Shqypėniis
e t'Austriis. T'gjith t'ēuem n'kamė trokisin duėrt paadaa e tuėi britė
rrnofte i dergoinė t'pershndetuna Shqypes Skanderbeut qi lindi per s'rii. Gėzimi asht aqi madh saa shumve edhe shkoinė lotėt. Ngrehet kėshtu
nji prej shqimin Shqyperiin, paraqitė helmin qi qitne keto ner nee tuėi i
marrė shpiirtin fmiive n'diep. Prej oreve 11 merr fialet n'vend t'Krietarit Stef Curani i cilli i
rrethuėm prej disave t'komitatit fillėtaar, i dėrgou t'pershndetuna te
gjithve e maron me fallenderia t'gjit t'huėve qi kaan pasė miresiin me ardhė
e gazetetarve. Lypi mandei teseret (qi n'a i kėthyne n'naade) per me vertetue
fuqiinat mylli mledhiin qi do t'u ēilte n'tre e gjysė t'masditės per me emmue
nji krietaar, dy nenkryetarė e dy sekretarė.
Kio punė n'a
hani me bierrė t'gjith masditen se mbas'i u fol qi do t'epshin ree veē
delegatėt u kenduėn ėmnat e kėtyne e t'jerve e u dha marimi qi gjith e cilli
do muitėte me dhanė ree e me zgiedhė mbas pelqimit.
|
1.Fazil
Pasha Toptani,
2.Fuat Be
Toptani,
3.Haki Be
Qafzezi,
4.Izet Be
Ohri,
5.Mazhar Be
Toptani,
6.Ndrek
Kiēi,
7.Nush
Serreqi,
8.Don
Pjeetėr Tusha,
9.Ahmet
Gjyli,
10.Kolec
Deda,
11.Ēinto
Ēoba,
12.Luvigj
Kodheli,
13.Mark
Kakarriqi,
14.Zef
Shantoja,
15.Filip
Pema,
16.Stefan
Ashiku,
17.Dervish
hima,
18.Zef
Schiro,
19.Frano
Chinigo,
20.Frano
Muzaqi,
21.Luvigj
jakova,
22.Terenzio
Tocci,
23.Frano
G.Kastrioti,
24.Epaminonda
Ballamaēi,
25.Marchese
d'Auletta,
26.Kol
Serreqi,
27.Pjetėr
Maurea,
28.At Foti
Ballamaēi,
29.At Fan noli,
30.Dr.Shunda,
31.Zef
Kurti,
32.Pashko
Muzhani,
33.Nush
Proka,
34.Gasper
Shkreli,
35.Jak
Koēi,
36.Faik Be
Konica,
37.Dimitri
Shadima,
38.Moise
Chinigo,
39.Filip
Kraja,
40.Nikolla
Ivanaj,
|
41.Lek
Kiri,
42.Gjergj
Shllaku,
43.Gjek
Shestani,
44.Filip
Matoja,
45.Mark
Shestani,
46.Gjergj
Zubēaj,
47.Jak
Mrkuci,
48.Ferrara
Gaetano,
49.Ferrara
Giovanni,
50.Viasil
Diamandi,
51.Engell
Todri,
52.Jusuf
Maliqi,
53.Tossun
halil,
54.Zef
Kraja,
55. Jaja
Aga Jakova,
56.Pjetėr
Giadri,
57.Ndoc Simoni,
58.Dr.Kristo
Batazo,
59.Nyzhet
Be Vrioni,
60.Ferhat
Be Draga,
61.Pjetėr
kakarriqi,
62.A.Be
gjilani,
63.Ahmet Be
Pizrendi,
64.Islam
Dibra,
65.Albert
Ghica,
66.Doher
Paēo,
67.Ndrek
Luka,
68.Shaqir
Mustafa,
69.Mehmet
Luli,
70.Shan
Koleka,
71.Filip
Bushati,
72.Ndoc
Dema,
73.Hysen
Draēini,
74.Gjon
Hila,
75.Sotir
Kolea,
,76.Tom
Stamolla,
77.Stefan
Kaēulini,
78.Jak
Vukaj,
79.Pal
Gjergji,
80.Zef
Marshani,
|
81.Cin
Pema,
82Pjetėr
Marashi,
83.Kol
Vukaj,
84.Zef
Gjergjaj,
85.Ndoc Marashi,
86.Orazio
Iriani,
87.Anselmo
lorecchio,
88.Bajram
Doklani,
89.Nicolla
Paēo,
90.Sokrat
Shkreli,
91.Hysen
Rahmi,
92.Qerim Be
Begolli,
93.Ibrahim
Kabaski,
94.Riza
Voshtini,
95.Abdullah
Struga,
96.Ali
Shefqet Beu,
97.Pul
Mashi,
98.Dimitri
Ilo,
99.Mihal
Lehova,
100.Filip
Peciu,
101.Hil
Mosi,
102.Spartaco
Camarda,
103.Aleksi
Dreneva,
104.Pjetėr
Koxhamani,
105.Spiro
Arapi, Filip Gjeka,
106.Thanas
Kandili,
107.Pandeli
Evangjeli,
108.Nikolla
Candzu,
109.Vasil
Dogani,
110.Filip
Zadrima,
111.Stef
Curani,
112.Loro
Ashiku,
113.Hamdi
Be Ohri,
114.Idriz
Banushi,
115.Nush
Paruca,
116Dimitri
Mola,
117.Pashko
Spathari,
118.Hysen
Avni,
119.Lonida
Losi. | Mbasi u
kėnduene listat me emna, u daane letrat per me votue. U zgudhė kryetaar
Hil Mosi, nenkrietaar Faik Konica e Dervish Hima, segretaar Fasil Toptani e
Pandeli Evangjeli. Hil Mosi, i
smuerė, tuej u falė nderės per besė qi kau kongresistat ni tė, ja lėshon
kimen Fajk Konicės, qi merr kryetariiu.Fajk Konica i sjell nji pershėndetie
Austriis e Italiis, qi janė tuej dhanė ndiim ēashtjes shqypėtare, e difton
dishirin ti dergohen telegrama kontit Borchtold, markesit Di San Giuliano,
rezit e sundim taarit t'Trieshtės. Ky mendim
pelqehet prejė t'gjithve Telegramat u rralne me kėto fjalė. Shqypėtaart
mledhun n'Kongres n'Triesht, qi perfaqėsojnė t'gjith viset e Shqypėniis, si
edhe t'gjita kolonjet shqypėtare t'Turkis, kamdaa zbashkut me i dergue Z.A.
urimet e veta e me i diftue miradiin per interesė Z.Y. asht tuej diftue me
punė per dhee t'tyne. Rumenėt n'ket
mbledhje bashkohen per kėto urime. President i Kongresit Fajk Konica".
Si maruene brohorime t Fajk Konica thotė me ėmnue kreitar nderet prencin Gjon
Kastrjotin Skanderbeg, markesi i Aulettes, e n'salon e pelqejnė fjalen e tij
menji trokitje t'gjatė duersh. Markesi Gjon
Kastrjoti falet nderės pik s'parit per nderim t'posaēėm qi i ban kongresi,
pershndedė Fuqiit qi diftojnė migėsii per Shqypėnii e tuej shpresue mirė per
flamuer t'Shqypėtariis, qi po del n'drit mbas saa vjet s'gjedhet e myllė biseden
tuej britė "Pandoftė Shqypenija" e t'gjith kongresistat i
bashkohen. Fajk Konica
perkthen n'gjuhė shqype t'folunit e krejtarit nderės qi e bani n'gjuhė
frėngishte, e dėrgon nji pershndedė qeveriis t'Pertashme t'Vlorės tuej
protestue kundra asnuiqve t'dhees
shqypėtare e per barbarizem t'tyne, e i nep fjalem kontit Taafe. -Pse gjindem
vetė kėtu thotė n'gjuhė gjermanishte konti Taafe.- Asht dashtėnjja per juu
qi m'kaa prue kėtu e per me ju diftue simpatiim t'eme e t'miqve t'Vienės per
juu. Na nemceliit kurr s'e kemi harrue se a shejte ēashtja shqypėtare e kurr
s'ju kemi lshue nder psime tua, e si ju edhe na dona nji Shqypėnii t'foort e
t'made. T'folunit e
kontit taafe, qi perkthehet n'gjuhė shqype, kje fort i pelēyem e percjellė me
trokitj e duersh.
Mandej nisė me folė prof. Zef Skiro.
Thotė: "unė nuk jam i zoti i fjalės s'eme n'ket ēast, unė nuk
dii me kalzue, o vėllazen, se shka asht tuej me dii zemra".
Oratori qet rrėnė fialen e zezė qi shqypėtarėt jani barbar e ammiqet
e gjutetmimit tuej diftue lulzimin e kolonjeve t'shqypėtaarve hapun ne tanė
boten, qet para nevojen per Itale e t'foort, qi t'jenė prita e t'hapunit
sllavismit e, tuej u sjellė aliatve t'Balcanit, thotė: Na nepni dhet vjet
kohė e keni me paa se kush janė shqypėtarėt. T'mydh anit e ligjiratės t'Skiro hit u pritė me shėnd
t'gjithmarshem.Prifti, vllah Fot ballamaēi nji plak i math me mjeker
t'gjatė bien shndetet e rumenve t'Macedoniis e ndjesiinat e tyne per
shqypėtaar.
I falet nderės themeluesave t'Kongresit qi i kan lanė me marrė pjesėm, e
difton se vllaznit e tii nji, gjakut e nji fejet donė me jetue ne mprojsim
flamorit shqypėtaar, pse veē nent shqypėtaar popull bujaar e fisnik ato
kan per t'kėnė t'liir. (Nji trokitie duersh me brime "rrnoft
Rumania!" percjell biseden). Flet mandej baroni magjar Franz Nopeza e thotė se don me folė n'gjuhė
shqype per at pak qi kaa zcanė tuej ndejė saa e saa dit nder Malcoor, e tuj
diftue se magjar e shqypėtaar janė kėnė dikuer aljat, don me paa n'ket sheje
t'mira per t'pastajmen. Shton se nuk do ta lshojnė zemra nierin per kohė t'keqe, mbosi nji
t'daam i mirė nuk asht i largė.
Biseda e shkurtė e Baronit Nopeza asht e prit me rrnoftė
"Hungaria".Prenci rumen Albert Gjika (preje fisit shqypėtaar),
n'mjes heshtimit t'gjithmarshem, thotė franēezisht: "Vllazen shqypėtaar! Janė katermdhet viet qi un jam tuej i
diftue Europes se ju jeni, e shkoj tuej i diftue e mjerimet tua e tuej lypė
t'drejtat tua. Sot ju keni simpatiin e t'Itales e t'Austriis, por asht
edhe nji lenii tjetėr qi s'do t'harrohet: asht Franca! E vertetė asht se kėjo
lenii asht lidhė me Rus per shum inteersa, por Franca, qi kaa nji historii aē
t'bukur, nuk mund ta qesin n'harresė shejtimin e ēashties shqypėtare. E test
po ju diftoj nji t'ree t'gazmueshme: s'kaa shum, tesh pak javė, Ministori i
Shtitresės qeveriis Rumene. E.T.Take Jonesku, m'bani me diit se per me i
ndimue shqypėtarėt n'perparim.
Rumenia kaa me hapė shkollė shqype n'shqypėtarii. Por une jam ushtaar
e nuk e ndieku politiken as diplomaciin, e prandej po ju tham: A doni ju shqypėtaar,
nipat e vertetė t'Skanderbegut t'madh, Shqypėnin e madhe, me katėr vilajetet
e t'Kosovės, t'Shkoders, t'monastirit e t'Janinės? T'rrokim armėt!
Vetė jam gaadi, si nji ushtaar cilido, me i sherbye Atdhees t'parve
mii. Ja konferenca e Londonit na duhet nee, jo diplomacija, por flamur,
pushkė e fushekė! Prenci Gjika, qi i thotė trii fjalėt e mrame n't'amlen gjuhen shqype,
ēon peshė shum brohorime. Mandej kėndohen telegrame e letra t'panumes,
t'derguem preje Shqypė tarve n'kater anė t'botės, per pelqim t'Kongresit. Gjithecilli telegram a leter asht shkak brohorimit.Priten me nji
shėnd t'posaēem nji telegram i Prenk Bib Dodės, prencit t'Mirditės, e nji
tjetėr i zojave t'Borgo-s Erizzo.Shkruhen telegramet per Ministore Punve
t'Jashtėme t'Austriis e t'Italiis e qi e kena qitė fjalet.Kreitari difton se,
mbas ēashties t'ditės, duhet perpar ame sgiedhė nji komitat pleqsijet,e, per
t'kursyem kohet, paraqet me i emnue ato qi kan pasė maa shum vota sod nade n'
t'sgiedhe n't'zyres t'Presidencės.Mendimi asht i pelēyemun e kėshtu dalin pjestaar
t'komitatit pleqesije zotniit: Stef Curani, Mark Kakarigji, Orazio Irianni,
At Fan Noli, Filip Kraja, don Pjetėr Tusha, Zef Skiro, don Foti Ballamaēi. Mledja asht shtyy per ne nesre nadje n'10 asht 7 ora mbasdite.Ndersaa
kongresistat janė tuej lanė sallen, ndollė nji inēident, i vogel por fort
diftues, m'nji bankė t'shtypit. Nji gazetaar shqypėtaar, e qi asht edhe kongresistė, i avitet
korrispondentit t'Corriere della Sera t'Milanit e i thotė: "Ti, mirė se
kee ardhė, por gazeta e yte
jo sakt! Paa ta baa pa rrugė tyy, unė nuk mund
t'i lypi kongresit qi Corriere della Sera t'dalin jashta, per t'pruemit e
sajė t'pa dej, krejt t'padejė, kundra Shqypėtarve por ban se u nu e ēova
dishiriu t'em n'vend e ti t'jeshė kėtu ceēanerisht. Ti thoshe un kongresit se gazeta e yte kaa hjellė neper mjes
korispondetave t'Romės e t'Malit t'zii t'shaame e t'shpifuna qi s'kan dalė as
prejė goiet t'Pasiē it kishe per t'paa `i herė!
". Gazetari italian, qi s'und ta mohojnė t'pruemit e mrapėsht t'gazetės
ilaneze, e , m'tietren anė, nuk mund ta dėnojnė, i shporret si t'mundet tuej
u falė nderės per sajdii qi i bahet veēanerisht. E tuej ja marrė doren
shoqishojt myllet inēidenti i vogėl. E 2-ta ditė. Mbledhja hapet mbas
11.Kreitari kėndon emnat e atyne qi dje folne e pėvetė a kaa lanė ndo `i ėmen
jashtė. Kerkush s'pergjegjė. Duket se ky asth verbali i 1'1 ditė, e pse i
shkurtė nuk enthusiasmon kėnd. Por kongresistat janė t'eletrixuem prejė kėndimit t'ketii telegramit
dergue prejė E.T.Markezit Di San giuliano: "Faik Konica kreitor i
Kongresit Shqypėtaar Trieshtė. T'falem nderės me zemėr e t'lutem me m'ju
falė nderės bashkatdhetarve tuu per ndjesiina qi po m'diftoni. Akseptoni
kushtet e mija sinēerishtė per lirii e perparim t'Shqypeniis San Giulihno". Telegrami asht i aklamuem dyy heresh e gjat T'tanė gazetarėt donė me
e marrė maa `p e mbas pak fjalėsh ndermjet tyne, krejtari ban mledhjen me i
ēue nji aklamacjon t'tretė Ministorit di San Giuliano qi "na kaa dergue
nji telegram aē t'bukur saa me kenė shkas fjalėsh ndermjet gazetarve"
E mledhja aklamon per s'tretit. Mandej kėndohen shum telegrame e letra t'derguem prejė Shqypėtarėsh e
tjerė.Bje n'syy nji telegram prejė Spalatos (italisht) ku protestohet kundra
zyres qil nuk akseptojte legramm n'gjuhė shype, mandej nji tjeter prejė Barit
ku thote me lypė mprojtimin e mbarė t'Europės.
Asht i pritun me shum sympatie `nji shndet urimit i xansave
Maēedon-Rumen t'shkollave t'Bukureshit. Nji leter prejė Kotorrit qi kalxon
erojzmin e mprojtėsave t'Shkoders e thotė se t'gjith populli kaa rrokė armėt
e se edha n'mjes t'gjytetit e t'Mirditės asht e ēilun pshė entusjazem t'math
e t'gjik gaz mohen prejė shėudit.I pari urator permbi ēeshtje t'shkrueme per
ket ditė asht At Fan Noli, themeluesi i Kishės thqypėtare n'Amerikė, i cilli,
kuer hypė n'tribunė asht i pritun me brohorime zemret. Aj thotė se asht i gazmuem tuej paa tėardhun kėtu bashkatdhetar, e
prej t'gjith krahinave t'Shqypėniis, prejė gjith viseve t'botės, e t'tanė
vllaznue n'ideal t'atdhees, qi ban me harrue ė'farė do ndryshim fejet. Gėzim
e madhėshtii shejtė i sjell t'paamit thqypėtarve t'Itales, t'cillt, edhe pse
kan lanė shqypėniin tesh saa mot, shterngojnė flamurin kombėtaar me gjith at
fee qi kan ato t'leem n'shqypėnii, e qi, tuj pas ruejt gjuhė e zakone, mund
t'i paraqites botės si shembėlli inaa i larti per roje t'udiesinave kombetare
hjithmonė gaadi per ė'do perparim gjytetenimit.Asht ky thotė uratori nji
ēas i mner shem per nee, nji ēas gėzimit e mundimit: shqypėja asht njallun
por e kan plague
shqypėnija mbas saa e saa vjetėsh luftimit, mbas saa
martirizimesh, po vėhet edhe ihere n'udhė t'lirisė e t'perparimit: por saa
gjak i pafaj, saa zjerm i math po e shemton tdheun t'oė t'dashtunen?
Histerija na gzmon sot zemren, se, sikuer Skanderbegu pat miq, papen n'Romė e
Unjadi-n n'Ungarii, kėshtu edhe sod na kemi mprojtėsit t'onė n'Rromė e
n'Vjenė, prej kaa shterngohen serbėt, grekėt e malazezėt mos me e prekė
kombin shqypėtaar, lig ėshtue veē pse i paarmė. E kėtu uratori, indaluėm shpesh prej t trokitunave, neltesn, tyi
perdoruėnun n'gjuhė te thjeshtė fjalė t'madhnueėsme, trimėnjėn e shqypėtarve,
i udezė njesinat e kongresistėve tuj tregue Oso Kuken e disaa kange
toskerijet qi flakojnė pėr atdhetarizėm me shka perkujton e pertriin n'zemra
te gjithve burrėniin deshmorvė t'kryengritjeve kombėtare e pvete: Perse u
mlodhme na kėtu? Shka mund t'bajmė per Shaqypenii per me i kundershtue grekve
e sllavve qi donė me na hupė: Shka, do t'bajmė per me pasė nji Shqypėnii
t'vėrtetė me kater vilajetet. Kuer kaa me kėnė pagjė n'Ballkan `kjoftė se
Shqypėnii s'kan per t'i dhanė t'tanė ato tokė ku flitet shqyp? Shka janė e
shka perfqsojnė maa shum se na popujt e Balkanit?
Grekėt, > n'qind vjet vetqeverimit, shka kan baa per m'u vun maa
nelt se a? Dy dit bni Edem Pasha shqypėtaar me i thye grekėt e kėto tesh
saa muej rrethojnė Janine, ku pak shqypėtaar mbajnė
njitė gjith ushtriin. E n'Shkoder a nuk janė shqypėtarėt qi mprojtohen
burrėnisht kundra sllavve? A mund t'ngjasin maa lufta? A do t'presim
t'daamit prej diplomacijet? Konferencat diplomotike e kongresat nuk e
pshtojnė Shqypėniin, un i nap nji t'vjeftun kongres it n'kioftė se jemi
mledhė me baa toe permbii shpatė: O vdekje o fitim. Qe n'pak fjalė t'folunit i shkelqyeshėm At Fan Nolit, i cilli kje i
pershuduen me nji krokitje duersh t'gjatė, e perqafun vllaznisht. Tuj kenė 12 ore 30, mledhja e dytė dahet per t'u mbajtė n'15.Shum
gazetaar gzohen per shpejtiih armonike t'gjuhės shqype: asht per to nji e
papritun uratorja shqypėtare.
VitoreStefaLeka
Shkruan: Kadri ManiPrandaj, populli duhet tė lihet i lirė tė shkruajė shqip nė ēdo lloj
dialekti se vetė koha pastaj e unifikon gjuhėn.
(Fahri Pengili)Artikulli shkencor i zotit Fahri Pengili: SI NUK PASKA NEVOJĖ PĖR
KORRIGJIM?- i datės 15.01.2002, botuar te javorja Rimėkėmbja, ėshtė
njė trajtim serioz dhe nė nivel zenitor, hiq citatin e sipėrm tė tijin, pse
tė pritet koha dhe kur do tė vinte ajo kohė!? Mendoj se kushtet janė pjekur e tepruar qė nga Kongresi i
Drejtshkrimit mė 1972, pėr tu mbajtur Kongresi i II-tė i Gjuhės Letrare
Shqiptare, ku edhe gegėrishtja ta zėjė vendin qė i takon nė balancim me
toskėrishten, gjė qė nuk ndodhi nė Kongresin e I-rė. E kundėrshtoj shkrimtarin Ismail Kadare, i cili nė Intervistėn e tij
nė Prishtinė, me hardallosje dhe me mendjemadhėsi tė shfrenuar, do ta ruante
gjuhėn gjirokastrite, tė qyteti tė tij me rrasapeta! Vetėm nuk na tha qė tė
eliminohen disa shkronja tė tepėrta qė i ka gegėrishtja: rr, y, k...rota,
rushi!!-(rrota, rrushi), Biroja, pilli!!-(byroja, pylli), qile!-(kile, kilogram). Nuk ėshtė hera e parė qė i madhi Kadare del kaq vogėlak, kaq
shkurtpamės apo tendencioz dhe tekanjoz!?- s`ka shkelje mė tė rėndė tė normės
letrare se sa qė bėn Kadare: vėnd-mėnd-kuvėnd-zėmėr!!!-(vend-mend-kuvend-zemėr). Pra, zotni Fahri Pengili fjalėn e ka edhe pėr infinitivin, paskajoren
gege: me punue, me jetue, me kėndue, me prodhue...dhe jo: pėr tė punuar, pėr
tė jetuar, pėr tė kėnduar, pėr tė prodhuar...e: pėr tė, pėr tė, pėr tė, pėr
tė!!!! Ēdo fjalė qė nuk ėshtė e lehtė popullore, ėshtė- antipopullore: pra-
gishta, e jo-gishtėrinj!! Si dhe tė pastrohet gjuha nga fjalėt e huaja:
prononcohem!-(deklarohem, pėrcaktohem), pa ekuivoke!-(pa mėdyshje),
kinkaleri!-(ēikėrrimėtore, dyqan ēikėrrimash), ndjekur!-(pėrcjellur)...kurse
kosovarėt duhet tė flasin ca mė rrjedhshėm, duke mėnjanuar hundoret:
ēāshtje!-(ēėshtije), deēānās-(deēanas), gjilānās!-(gjilanas)...pra, theksi
bie mbi zanoren e parafundit, dhe jo nė zanoren e fundit, dhe aspak hundore.
Nė kėtė plan e kndėshtojmė gegėnishtėn nazale:drūnī, hūnī, hīni, mullīnī,
brīnī dhe pėrkrahim rotazimin: druri, huri, hiri, mulliri, briri... Poashtu propozoj qė tė pėrngjiten fjalėt, tė formohen kompozita,
sikur edhe te gjuha gjermane: Gjuha shqipe ka shumė fjalė tė pėrbėra, por, mundėsitė e shqipes nė kėtė plan, janė shumė mė tė mėdha;-
mendojmė se shqipja ka aftėsi tė barabartė me gjermanishten pėr krijim
fjalėsh tė pėrbėra e kompozita: Dhomėfėmijėsh, Numėrshtėpie, Dhomėpune,
Dhomėgjumi, Dhomėfjetje, Ēerekshekulli, Herėpashere, Njėripėrtjetrin,
Njėripastjetrit-(Pasnjėritjetrit?), Krahasnjėritjetrit, Kundėrefektet,
Mendjeprishėsģ, Kundėrasimilim, Kundėrefekt, Pasmuri, Pasmali, Kėtejkodre,
Pasdėrrasėszezė, Paraepokalč, Kopshtfėmijėsh, Kopshtlulesh, Kopshtkulmi,
Kopshtpemėsh, Kopshtperimesh, Kopshtzarzavatesh, Autoburg, Autoambulancė,
Polickomunikacioni, Fatkeqėsikomunikacioni, Trennate, Trendite, Gurthemel,
Gurmegje, Nėtėkatėranėt, Lafshagjakosur, Kandėrrkatėrdhjetėkėmbėshe,
Shitėsgazetash, Pushimoremalore, Pushimorefushore, Pushimoreverore,
Pushimoredimėrore, Agjencitelegrafike, Agjenciatelegrafikeshqiptare,
Agjenciatelegrafikekosovare, Grupfolklorik, Grupfolklorikmuzikor, Flotajrore,
Postajrore, Akordiminstrumentesh, Akullnajėmalore, Sinjalalarmi,
Pijealkoolike, Jashtėzakonshėmfuqiplotė, Modėburrash, Modėgrash,
Ēantudhėtimi, Mantelēante, Ēnatėdore, Ēantėparash, Drejtoriafinancave,
Pijetorestudentėsh, Pijetorepunėtorėsh, Specialitetevendase,
Specialiteterestorantesh, Specialiteteshtėpishė, Anėshiu-(jugu), Anėbore-
(veriu), Anėtetrupit, Nganjėraanė, Ngatjetraanė, Ngatekatėranėt,
Gjyqtaransor, Fjalimmbajtėsi, Fundjava, Vendplotėsimi, Frikėrespekt-(skr.
Strahopostovanje), Luleakshami, Luleakulli, Lulealle, Luleargjendi, Lulebalsami,
Luleblete, Barblete, Lulebualli, Luledielli, Luledimėri, Luledjathi,
Luledushku, Luledylli, Luleethesh, Lulefieri, Lulefloriri, Lulefshese,
Lulegishti, Lulegomari, Lulegjarpri, Lulegjize, Lulekashte, Lulekumbone-(as
Kėmbore, as Kambane!!), Lulekungulli, Lulelepuri, Lulemosmėharro,
Lulemosmėprek, Lulepeshku, Luleplepi, Lulepranvere, Lulepreshi, Luleqeni,
Luleqengji, Lulerezhde, Lulesahati: e qė FSHS f. 703-704 i ka tė ndara!
Shkruar nga
Fahri Pengili
Mė habiti njė intervistė qė dha para pak ditėsh z. Ismail Kadare kur
tha se gjuha letrare nuk paska nevojė pėr korrigjim, nė njė kohė kur shumė
njerėz gjuhėtarė tė kulturuar insistojnė qė, jo vetėm duhet korrigjuar, por
edhe duhet rishikuar nga e para. Pse? As Fan Noli, as Eqerem ēabej etj., nuk kanė pranuar qė dialektit tė
njė krahine ti ndryshohet emri ashtu siē iu ndryshua toskėrishtes dhe tė
quhet, me urdhėr nga lart, gjuha letrare ose e njėsuar. Para pak vitesh akademikut Idiriz Ajeti i merrej goja, jo se nuk
dinte tė fliste, por se e kishte me hile kur i bėnė pyetjen: Pse ėshtė hequr
mėnyra paskajore (infinitivi) nga gramatika e gjuhės shqipe? Ai, pėr tė justifikuar sa thamė mė lart, na solli si shembull gjuhėn
serbe (qė nuk e paska infinitivin) dhe nuk guxoi tė pėrmendte tė gjithė
gjuhėt e tjera tė botės, qė e kanė infinitivin nė gramatikė. Infinitiv, pra
qė ėshtė bazė pėr zgjedhimin dhe mėnyrat e foljeve. Ai pretendoi padrejtėsisht se gjuha letrare ėshtė njė shkrirje midis
dy dialekteve kryesore. Po pse, pra, u hoq infinitivi? Apo pse e kishte
vetėm gegėrishtja? Nga urrejtja, pra, pėr gegėrishten. Bile edhe Kongresit tė
atėhershėm, tė vitit 1972, pėr tė cilin po flasim nė kėtė rast, nuk guxuan
ti venė emrin Kongres tė gjuhės letrare, por Kongres i drejtėshkrimit. Nuk ka shqiptar qė tė mos gėzohet kur kombi shiptar ka njė gjuhė
letrare tė njehėsuar, pavarėsisht se mund tė jetė nė ēamėrisht, toskėrisht
(gjuha e Naimit ose e zogjve), gegėrisht (gjuha burrėrore e Skėnderbeut, e
Budit, e Bogdanit), kosovarēe, eEbasanēe, shkodranēe etj., por jo ti thuhet
popullit dhe botės se zotėsia e gjuhėtarėve tė mėdhenj shqiptarė, arriti tė
krijojė gjuhėn letrare shqiptare, kur nė fakt vetėm u hoq emri toskėrishtes
dhe u quajt gjuhė letrare. Pėr ilustrim, desha tju kujtoj tė madhin Aleksandėr Xhuvani i cili,
kur dėrgonte nė Zėrin e Popullit ndonjė artikull, vinte poshtė artikullit
kėtė shėnim: Nėqoftėse i ndėrroni dialektin, ju lutem tė mos e botoni. Dhe
ata nuk guxonin ta ndryshonin dialektin e tij, puro, tė Shqipėrisė sė Mesme
dhe sidomos eEbasanēen. Po e mbyll me njė konstatim: Kur i kthen vargjet e Naimit nė
gegėrishte, nuk u prishet fare bukuria, ndėrsa kur i kthen vargjet e Fishtės
nė toskėrisht, pėrēudnohen si mos mė keq
. Prandaj, populli duhet tė lihet i lirė tė shkruajė shqip nė ēdo lloj
dialekti se vetė koha pastaj e unifikon gjuhėn.
Tiranė, mė
15.01.2002
Sergej Pavllovi, njė hero shumė i njohur i luftės sė Stalingradit, me
tė cilin ishim bashkėstudentė qė prej dy vjetėsh, mė pyeti nėse dėshėroja tė
prezantohesha me njeriun qė ngriti flamurin e fitores mbi Rajshtag. - Kush ėshtė ai qė nuk e dėshėron njė rast tė tillė tė mrekullueshėm?
- i thashė. Sakaq, Pavllovi iu drejtua njė burri tė veshur me kostum tė zi qė po
bisedonte mė kėmbė me dy kolonelė. - Misha! Afrohu pak, dua tė tė prezantoj me njė shqiptar. Mihail Jegorovi u prezantua dhe me shtrėngoi dorėn fort. - Jam shumė i gėzuar qė takoj pėr herė tė parė njė shqiptar. Ne biseduam njė copė herė pėr gjėrat mė tė ndryshme dhe ramė dakord
qė pas dy-tre ditėve do tė takoheshim pėr njė bisedė mė tė gjatė, meqė unė
dėshėroja tė shkruaja diēka pėr njeriun qė hyri nė histori. Atė natė ishte e
pamundur tė bisedojė gjatė me Jegorovin. Ndodheshim nė Sallėn e Madhe tė
Shtėpisė Qėndrore tė Ushtrisė Sovjetike dhe pas pak do tė fillonte mbrėmja
solemne kushtuar Ditės sė Fitores mbi fashizmin. Aty kishin ardhur nga tė
katėr anėt e Bashkimit Sovjetik dhe shumė prej tyre ndofta e shihnin pėr tė
parėn herė nga afėr ushtarin qė ngriti flamurin mbi Rajshtag, prandaj edhe
dėshėronin ti jepnin dorėn dhe tė kėmbenin dy fjalė me tė. Ashtu siē kishim rėnė dakord, biseda ime me Mihail Jegorovin u
zhvillua dy ditė mė vonė. Dhe tani, nė 60-vjetorin e fitores mbi fashizmin,
duke u mbėshtetur nė shėnimet e mbajtura nga ai takim, po rendis kėtu poshtė,
ato ēka mė tregoi heroi i Rajshtagut. ... Kur nisi Lufta e Madhe Patriotike, isha 16 vjeē. Nė maj tė vitit
1942 u futa nė njė repart partizan qė vepronte nė prapavijat e armikut. Nė
skuadrėn e zbulimit. Repartet partizane shtoheshin nga dita nė ditė dhe nė
dhjetor tė vitit 1944 njėsiti ynė partizan e ndiqte armikun edhe nė
territorin polak. Aty u bashkuam me Ushtrinė e Kuqe dhe u bėmė repart i
rregullt. Gjatė luftės pėr ēlirimin e Varshavės mė dekoruan me njė medalje.
Bashkė me armatėn e parė tė frontit bjellorus shkela pėr herė tė parė nė
tokėn gjermane. Kur u afruam nja tridhjetė kilometra pranė Berlinit, luftimet
u dendėsuan aq shumė saqė e ndjeje edhe tronditjen e tokės nėn kėmbė. Mė vonė
kam mėsuar se nė rrethimin e Berlinit, nė ēdo katėr metro katror kishte njė
armė tė rėndė artilerie. Gjatė gjithė natės, madje edhe ditėn, qiellin e
pėrshkonin vetėtima verbonjėse. Kėto vetėtima ishin kryesisht katjusha. Ajri
ishte tepėr i rėnduar nga era dhe tymi i barotit. Dita dhe nata ishin bėrė
njė. Ujrat e lumit Shpré sillnin jo vetėm automjete tė shkatėrruara por edhe
kufoma. Ato kufoma ishin tė tė dyja palėve. Mė datėn 29 prill ne arritėm nė zemėr tė Berlinit. Tani strehoheshim
nė llogoret e braktisura nga ushtria gjermane fare pranė Rajshtagut.
Transhetė vinin radhė njėra pas tjetrės dhe mund tė kalojė nga njėra nė
tjetrėn, pa dalė nė sipėrfaqe. Mbi transhe dhe te hyrjet e tyre binin aq
shumė predha sa mund tė vriteshe njėqind herė nė sekondė. Reparti ynė ishte
tashmė njėqind apo pesėdhjetė metro larg Rajshtagut dhe togės sonė i ishte
ngarkuar detyra tė futej e para nė ndėrtesėn e parlamentit gjerman. Blindazhi
ynė ndodhej ballėpėrballė me njėrėn nga hyrjet e ndėrtesės sė madhe. Pėr tė
vajtur atje duhej kaluar pėrmes ferrit. Njė copė hapėsirė prej rreth
pesėdhjetė metrash ishte e ekspozuar para zjarrit armik, i cili qėllonte nga
tė gjitha anėt. Nėn mbėshtetjen e zjarrit tė trupave tona, ushtarėt sovjetikė
kalonin dy e nga dy nėpėr atė copė hapėsirė, duke u zvarritur me njė flamur
nė dorė. Ai flamur duhej vendosur nė kupolėn e Rajshtagut, qė nxinte midis
tymit dhe flakėve. Dyshet e para u vranė, pas disa metrove zvarritje. Kėshtu
ndodhi edhe me tė tjerė. Ne kishim bėrė mijėra kilometra pėr tė ardhur gjer
kėtu, ne kishim lėnė pas mijėra qytete e fshatra tė atdheut tė bėra shkrumb e
hi nga pushtuesit nazistė, shumė nga ne kishim humbur tė afėrmit, shtėpitė,
na ishin vrarė shokėt. Dhe ja tani, flamurtarėt vazhdonin tė vriteshin para
syve tanė... Pranė meje qėndron shoku im i ngushtė, Meliton Kantarja, nga
Abhazia e Gjeorgjisė. Po na vinte radha edhe neve. Ne kishim kaluar sėbashku
tė gjithė rrugėn e luftės. Melitoni u kthye nga unė e mė tha: "Ja, sapo
tė futem nė Rajshtag, me majėn e bajonetės do tė shkruaj mu nė hyrje:
"Meliton Kantarja nga Gjeorgjia, erdhi nė Rajshtag bashkė me Misha
Jegorovin me datėn..." - Mos u nxito me datėn - e ndėrpreva unė - Datėn e shėnojmė mė vonė. Ndėrsa vazhdonin pėrpjekjet pėr kapėrcimin e sheshit qė na ndante nga
Rajshtagu, koloneli Zincenko i dha urdhėr komandantit tė njėsitit tonė tė
zbulimit, Kondrashovit, tė niste zbuluesit para se tė fillonte sulmi
vendimtar mbi Rajshtag. Puna nuk priste. Njerėzit po vriteshin. Grupi i parė
i zbulimit pėrbėhej nga Kantarja, Kubcikovi, Palcikovi, Mjahcenko dhe unė.
Tre rusė, njė ukrainas dhe njė gjeorgjian. Duke u zvarritur pranė transheve
armike nga ku derdhej zjarri, arritėm tė neutralizojmė bunkerėt kryesorė tė
armikut. Sipas tė dhėnave tona u organizua sulmi pėr tė ecur mė tej. E para
ra nė |